Welcome in Greece Welcome in Greece

 

Welcome in Greece

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΟΝΤΑΣ
Επιλογή φακού

HomeInitial    HomeBack   
.



Βασικές γνώσεις για τους φωτογραφικούς φακούς

Φακός (lens): Σύνθετος (compound) φακός που ενεργεί στο σύνολό του σαν συγκλίνων, για να συγκεντρώνονται και να εστιάζονται οι ακτίνες πάνω στο φιλμ. Οι μηχανές μπορεί να έχουν σταθερούς ή εναλλάξιμους φακούς. Οι φακοί μπορεί να είναι τής ίδιας μάρκας με τις μηχανές ή ανεξάρτητων κατασκευαστών.

Διάφραγμα τού φακού (aperture): Σειρά λεπίδων σε ακτινωτή διάταξη μέσα στον φακό, που επιτρέπουν να περνάει το φως μέσα από έναν κύκλο που δημιουργούν, ώστε να εκτίθεται έτσι το φιλμ. Η εκάστοτε διάμετρος τού κύκλου αυτού (πραγματικό άνοιγμα), ως παρονομαστής, και η εστιακή απόσταση κάθε φακού, ως αριθμητής, καταλήγουν σε ένα πηλίκον που ονομάζεται διάφραγμα. Οι αριθμοί τών διαφραγμάτων (f/stops ή f/numbers) ορίζουν ποσότητες φωτός ίδιες για οποιονδήποτε φακό. Απέχουν μεταξύ τους μισή ή διπλάσια ποσότητα φωτός. Τα πλήρη f/stops είναι τα ακόλουθα: 1-1,4 - 2 - 2,8 - 4 - 5,6 - 8 - 11 - 16 - 22- κ.ο.κ. εναλλάξ διπλασιαζόμενοι. Ενδιάμεσοι αριθμοί εκφράζουν μέρος τού στοπ, επομένως δεν αποδίδουν διπλάσιο ή μισό φως από τους κοντινούς τους. Περισσότερο φως επιτρέπουν τα μικρά νούμερα και λιγότερο τα μεγάλα. Π.χ. το f/4 επιτρέπει τέσσερις φορές περισσότερο φως (δύο στοπ) από το f/8.

Βάθος πεδίου (depth of field): Η περιοχή μπρoς και πίσω από το σημείο εστιάσεως που φαίνεται (χωρίς να είναι) καθαρά εστιασμένη. Η περιοχή αυτή είναι μεγαλύτερη όσο μακρύτερα εστιάζουμε, όσο μικρότερης εστιακής απόστασης φακό χρησιμοποιούμε (ευρυγώνιο) και όσο κλείνουμε περισσότερο το διάφραγμα (μεγάλο νούμερο). Εκτείνεται κατά τα δύο τρίτα πίσω από το αντικείμενο και κατά το ένα τρίτο μπρος. Η σχέση αυτή, όσο πλησιάζει η εστίαση προς τον φακό, γίνεται 1:1.

Υπερεστιακή απόσταση (hyperfocal distance): Το πιο κοντινό σημείο εστίασης όταν ο φακός είναι εστιασμένος στο άπειρο. Αν αντί για το άπειρο εστιάσουμε πάνω στην υπερεστιακή, τότε (βάσει τού βάθους πεδίου) θα έχουμε καθαρή περιοχή από το άπειρο και πάλι, αλλά μέχρι το μισό τής υπερεστιακής.

Κλίμακα βάθους πεδίου (depth of field scale): Ο δακτύλιος πάνω στο σώμα τού φακού και πλάι στην κλίμακα τών αποστάσεων, που μάς δείχνει (περίπου) το βάθος πεδίου ανάλογα με το διάφραγμα που χρησιμοποιούμε και την απόσταση εστίασης με τον συγκεκριμένο φακό.

Σχέση διαφραγμάτων και ταχυτήτων κλείστρου: Κάθε στοπ διαφράγματος αντιστοιχεί σε ένα στοπ ταχυτήτων (πλήρες στοπ). Αν ανοίξουμε ένα στοπ διαφραγμάτων (π.χ. από f/5,6 σε f/4 μπορούμε να εξισορροπήσουμε τον φωτισμό αυξάνοντας ένα στοπ ταχύτητας (π.χ. από 125 στο 250). Οι αλλαγές γίνονται από τα διαφράγματα, όταν μας ενδιαφέρει το βάθος πεδίου (κλειστά διαφράγματα, δηλαδή μεγάλα νούμερα, μεγάλο βάθος πεδίου) και από τις ταχύτητες, όταν μας ενδιαφέρει να κουνηθεί ή να μην κουνηθεί το είδωλο (ακίνητο με γρήγορες ταχύτητες, δηλαδή μεγάλα νούμερα). Ο συνδυασμός τών δύο μας δίνει τον φωτισμό που χρειάζεται το συγκεκριμένο φιλμ στη συγκεκριμένη περίπτωση. Ο κάθε συνδυασμός διαφραγμάτων και ταχυτήτων που μας δίνει ίδια ποσότητα φωτισμού (π.χ. f/5,6 - 250 ή f/4 - 500 ή f/2,8 - 1000 ή f/8 - 125 κ.ο.κ.) ονομάζεται EV (Exposure Value) και εκφράζεται με έναν αριθμό (π.χ. EV 10).

Εστιακή απόσταση φακού (lens focal length): Η απόσταση ανάμεσα στο οπτικό κέντρο τού φακού και στο φιλμ (εστιακό επίπεδο). ΄Οσο μεγαλύτερη αυτή η απόσταση, τόσο μικρότερη η οπτική γωνία (τηλεφακός), όσο μικρότερη η απόσταση, τόσο μεγαλύτερη η γωνία (ευρυγώνιος).

Φακός νορμάλ (normal lens): Ο φακός τού οποίου η γωνία πλησιάζει προς τη γωνία με την οποία βλέπει (με ευκρίνεια) ο άνθρωπος. Για μηχανές 35mm ο φακός αυτός έχει εστιακή απόσταση περίπου 50mm και γωνία περίπου 46ο. Ανάλογα με το μέγεθος τού αρνητικού η ίδια εστιακή απόσταση δίνει άλλη γωνία. Για να έχουμε επομένως νορμάλ φακό με μεγαλύτερες διαστάσεις αρνητικών (δηλαδή να αποδίδεται οπτική γωνία περίπου 46 μοιρών) χρειάζονται φακοί με μεγαλύτερη εστιακή απόσταση (π.χ. νορμάλ για 6Χ6 είναι τα 75 mm, για 10Χ12,5 τα 135mm). Αυτοί οι νορμάλ φακοί τών μεγαλύτερων μηχανών μπορεί να αποδίδουν ίδια οπτική γωνία αλλά έχουν μικρότερο βάθος πεδίου ως φακοί μεγαλύτερης εστιακής αποστάσεως.

Φακός ευρυγώνιος (wide angle lens): Φακός με οπτική γωνία μεγαλύτερη από 50 μοίρες περίπου. Στις μηχανές μικρού φορμά έχει εστιακή απόσταση μικρότερη τών 45 mm. Συνήθεις εστιακές αποστάσεις ευρυγώνιων σε μηχανές μικρού φορμά: 35 - 28 - 24 - 21 mm.

Φακός «μάτι ψαριού» (fisheye lens): Υπερευρυγώνιος φακός 180 μοιρών. Στις μηχανές μικρού φορμά έχει συνήθως εστιακή απόσταση 15 ή 16 mm. Το είδωλο μπορεί να καλύπτει την επιφάνεια τού αρνητικού ή να αποδίδει είδωλο στρογγυλό.

Τηλεφακός (telephoto lens): Φακός με οπτική γωνία μικρότερη από 45 μοίρες περίπου. Στις μηχανές μικρού φορμά έχει εστιακή απόσταση μεγαλύτερη τών 55 mm. Συνήθεις εστιακές αποστάσεις τηλεφακών σε μηχανές μικρού φορμά: 85 - 90 - 100 - 105 - 135 - 180 - 250 - 350 - 450 - 500 - 800 - 1000 - 2000 mm. Ο τελευταίος έχει οπτική γωνία περίπου μιας μοίρας.

Φακός μεταβλητών εστιακών αποστάσεων ή ζουμ (zoom lens): Φακός πολλαπλών εστιακών αποστάσεων, που ορίζεται από την ελάχιστη και μέγιστη εστιακή απόσταση που μπορεί να επιτύχει. Μπορεί να είναι 2Χ δηλαδή να διπλασιάζει την εστιακή απόσταση (π.χ. 35-70), ή 3Χ (π.χ. 70-210) ή και μεγαλύτερος. Ένας φακός ζουμ μπορεί να έχει δύο δακτυλίους, έναν για την εστίαση και έναν για την αλλαγή εστιακών αποστάσεων, ή και οι δύο λειτουργίες να γίνονται με τον ίδιο δακτύλιο (περιστροφικά και μπρος-πίσω). Μπορεί επίσης να έχει δύο μέγιστα ανοιχτά διαφράγματα: άλλο για κάθε ακραία εστιακή απόσταση (π.χ. 35-70/3,5-4,5).

Μέγιστο διάφραγμα (maximum aperture): Το πιο ανοικτό, δηλ. το πιο φωτεινό (μικρό νούμερο) διάφραγμα που μπορεί να πετύχει ένας φακός. Το διάφραγμα αυτό αναγράφεται πλάι στην εστιακή του απόσταση όταν δίνεται η ταυτότητα τού φακού (π.χ. 35/2,8 δηλ. φακός 35 mm με μέγιστο διάφραγμα f/2,8).

Ελάχιστο διάφραγμα (minimum aperture): Το πιο κλειστό (μεγάλο νούμερο) διάφραγμα, που μπορεί να πετύχει ένας φακός. Οι μάκρο φακοί και οι φακοί για μηχανές μεγαλύτερου φορμά έχουν συνήθως πιο κλειστά διαφράγματα.

Άριστο διάφραγμα (optimum aperture): Το άνοιγμα στο οποίο ο φακός παρουσιάζει τα λιγότερα σφάλματα. Συνήθως δύο με τρία στοπ πιο κλειστά από το πιο ανοιχτό.

Πλησιέστερο σημείο εστίασης (closest focusing distance): Το πλησιέστερο σημείο στο οποίο μπορεί να εστιάσει ένας φακός. Το σημείο αυτό είναι πιο κοντά με έναν ευρυγώνιο και πιο μακριά με έναν τηλεφακό.

Διάμετρος φίλτρου (filter diameter): Η διάμετρος τού μπροστινού δακτυλίου τού φακού, όπου βιδώνουν φίλτρα και άλλα εξαρτήματα.

Αλεξήλιο ή παρασολέιγ (lens hood): Εξάρτημα από καουτσούκ ή πλαστικό ή μέταλλο, που βιδώνει στον μπροστινό δακτύλιο τού φακού, για να τον προστατεύσει από αναλαμπές και ανεπιθύμητες ακτίνες. Το άνοιγμα τού παρασολέιγ πρέπει να αντιστοιχεί στην οπτική γωνία τού φακού. Μεγαλύτερο για ευρυγώνιο, μικρότερο για τηλεφακό.

Οπτική κατασκευή (optical construction): Η σχεδίαση τού φακού σε αριθμό στοιχείων (elements) και τοποθέτηση τών στοιχείων αυτών κολλημένων μεταξύ τους σε ομάδες (groups) για την καλύτερη αντιμετώπιση των οπτικών σφαλμάτων.

Καλυπτική ικανότητα (covering power): Το μέγεθος τού αρνητικού που καλύπτει ο κύκλος ενός φακού. Οι φακοί που προορίζονται για μεγαλύτερες μηχανές πρέπει να έχουν μεγαλύτερη καλυπτική ικανότητα, και εκείνοι που προορίζονται για μηχανές στούντιο πολύ μεγαλύτερη, μια και ο φακός μετακινείται καλύπτοντας μεγαλύτερη επιφάνεια από το φιλμ.

Φακός μάκρο (macro lens): Φακός ικανός να εστιάσει σε πολύ κοντινή απόσταση (π.χ. μέχρι και 25 εκ. για έναν νορμάλ) και ικανός να αποδίδει καλύτερα σε τέτοια απόσταση. Ιδανικά ένας μάκρο φακός πρέπει να δίνει είδωλο με σχέση μεγέθυνσης 1:1 προς το αντικείμενο.

Δακτύλιοι προσέγγισης (extension tubes): Δακτυλίδια (κούφια δηλαδή) διαφορετικού πάχους (συνήθως σε σετ τών τριών) που τοποθετούνται μεταξύ μηχανής και φακού για να επιτευχθεί εστίαση σε πολύ πιο κοντινή απόσταση. Όσο μεγαλύτερη η απομάκρυνση τόσο πλησιέστερα η εστίαση. Αρχιτεκτονικός φακός (shift lens ή perspective control lens): Φακός που μπορεί να μετακινείται οριζοντίως ή καθέτως πάνω στη μηχανή για διόρθωση προοπτικής, όπως γίνεται περίπου με τις μηχανές στούντιο.

Πολλαπλασιαστής εστιακής απόστασης (teleconverter): Εξάρτημα εν είδει φακού, που τοποθετείται ανάμεσα στον φακό και στη μηχανή, για να πολλαπλασιάζει την εστιακή απόσταση τού φακού. Αντίστοιχα, μειώνεται η φωτεινότητα κατά τον λόγο μεγέθυνσης. Π.χ. ένας φακός 50/2 με έναν πολλαπλασιαστή 2Χ μετατρέπεται σε έναν φακό 100/4. Η ποιότητα είναι χειρότερη από ό,τι με έναν αντίστοιχο τηλεφακό.

Φακός καθρέφτου (mirror lens-catadioptric lens): Φακός που πετυχαίνει σε μικρότερη φυσικό μήκος την εστιακή απόσταση ενός τηλεφακού με τη βοήθεια δύο μικρών καρεφτών. Μειονέκτημα: Ένα σταθερό διάφραγμα (συνήθως f/8).

.

Top

© Giorgio Peppas



Welcome in Greece

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΟΝΤΑΣ
.............