Τα άγρια ζώα είναι προϊόντα της γης. Αυξάνονται ή μειώνονται ανάλογα με τις χρήσεις γης (με το τι κάνουμε εμείς στο βιότοπο τους). Είναι φυσικό να θεωρούμε δεδομένο ότι η παρουσία ειδών της άγριας πανίδας και η αφθονία τους είναι κάτι που απλά συμβαίνει και θα συνεχίσει έτσι, ανεξάρτητα από τις επιδράσεις που δέχεται ο βιότοπος τους. Δυστυχώς, μόνο όταν ελαττωθούν πολύ ή εξαφανισθούν, τότε μονό μπορούμε να εκτιμήσουμε την αξία τους.

Όλα τα ζώα, σαν άτομα και πληθυσμοί, εντάσσονται σε γενικότερες συγκε­ντρώσεις που αποκαλούνται «φυσικές κοινωνίες», που μπορεί να είναι τόσο μικρο­σκοπικές, ώστε να χωρούν στον κορμό ενός δένδρου, ή να εξαπλώνονται σε ολό­κληρο το δάσος. Κάθε είδος ζώου, μέσα από αυτές τις κοινωνίες, έχει προσαρμοσθεί σε ένα συγκεκριμένο βιότοπο σε σχέση με τους φυσικούς και βιολογικούς παράγο­ντες της συγκεκριμένης κοινωνίας. Πολλοί φυσικοί παράγοντες επηρεάζουν το περιβάλλον του κάθε είδους, π.χ. η θερμοκρασία, η φωτοπερίοδος, οι καιρικές συνθήκες, που μπορούν να αλλάξουν εί­τε με τις εποχές, είτε από στιγμή σε στιγμή. Άλλος φυσικός παράγοντας είναι το έδαφος, η γονιμότητα και η χημική του σύνθεση , που επηρεάζει όχι μόνο έμμεσα αλλά και άμεσα τα ζώα, διότι καθορίζει την κατανομή, την ποσότητα και την ποιότητα της βλάστησης (δηλ. των διαφόρων φυ­τών, είτε αγρίων, είτε καλλιεργήσιμων).

Η βλάστηση, με τη σειρά της, δίνει τροφή (σπόροι, βλαστοί κλπ.) και κάλυψη στην άγρια πανίδα για αναπαραγωγή , προστασία από τις καιρικές συνθήκες και τους φυσικούς εχθρούς. Η ποσότητα, ποιότητα και χωροταξική κατανομή, προσδιο­ρίζει την παρουσία ή την απουσία και σχετική πυκνότητα του συγκεκριμένου είδους στην περιοχή.

Το νερό είναι επίσης σπουδαιότατος παράγοντας, είτε ως υδάτινος όγκος (λίμνη, ποτάμι, ρέμα, κλπ), φυσικές πηγές ή δροσοστάλες, είτε ως συστατικό των φυ­τικών ιστών, ανάλογα με τις ανάγκες και την προσαρμογή των διαφόρων ειδών.

Η διαχείριση της άγριας πανίδας αναφέρεται σε πληθυσμούς, και όχι σε άτο­μα. Ο πληθυσμός δεν είναι κάτι το στατικό, αλλά αλλάζει διαρκώς. Η γεννητικότητα και θνησιμότητα επηρεάζονται από τις πολύπλοκες σχέσεις των φυσικών παραγό­ντων, αλλά και των βιολογικών, δηλαδή τις σχέσεις ατόμων του ιδίου είδους ή των ει­δών μεταξύ τους (ιεραρχία, ανταγωνισμός, σχέσεις αρπακτικών -λείας, κλπ)

Η διαχείριση του περιβάλλοντος είναι η θεμελιώδης τεχνική, η μόνη που είναι ικανή να επιτύχει αύξηση και διατήρηση των πληθυσμών της άγριας πανίδας σε υ­ψηλά επίπεδα.

ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΩΝ ΜΕΤΡΩΝ

Για να καθορισθεί το είδος και η ποσότητα των απαιτούμενων μέτρων, ώστε να προχωρήσει η εφαρμογή τους, πρέπει να ακολουθηθούν τα επόμενα βήματα:

Βήμα 1ον: Επιλογή του είδους που θα ευνοηθεί.

Για να επιλεγεί το θήραμα που θα ευνοηθεί από την εφαρμογή των διαχειριστικών μέτρων, πρέπει να απαντηθούν τα εξής ερωτήματα: - Ποιο θήραμα αντιμετωπίζει πρόβλημα μείωσης του πληθυσμού του στην περιοχή ευθύνης μας. - Ποιο θήραμα προτιμούν περισσότερο (έχει μεγαλύτερη ζήτηση) ο\ κυνηγοί της πε­ριοχής μας.

Η απάντηση αυτών των ερωτημάτων θα οδηγήσει στην λήψη της σωστής α­πόφασης. Στην περίπτωση που η πρόθεση του Κ. Σ. είναι να ευνοήσει περισσότερα από ένα θηράματα, απαντώντας στα παραπάνω ερωτήματα θα ιεραρχήσει τα θηρά­ματα και θα κατανείμει ανάλογα τις δαπάνες επενδύσεων. Δηλαδή, αν σε έναν Κ. Σ. το 60% των κυνηγών κυνηγούν λαγό και το 40% πέρδικα, λογικό είναι το60% των χρη­μάτων να επενδυθούν στον λαγό και το 40% στην πέρδικα.

Εδώ πρέπει να τονισθεί ότι ενώ απαγορεύεται το κυνήγι της πεδινής πέρδικας, αυτή εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στα θηρεύσιμα είδη. Συνεπώς δεν πρέπει να την ξε­χνάμε. Με κατάλληλα διαχειριστικά μέτρα μπορούμε να αυξήσουμε τον πληθυσμό της και να επιτραπεί το κυνήγι της στο μέλλον.

Βήμα 2ον: Επιλογή του βιοτόπου.

Η επιλογή των βιοτόπων για βελτίωση σε κάθε περιοχή, όπως είναι κατανοη­τό, δεν είναι δυνατό να γίνει μέσω αυτού του τεχνικού οδηγού. Αφήνεται όμως στο υ­ψηλό κριτήριο και την καλή γνώση της περιοχής των μελών των Δ. Σ. των Κυνηγετι­κών Συλλόγων ή των Επιστημονικών τους Συμβούλων. Μπορούμε όμως να παραθέσουμε κάποιες γενικές αρχές-κριτήρια που θα βοηθούν στην λήψη της απόφασης κάθε φορά.

- ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ :

Οι κατασκευές και τα άλλα μέτρα (σπορές) που προ­τείνονται από αυτόν τον οδηγό είναι όλα εγκατεστη­μένα στο φυσικό περιβάλλον, χωρίς δυνατότητα ε­πέμβασης -ελεγχόμενες συνθήκες-. Για τον λόγο το αυτό, όσον αφορά τις ειδικές σπορές, τα είδη που θα επιλεγούν πρέπει να ευδοκιμούν στις συνθήκες που πρόκειται να εγκατασταθούν χωρίς υποστήριξη. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ακραίες συν­θήκες (θερμοκρασίας, υγρασίας) που έχουν κατα­γραφεί στην περιοχή, διότι αυτές αποτελούν και πε­ριοριστικό όρο. Όσον αφορά τις κατασκευές πρέπει αυτές να είναι προσαρμοσμένες (υλικά που θα χρη­σιμοποιηθούν, χρώματα, γραμμές) στο περιβάλλον ιδιαίτερα όταν είναι ορατές από δρόμους ή άλλες θέ­σεις που χρησιμοποιούνται από τον άνθρωπο.

- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ :

Όλα τα προτεινόμενα μέτρα κοστολογούνται στον παρόντα οδηγό. Είναι φανερό ότι σημαντικές διαφο­ρές στα κόστη ενός μέτρου από το εναλλακτικό του δεν υπάρχουν. Για τον λόγο αυτό πρέπει με προσοχή να εκτιμηθούν τα αναμενόμενα οφέλη σε επίπεδο βελτίωσης βιοτόπου, ώστε για λίγα χρήματα να μην χάσουμε τα καλλίτερα αποτελέσματα.

- ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ :

Πολλά από τα έργα θα χρησιμοποιήσουν κάποιες εκτάσεις που ενδεχομένως είχαν τεθεί σε άλλη χρήση (π.χ. κτηνοτροφία). Σε αυτήν την περίπτωση ο Σύλλογος πρέπει να ζητήσει την συναίνεση του χρήστη ή του αρμόδιου φορέα-ιδιώτη που κατέχει την περιοχή και να τον ενημερώσει για την καινούργια χρήση. Έ­τσι θα αποφευχθούν ανταγωνιστικές δράσεις με συ­νέπεια τις δολιοφθορές ή τις καταστροφές.

- ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΒΙΟΤΟΠΟΙ :

Προσοχή !!! Οι περιοχές στις οποίες υπάρχει "θή­ραμα μέσα και έξω από καταφύγια αποτελούν και τις ιδανικές θέσεις για βελτίωση.

- ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ:

Όταν πρόκειται για αγροτικές εκτάσεις, οι οποίες εί­ναι καλλιεργούμενες ή σε αγρανάπαυση, τότε ο Σύλλογος πρέπει να προβεί σε ενοικίαση αυτών. Όταν πρόκειται για κοινοτικές-κοινόχρηστες εκτάσεις πρέ­πει ο Σύλλογος να εξασφαλίσει την παραχώρηση ή την εκμίσθωση τους από την Κοινότητα. Όταν πρό­κειται για Δημόσιες Δασικές εκτάσεις πρέπει να συ­ναινέσει η Δασική Υπηρεσία. Προτείνουμε οι περιο­χές που θα επιλεγούν για βελτίωση να είναι κυρίως Κοινοτικές, Δημόσιες ή οριακές αγροτικές ιδιωτικές ε­κτάσεις, διότι οι αγροτικές εκτάσεις υψηλής παραγω­γικότητας θα έχουν πολύ υψηλά ενοίκια.

Βήμα 3ον: Επιλογή των διαχειριστικών μέτρων.

Αφού επιλεγεί ο βιότοπος και καθορισθεί γεωγραφικά, πρέπει να γίνει επιτόπια αυτοψία και να καθορισθεί ποια είναι η έλλειψη που καθιστά το βιότοπο υποβαθμι­σμένο και έχει επιδράσει αρνητικά στον θηραματικό πληθυσμό. Σε όποια επιλογή και αν προβούμε πρέπει να έχουμε στο νου μας ότι: ΠΑΝΤΑ ΔΙΝΟΥΜΕ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΛΕΙΠΕΙ : «ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΕΛΑΧΙΣΤΟΥ» Στην φύση υπάρχει ένας απαράβατος κανόνας με βάση τον οποίο ελέγχεται η ανάπτυξη των οργανισμών, πληθυσμών, καλλιεργειών μέχρι του σημείου εκείνου που επιτρέπει ο παράγοντας που βρίσκεται στην ελάχιστη τιμή.

Αν έχουμε δηλαδή έναν πληθυσμό πέρδικας που ζει σε μία περιοχή οι παρά­γοντες που ελέγχουν την ανάπτυξη του είναι η τροφή, η κάλυψη, το νερό, οι καιρικές συνθήκες κ.λ.π. Ο παράγοντας ο οποίος βρίσκεται στην μικρότερη τιμή είναι αυτός ο οποίος ελέγχει και τον πληθυσμό. Ο παραπάνω νόμος μπορεί να αποδοθεί οπτικά στην εικόνα ενός βαρελιού, όπου οι θούγιες που το αποτελούν έχουν διαφορετικό ύψος. Η μεγαλύτερη ποσότητα νερού που μπορούμε να κρατήσουμε μέσα στο βαρέλι, περιορίζεται στο ύψος της ποιο κοντής θούγιας. Σημαντικό λοιπόν ρόλο παίζει ο προσδιορισμός του παράγοντα που λείπει α­πό κάθε βιότοπο για να τον βελτιώσουμε και να μην κάνουμε άσκοπες επεμβάσεις. Εκείνο το οποίο θα πρέπει να τονίσουμε είναι ότι από τους παράγοντες που α­ναφέραμε όλοι έχουν την ίδια βαρύτητα. Επομένως σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να προσπαθήσουμε να υποκαταστήσουμε έναν παράγοντα με κάποιον άλλο. ΓΓ αυτό και η ιεράρχηση δεν θα είχε κανένα νόημα σαν οδηγός για λήψη απόφασης.

θα πρέπει λοιπόν, ο υπεύθυνος κάθε κυν. Συλλόγου, αφού επιλέξει το θήραμα που θέλει να ευνοήσει και τον βιότοπο που θέλει να βελτιώσει, να διακατέχεται από την σκέψη « Δώσε αυτό που λείπει».

ΕΠΑΝΩ-UP

Πέππας Γιώργος

Bιβλιογραφία
ΣΤ Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας-Θράκης
Χ Θωμαίδης - Θ Καραμπατζάκης - Γ Λογοθέτης - Γ Χριστοφορίδου