Welcome in Greece Welcome in Greece

 

ΑρχικήInitial ΠίσωBack


Το σκάλισμα στα όπλα

Τα σημερινά κυνηγετικά όπλα είναι τόσο καλαίσθητα σχεδιασμένα, έχουν τόσο όμορφη γραμμή και τόσο χαριτωμένη εμφάνιση, που δίκαια μπορούν να θεωρηθούν κομψοτεχνήματα στο είδος τους. Γιατί λοιπόν χρειάζεται να διακοσμούνται πολλές φορές από όλες αυτές παραστάσεις, που σκαλίζονται στο μέταλλα κι απεικονίζουν ζώα, πουλιά, σκηνές κυνηγίου ή άλλοτε πολύπλοκα σχέδια και γράμματα; Δεν μοιάζει όλη αυτή η ιστορία σαν άχρηστο μακιγιάζ, που γίνεται σ' ένα πολύ ωραίο πρόσωπο;

Κάθε άλλο διαμαρτυρούνται οι χιλιάδες κυνηγοί, που έχουν την μανία των διακοσμημένων όπλων! Σαν πηγαίνουμε κυνήγι, το μόνο που μας ενδιαφέρει, είναι η άριστη λειτουργία του όπλου. Είναι το εργαλείο της εκστρατείας μας. Σαν τοποθετούμε όμως τα όπλα στη θέση τους, όταν γυρίζουμε στο σπίτι, τότε τα βλέπουμε μόνο σαν διακοσμητικά αντικείμενα. Για μας είναι το ίδιο ότι και οι ζωγραφικοί πίνακες ή οποιοδήποτε άλλο έργο τέχνης. Και τούτο γιατί το σκάλισμα στα όπλα ανήκει κι αυτό στις καλές τέχνες».

Το σκάλισμα στα όπλα είναι πράγματι μία παλιά τέχνη, που άρχισε στην Ευρώπη και είχε πάντα τους πιστούς θαυμαστές της. Σήμερα οι πιο θερμοί θαυμαστές των σκακιστών όπλων βρίσκονται στην Αμερική. Τα μεγάλα εργοστάσια κατασκευής όπλων και οι μικρές βιοτεχνίες έχουν πάντα μία ατελείωτη σειρά από παραγγελίες για σκαλιστά όπλα. Το σκάλισμα μπορεί να είναι κάτι πολύ απλό, όπως ένα μονόγραμμα ή ένα σχέδιο. Κάτι τέτοιο έχει φυσικά, οικονομικές συνέπειες. Αλλά μπορεί να φτάσει και σε χιλιάδες δολάρια, όταν η παραγγελία γίνεται για πολύπλοκα σκαλίσματα και για ακριβά μέταλλα.

Μερικοί από τους κατόχους όπλων θέλουν να κρύψουν με το σκάλισμα διάφορα μέρη του όπλου, που τους φαίνονται ακαλαίσθητα όπως οι βίδες, οι ενώσεις. Τα κοινά σχέδια γ' αυτή την εργασία στοιχίζουν λίγες εκατοντάδες χιλιάδες.

Άλλοι προτιμούν σχέδια πιο περίτεχνα, που γίνονται πάνω σε κοινό μέταλλο και μπορεί να στοιχίζουν πολλά εκατομμύρια δραχμές. Τέλος υπάρχουν και οι πιο πλούσιοι πελάτες, που ζητούν ειδικά σχέδια πάνω σε πολύτιμα μέταλλα και είναι έτοιμοι να πληρώσουν όσο - όσο. Ο τεχνίτης που θ1 αναλάβει τη διακόσμηση των όπλων αυτών πρέπει να είναι έτοιμος όχι μόνο να προτείνει μία μεγάλη σειρά σχεδίων, αλλά και να δεχτεί να σκαλίσει διάφορα πορτραίτα ή ό,τι άλλο ζητήσει ο πελάτης. Όσο για τα πολύτιμα υλικά που θα χρησιμοποιήσει, μπορεί να είναι χρυσάφι ή πλατίνα, με σμάλτο, με διαμάντια ή με όποιες άλλες πολύτιμες πέτρες του παραγγείλουν.

Η χαρακτική των όπλων είναι κάτι διαφορετικό από τη χαλκογραφία. Ο χαράκτης μπορεί να χρησιμοποιήσει κάποτε την τεχνική της χαλκογραφίας, αλλά το κύριο γνώρισμα της δουλειάς του είναι η γλυπτική, αφού κόβει το σκάλισμα του πάνω στο σκληρό μέταλλο, με αιχμηρά εργαλεία. Αντίθετα στη χαλκογραφία χρησιμοποιούνται οξέα. 0 τεχνίτης καλύπτει πρώτα τη μετάλλινη επιφάνεια με κερί, που δεν επηρεάζεται από τα οξέα. Έπειτα χαράζει το σχέδιο του πάνω στο κερί, και βυθίζει το μέταλλο στο οξύ που «τρώει» το σχέδιο πάνω στο μέταλλο, στην περιοχή που δεν υπάρχει κερί. Με τον τρόπο αυτό τα όπλα, μπορούν να διακοσμηθούν σε πολύ σύντομο χρόνο, αλλά το αποτέλεσμα δεν είναι ποτέ τόσο καθαρό και ξεκομμένο, όπως στα σχέδια της χαρακτικής. Ο τρόπος αυτός της διακοσμήσεως χρησιμοποιείται για να δίνει μία πλασματική και όχι πραγματική αξία σε όπλα κοινά. Το σκάλισμα των όπλων είναι μία δύσκολη και πολύπλοκη δουλειά.

Χρειάζεται καλλιτεχνική ικανότητα, μεγάλη υπομονή και χέρια δυνατά και απαλά μαζί. Συνήθως χρειάζονται πολλά χρόνια εκπαιδεύσεως κοντά σε κάποιο πεπειραμένο τεχνίτη. Δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν παρά λιγοστοί μεγάλοι τεχνίτες σ' αυτή τη δουλειά. Πολλοί καλοί τεχνίτες μπορούν να χαράξουν μερικά καλά σχέδια, αλά δεν τολμούν να επιχειρήσουν πολύπλοκη εργασία.

Η τέχνη του σκαλίσματος είναι το ίδιο παλιά, όσο και της κατασκευής των όπλων. Ένα από τα πιο παλιά μοντέλα σκαλιστών τουφεκιών είναι το μουσκέτο που βρίσκεται στο Μουσείο των όπλων του Μπέρμινγκχαμ, στην Αγγλία. Έχει σκαλισμένο ένα γερμανικό στρατόπεδο. Η δουλειά είναι τόσο λεπτή ώστε οι ειδικοί πιστεύουν, πως πρέπει να έγινε από κάποιο μεγάλο τεχνίτη του 1700.

Οι σημερινοί τεχνίτες μπορούν επίσης να θεωρηθούν καταπληκτικοί στο είδος, για τα σχέδια τους που δεν είναι μόνο λεπτά και δύσκολα στην εκτέλεση αλλά και γεμάτα ζωντάνια. Η δουλειά του σκαλίσματος γίνεται συνεχώς και πιο δύσκολη. Τον παλιό καλό καιρό, που τα όπλα δεν ήταν φτιαγμένα για «μεγάλες πιέσεις» της άκαπνης πυρίτιδας, οι χαράκτες έπρεπε να εργαστούν σε σχετικά μαλακό μέταλλο. Αλλά τα μέταλλα των σημερινών όπλων είναι φτιαγμένα από τόσο σκληρό ατσάλι, ώστε ο χαράκτης πρέπει να χρησιμοποιήσει ειδικά μίγματα και μεθόδους, για να μπορέσει να προχωρήσει στη διακόσμηση τους.

Η τεχνική έχει τρεις υποδιαιρέσεις.

Πρώτα γίνεται το χάραγμα, μετά το δέσιμο με πολύτιμα μέταλλα και τρίτο το χάραγμα των πολύτιμων μετάλλων.

Το δέσιμο των μετάλλων συνίσταται στην κάλυψη ορισμένων τμημάτων του σχεδίου με χρυσό ή πλατίνα. Το χάραγμα των πολύτιμων μετάλλων είναι τελευταίο στάδιο και το πιο δύσκολο απ' όλα. Όταν ο τεχνίτης χαράζει ένα ελεύθερο σχέδιο αρχίζει από ένα μέρος του μετάλλου και προχωρεί σιγά - σιγά μέχρι να καλύψει μία ορισμένη επιφάνεια. στην περίπτωση των απλών αυτών σχεδίων οι παραστάσεις δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα κλαδί αμπελιού με κοτσάνια και φύλλα. : Αλλά για τα πιο πολύπλοκα σχέδια όπως και τα πορτραίτα των ζώων, χρειάζεται να γίνει πρώτα ένα μοντέλο που ταιριάζει στις διαστάσεις του μετάλλου. Αυτό μπορεί να εκτελεστεί με πολλούς τρόπους. Ένας απ' αυτούς είναι να σχεδιαστεί και να τυπωθεί η παράσταση πάνω στο μέταλλο. 0 τεχνίτης χρησιμοποιεί ένα κομμάτι χαρτόνι για να μεταφέρει το σχέδιο από ένα χαραγμένο όπλο πάνω στο μέταλλο ενός άλλου. Βρέχει το χαρτόνι, το τοποθετεί πάνω στο σχέδιο και το τρίβει δυνατά. Αυτή η πίεση αναγκάζει τη μάζα του υγρού χαρτονιού να εισχωρήσει μέσα στις λεπτότατες γραμμές του σχεδίου, που είναι χαραγμένο πάνω στο μέταλλο. Όταν απομακρυνθεί το χαρτόνι από το μέταλλο έχει «ξεσηκώσει» το χαραγμένο σχέδιο. Ο τεχνίτης παίρνει τότε ένα κερί και «καπνίζει» το γυμνό μέταλλο του όπλου που θα διακοσμήσει. Κατόπιν τοποθετεί το χαρτόνι πάνω του και το πιέζει και πάλι δυνατά. Έτσι το σχέδιο τυπώνεται πάνω στο καπνισμένο μέταλλο. Μετά αρχίζει να χαράζει το μέταλλο στα σημάδια του τυπωμένου σχεδίου. Φυσικά υπάρχουν πολλές παραλλαγές της μεθόδου αυτής, που περιγράψατε

Κάποτε ωστόσο ο τεχνίτης καλείται να κάνει μία πολύ πιο δύσκολη δουλειά. Του ζητούν να δέσει μέσα στο σχέδιο πολύτιμα μέταλλα. Στην περίπτωση αυτή χρειάζεται να χαράξει τις γραμμές του πάνω στο μέταλλο τόσο βαθιά, ώστε να μπορέσουν να κρατήσουν χρυσό η τη πλατίνα. Το δέσιμο της λεπτής χρυσής κλωστής των 24 καρατίων μέσα στο χαραγμένο σχέδιο είναι μία δουλειά τόσο λεπτή και δύσκολη, ώστε κάποτε, ακόμη και οι πιο επιτήδειοι τεχνίτες που ασχολούνται με τη χαρακτική των όπλων νοιώθουν αδυναμία να τα βγάλουν πέρα. Κάτι τέτοιο συνέβη και με τον Τζώρτζ Ούλριχ, μία προσωπικότητα στην τέχνη της διακόσμησης, στον οποίο ανάθεσαν να χαράξει το 1.500.000ό μοντέλο του όπλου Γουίντσεστερ 94, που θα προσέφεραν στον Πρόεδρο Τρούμαν. Ο Ούλριχ διακοσμούσε όπλα επί τριάντα ολόκληρα χρόνια. Αλλά όταν σκεπτόταν το απελπιστικά μικρό μέγεθος των γραμμάτων, που είχε να χαράξει, δεν μπορούσε να κοιμηθεί, όπως δήλωσε. Ιδιαίτερα τον παίδευε το οκτώ, που φανταζόταν, πως ποτέ δεν θα μπορούσε να χαράξει κάνοντας να ξεχωρίζουν καθαρά τα δύο νησάκια του. Άδικα ωστόσο φοβόταν γιατί τελικά, ο Ούλριχ τα κατάφερε θαυμάσια.

Πάντως το πιο δύσκοπο στάδιο της διακόσμησης είναι το χάραγμα των ίδιων των πολύτιμων μετάλλων. Για να γίνει κάτι τέτοιο χρειάζεται να υπάρχουν σχετικά μεγάλες επιφάνειες χρυσού. Ας υποθέσουμε, πως στο σχέδιο υπάρχει ένα ελάφι. Ο τεχνίτης το χαράζει πάνω στο μέταλλο, αφήνοντας αρκετό χώρο ώστε να δέσει το χρυσάφι. Πάνω στο λεπτό φύλλο του χρυσού θα πρέπει να χαράξει αργότερα τη μικροσκοπική μορφή του ελαφιού. Στην Αμερική υπάρχουν πολλοί ειδικευμένοι τεχνίτες, στη χαρακτική των όπλων. Δεν διστάζουν να επιχειρήσουν και τις πιο δύσκολες παραστάσεις, όπως είναι τα πορτραίτα των ανθρώπων. Λέγεται μάλιστα πως κάποιος Τζόζεφ Φάγκερ έφτιαξε μία φορά ένα τόσο επιτυχημένο πορτραίτο ενός πελάτη του πάνω στο μέταλλο, ώστε εκείνος είπε απορώντας: «Αυτό μου μοιάζει περισσότερο από τις φωτογραφίες μου!».

Δεν πρέπει βεβαίως να παραλείψουμε ν' αναφέρουμε και το Ferlach , ένα γραφικό χωριό της Αυστρίας, που είναι παγκόσμια γνωστό για τους πολύ γνωστούς χαράκτες και κατασκευαστές όπλων. Είναι παράδοση πλέον γι' αυτούς, στο χωριό υπάρχουν πολλές οικογένειες που ασχολούνται με τη χαρακτική όπλων και η τέχνη μεταφέρεται από πατέρα σε γιο και εγγονό.

ΕΠΑΝΩ-UP

© Giorgio Peppas