Welcome in Greece Welcome in Greece

 

Welcome in Greece

ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟΙ
..................
..................
..................


HomeInitial    Hellenic pagesBack


.

Υγρότοποι - Μια κατηγορία σπουδαίων Οικοσυστημάτων

Κυριάκος Σκορδάς Δασολόγος - Περιβαλλοντολόγος

Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) οι υγρότοποι είναι φυσικές ή τεχνητές περιοχές αποτελούμενες από έλη με ποώδη βλάστηση, από μη αποκλειστικώς ομβροδίαιτα έλη με τυρφώδες υπόστρωμα, από τυρφώδεις γαίες ή από νερό. Οι περιοχές αυτές είναι μόνιμα ή προσωρινά κατακλυζόμενες από νερό το οποίο είναι στάσιμο ή τρεχούμενο, γλυκό, υφάλμυρο ή αλμυρό και περιλαμβάνουν επίσης κι εκείνες τις περιοχές που καλύπτονται από θαλασσινό νερό το βάθος του οποίου, κατά τη ρηχία, δεν υπερβαίνει τα έξι μέτρα.
Oυσιώδη γνωρίσματα της μεταβατικής ζώνης που παρεμβάλλεται μεταξύ των μόνιμα κατακλυσμένων και των καθαρά χερσαίων περιοχών είναι η παρουσία υδροχαρούς βλάστησης και η ύπαρξη υδρομορφικών εδαφών, δηλαδή εδαφών που ανέπτυξαν ειδικά γνωρίσματα ως αποτέλεσμα της υψηλής υπόγειας στάθμης νερού. Οι συνηθέστεροι τύποι υγροτόπων είναι: ποταμοί, ποτάμιες εκβολές και δέλτα, λίμνες, λιμνοθάλασσες, πηγές, παρόχθιες περιοχές, τεχνητοί ταμιευτήρες νερού, αλυκές.
Πέραν όμως των επιστημονικών αναφορών αυτό που είναι άμεσα κατανοητό στον κόσμο είναι πως οι υγρότοποι είναι περιοχές στις οποίες υπάρχει νερό, είτε άμεσα εμφανές είτε και στο υπέδαφος. Η παρουσία του νερού είναι το στοιχείο που προσδίδει αξία καθιστώντας τις περιοχές αυτές «χρήσιμες» για τον άνθρωπο, αλλά και «απαραίτητες» για την ανάπτυξη μορφών ζωής και τη διατήρηση πολλών στοιχείων της βιοποικιλότητας, δηλ. της ποικιλίας της ζωής πάνω στη Γη (ως βιοπικιλότητα ορίζουμε κυρίως το σύνολο των γονιδίων, των βιολογικών ειδών, των οικοσυστημάτων και των πολιτισμών μιας περιοχής).

Η απογραφή των ελληνικών υγροτόπων, που έγινε από το ΕΚΒΥ, περιλαμβάνει περίπου 400 υγροτόπους και συμπλέγματα υγροτόπων συνολικής έκτασης γύρω στα 2.000.000 στρέμματα. Σύμφωνα με τη Σύμβαση Ραμσάρ, η οποία έχει επικυρωθεί από την Ελλάδα το 1974, όλοι οι υγρότοποι πρέπει να διατηρούνται και να προστατεύονται. Επίσης, 11 υγρότοποι ή συμπλέγματα υγροτόπων της Ελλάδας αναγνωρίζονται ως Υγρότοποι Διεθνούς Σημασίας και έχουν τεθεί υπό ειδικό καθεστώς προστασίας.
Οι χώρες που υπογράφουν τη Σύμβαση συμφωνούν ότι οι υγρότοποι αποτελούν αναντικατάστατο φυσικό πόρο με μεγάλη οικονομική, πολιτιστική και επιστημονική καθώς και αξία αναψυχής και ως εκ τούτου επιθυμούν να αποτρέψουν απώλεια των υγροτόπων αναλαμβάνοντας εθνική και διεθνή δράση. Στους υγρότοπους, οι οποίοι συνήθως έχουν και πολύπλοκη δομή, συναντά κανείς μεγάλες ποικιλίες από είδη όπως υδρόβια ή υδρόφιλα φυτά, έντομα, ψάρια, αμφίβια, ερπετά, πουλιά και θηλαστικά. Τα είδη αυτά παρουσιάζουν εξαιρετική αλληλεξάρτηση τόσο μεταξύ τους όσο και σε σχέση με το ανόργανο περιβάλλον τους.

Ένας από τους όρους της Σύμβασης του Ραμσάρ, είναι ότι κάθε συμβαλλόμενο κράτος οφείλει να ορίσει έναν τουλάχιστον υγρότοπο της επικράτειάς του ως Διεθνή με βάση τα κριτήρια που ορίζει η Σύμβαση, ώστε να συμπεριληφθεί στον Κατάλογο Υγροτόπων Διεθνούς Σημασίας, ο οποίος είναι αλλιώς γνωστός ως Κατάλογος Ραμσάρ. Η Ελλάδα έχει εντάξει 11 υγροτόπους της στον Κατάλογο Ραμσάρ, οι οποίοι είναι οι εξής:

1. Υγρότοπος Δέλτα του Έβρου
2. Υγρότοπος Λίμνης Ισμαρίδας και Λιμνοθαλασσών Ροδόπης
3. Υγρότοπος Λίμνης Βιστονίδας και Λιμνοθάλασσας του Πόρτο Λάγος
4. Υγρότοπος Δέλτα του Νέστου
5. Υγρότοπος Τεχνητής Λίμνης Κερκίνης
6. Υγρότοπος Λιμνών Βόλβη και Κορώνεια (Λαγκαδά)
7. Υγρότοπος Ποταμών Γαλλικού, Αξιού, Λουδία, Αλιάκμονα και των Δέλτα τους
8. Υγρότοπος Λίμνης Μικρής Πρέσπας
9. Υγρότοπος Αμβρακικού Κόλπου
10. Οι Υγρότοποι της Περιοχής του Μεσολογγίου
11. Υγρότοπος της Λιμνοθάλασσας Κοτύχι και Δάσου της Στροφυλίας
Με μια γεωγραφική «απλοποίηση» οι Υγρότοποι Διεθνούς Σημασίας της Ροδόπης και της Ξανθης (νο 2 και νο 3 στον πίνακα) ενσωματώθηκαν οπότε πια οι Υγρότοποι Ραμσάρ μας είναι 10.

Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF – Ελλάς) Υπάρχουν τέσσερις βασικοί παράγοντες υποβάθμισης των ελληνικών υγρότοπων:

α) Η μεταβολή της ποιότητας του νερού εξαιτίας της ρύπανσης
β) Η εξάντληση των υγροτοπικών πόρων
γ) Η απώλεια υγροτοπικών εκτάσεων (οικιστική ανάπτυξη, τουρισμός, αναψυχή, επέκταση καλλιεργειών και κτηνοτροφίας).
δ) Η μεταβολή του υδρολογικού καθεστώτος, με την κατασκευή φραγμάτων, αρδευτικών δικτύων κτλ.

Αξίες των υγροτόπων

Για να σχεδιαστούν και να υλοποιηθούν διαχειριστικά σχέδια για τους υγροτόπους πρέπει να κατανοηθούν οι αξίες τους, μεταξύ αυτών και η θηρευτική. Σύμφωνα με ανακοίνωση της Κυνηγετικής Ομοσπονδίας Μακεδονίας Θράκης στο 10ο Πανελλήνιο Δασολογικό Συνέδριο (Π. Μπίρτσας & Χ. Σώκος) η άσκηση της θήρας ως αρχέγονης δραστηριότητας του ανθρώπου σε παγκόσμιο επίπεδο, δημιουργεί τα εξής οφέλη για τους υγροτόπους:

1. Προστατευτικά (αποτροπή της υποβάθμισης του υγροτόπου, φύλαξη, αντιμετώπιση του υπερπληθυσμού ειδών της πτηνοπανίδας).
2. Διαχειριστικά (διαχείριση και δημιουργία υγροτόπων).
3. Επιστημονικά (ίδρυση ερευνητικών κέντρων, χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων, συλλογή στοιχείων

Ενώ τα οφέλη που προσφέρει η θήρα στον άνθρωπο είναι:

1. Κοινωνικά (υγεία, γνώση, ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων, τέρψη).
2. Οικονομικά (δημιουργία θέσεων εργασίας, προστασία των καλλιεργειών).
3. Προστατευτικά (επίβλεψη απομακρυσμένων περιοχών, εξοικείωση σε συνθήκες στρατιωτικών επιχειρήσεων).

Τα παραπάνω αποτέλεσαν και συμπέρασμα του εν λόγω Συνεδρίου.

Στην Ελλάδα ο περιορισμός της θήρας στο 8% περίπου του συνολικού εμβαδού των υγροτόπων που υπήρχαν πριν 80 έτη και η μη εφαρμογή κατάλληλης διαχείρισης της θήρας, προκαλούν σοβαρές επιπτώσεις για τα υγροτοπικά οικοσυστήματα, τους κυνηγούς και την ανάπτυξη της υπαίθρου.
Είναι γεγονός πως σε μια κατά βάση ανθρωποκεντρική θεώρηση, η ύπαρξη των υγροτόπων δημιουργεί αξίες. Αξίες που σε μεγάλο ποσοστό σχετίζονται με ανθρώπινη χρήση και δραστηριότητα. Προϋπόθεση για την παροχή αυτών των αξιών είναι η καλή κατάσταση των υγροτόπων, η γνώση των λειτουργιών τους και η αποφυγή της περαιτέρω υποβάθμισής τους. Οι Καθηγητές του Α.Π.Θ. κ. Π.Α. Γεράκης και Σ.Ε. Τσούρης διακρίνουν τις παρακάτω βασικές κατηγορίες αξιών:

    · Βιολογική ποικιλότητα. Την βιολογική ποικιλότητα την διακρίνουμε σε τρεις κατηγορίες:
    α) την γενετική ποικιλότητα, δηλ. ποικιλότητα γονιδίων και χρωματοσωμάτων,
    β) ποικιλότητα ειδών, δηλ. αριθμό ειδών ζώων και φυτών και
    γ) οικολογική ποικιλότητα, δηλ. αριθμό φυτοκοινοτήτων, ζωοκοινοτήτων (συνδυασμοί ειδών ζώων ή φυτών που απαντάν σε ένα οικοσύστημα) και οικοσυστημάτων.

Η σημασία της βιοποικιλότητας, όχι μόνο στους υγρότοπους αλλά σε κάθε οικοσύστημα, είναι τεράστια διότι από αυτήν εξαρτώνται πολλές οικολογικές διεργασίες και συστήματα που στηρίζουν τη ζωή γενικά, αλλά και πολλές ανάγκες και δραστηριότητες του ανθρώπου (τροφή, φάρμακα, γενετικό υλικό, αναψυχή, κλπ).

· Αποθήκευση αρδευτικού νερού. Ολες οι φυσικές υδατοσυλλογές χρησιμοποιούνται για την άρδευση των χωραφιών. Το νερό, είτε χρησιμοποιείται απευθείας με άντληση, είτε μέσω καναλιών, είτε με την δημιουργία φραγμάτων σε ποτάμια.
· Αλιευτική αξία. Παροχή δηλαδή αλιευμάτων
· Αξία Βόσκησης Αγροτικών Ζώων
· Βελτίωση της ποιότητας του νερού
· Αξία αναψυχής,
· Εκπαιδευτική Αξία
· Επιστημονική Αξία
Ενώ επιπρόσθετα οι Π.Α. Γεράκης και Μ.Κ. Κουτράκης επισημαίνουν και τις εξής αξίες
· Υλοτομική Αξία
· Θηραματική Αξία
· Αντιπλημμυρική Αξία
· Υδρευτική Αξία
· Υδροηλεκτρική Αξία
· Αλατοληπτική Αξία
· Αμμοληπτική Αξία
· Πολιτιστική Αξία
· Αντιδιαβρωτική Αξία
· Αξία βελτιωτικής της ποιότητας του νερού
· Αξία βελτιωτικής του κλίματος

Ιστορικά η σημασία των υγροτόπων επιβεβαιώνεται με την ανάπτυξη σπουδαίων πολιτισμών σε περιοχές υγροτόπων, όπως στην εύρύτερη περιοχή της Μεσογείου (Μεσοποταμία, Ελλάδα, Αίγυπτος, κλπ). Σήμερα χιλιάδες χρόνια μετά, οι υγρότοποι εξακολουθούν να διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο στην ανάπτυξη κοινωνιών και οικονομιών. Η διατήρηση της φυσιογνωμίας τους αποτελεί τη σύγχρονη πρόκληση της επιστήμης της διαχείρισης του περιβάλλοντος. Και λέμε επιστήμη, καθώς η σημασία των υγροτόπων πάντα σχετιζόταν με την ανθρώπινη παρουσία και όχι με την ανθρώπινη …απουσία


.

Top

© Giorgio Peppas



Welcome in Greece

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Wetlands International.org

Υγροβιότοποι στον κόσμο και υδρόβια πτηνά
Επιλέγοντας είδος πουλιού η χώρα μπορείτε να μαθετε τα πάντα για το είδος και τους βιότοπους που συχνάζει σ ολο τον κόσμο .
...............