Welcome in Greece Welcome in Greece

 






ΑρχικήInitial ΠίσωBack


Η "κρυφή" ζωή της ορεινής πέρδικας...

To μενού της ορεινής πέρδικας περιλαμβάνει μια μεγάλη ποικιλία τροφών, τόσο φυτικής όσο και ζωικής προέλευσης. Οι φυτικές τροφές αποτελούν την πρώτη της προτίμηση, ενώ μεταξύ αυτών υπάρχει και πάλι ιεραρχία στις επιλογές της.

Στην πρώτη θέση, λοιπόν, βρίσκουμε τα ψυχανθή, στη δεύτερη σπόρους, φύλλα και βλαστούς, ενώ οι βολβοί και οι ρίζες έρχονται σε δεύτερη μοίρα.

Η διατροφική της προτίμηση για τα ψυχανθή δικαιολογεί εν μέρει και τη μείωση των πληθυσμών της σε πολλές ορεινές περιοχές της χώρας, με το πέρασμα των δεκαετιών.

Οσο κι αν ακούγεται περίεργο, η μετανάστευση και η αστυφιλία έκαναν ζημιά στην ορεινή πέρδικα. Τις εποχές που τα χωριά ερήμωναν για να στείλουν εργατικά χέρια σε εκείνες τις φάμπρικες όπου τραγουδούσε ο Στέλιος ή για να γεμίσουν τα νεόκτιστα κλουβάκια της Αθήνας, ξεκίναγε και η μεγάλη αλλαγή για την ελληνική γεωργία.
Τότε, ακόμα και η πιο στενή πεζούλα καλλιεργείτο για να βγάλει η ελληνική οικογένεια της υπαίθρου τα δικά της κουκιά, τα δικά της φασόλια, το βίκο για τα ζωντανά της.
Στη συνέχεια, όμως, όλο αυτό το σκηνικό άρχισε να αλλάζει δραματικά μέχρι που όλες αυτές οι καλλιέργειες εγκαταλείφθηκαν, στερώντας παράλληλα από τις πέρδικες τη βασική τους τροφή.
Δεδομένου ότι η τροφή παίζει πρωταρχικό ρόλο στην αναπαραγωγική διαδικασία των πουλιών, τόσο σε επίπεδο ικανότητας των γεννητόρων όσο και στο μεγάλωμα των νεοσσών, δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε ότι η μείωση των πληθυσμών ήταν μαθηματικά βέβαιη σε συνάρτηση με τις μεταβολές στην αγροτική οικονομία.

Και χαλίκια στο μενού

Η ορεινή πέρδικα τρέφεται κυρίως τις πρωινές ώρες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να βρεθεί στη βοσκή και το απόγευμα. Καταναλώνει κάθε μέρα περίπου γραμμάρια τροφής, το μεγαλύτερο ποσοστό των οποίων είναι φυτικής προέλευσης και το μικρότερο ζωικής. Συμπληρωματικά, η ορεινή πέρδικα τρώει και χαλίκια. Στις τροφές ζωικής προέλευσης που καταναλώνει η ορεινή περιλαμβάνονται έντομα όπως κολεόπτερα, χρυσομελίδες, ορθόπτερα και ετερόπτερα.
Κατά κανόνα το ποσοστό των εντόμων που καταλήγουν στο στομάχι της πέρδικας είναι πολύ μικρότερο σε σχέση με εκείνο των φυτικών τροφών. Λέμε κατά κανόνα, διότι τα νεαρά πουλιά, που βρίσκονται στο στάδιο της ανάπτυξης, αποτελούν εξαίρεση. Τα περδικόπουλα τρέφονται σε μεγαλύτερο ποσοστό με έντομα, συγκριτικά με τα ενήλικα πουλιά, διότι οι ζωικοί οργανισμοί είναι πλουσιότεροι σε πρωτεΐνες, οι οποίες είναι απαραίτητες για την ανάπτυξή τους.
Η μεγάλη θερμιδική αξία των τροφών ζωικής προέλευσης είναι, άλλωστε, ο λόγος που και οι ενήλικες πέρδικες τις περιλαμβάνουν στο μενού τους.

Σε περιόδους, μάλιστα, που οι φυτικές τροφές είναι φτωχές ποιοτικά, οι πέρδικες αυξάνουν την καταναλωση εντόμων.
Πέρα όμως από σπόρους, βλαστούς, καρπούς, βολβούς και έντομα, οι πέρδικες καταναλώνουν και μικρά χαλικάκια. Φυσικά, δεν τα τρώνε για τη διατροφική τους αξία, αλλά επειδή τα χαλίκια μέσα στο στομάχι διασπούν διά της τριβής τις τροφές και διευκολύνουν έτσι την πέψη και την απορρόφηση των διάφορων συστατικών.

Η αγωνία των περδίκων για την εξασφάλιση της τροφής τους αποδεικνύεται και από το γεγονός της μετακίνησής τους από τα αγαπημένα τους αλπικά ποολίβαδα σε χαμηλότερους βιοτόπους.
Οι χαμηλές θερμοκρασίες στα αλπικά, δηλαδή σε βιοτόπους μεγάλων υψομέτρων, κάποιες περιόδους μειώνουν τη διαθεσιμότητα κατάλληλων τροφών για τις πέρδικες, οι οποίες έτσι αναγκάζονται να κατεβούν χαμηλότερα.
Σε αναζήτηση τροφής μπορούν να μετακινηθούν κοπάδια περδίκων,

ακόμα και τους ζεστούς μήνες του έτους. Σε μεγάλα υψόμετρα, η ξηρασία, σε συνδυασμό με την έλλειψη βροχοπτώσεων, δεν ευνοεί τη βλάστηση και κατά συνέπεια δεν παρέχεται πλούσια τροφή για τα πουλιά.
Ετσι, η έλλειψη βλαστών και καρπών στα ψηλά τα σπρώχνει σε χαμηλότερες περιοχές, οι οποίες κατά κανόνα κρατούν νερά. Η πλούσια βλάστηση στα μικρότερα υψόμετρα, εκτός από πλούσια τροφή, παρέχει στις πέρδικες και κάτι ακόμα, την κάλυψη από τα αρπακτικά.

Σε ρόλο μετοίκου

Η ορεινή πέρδικα κατοικοεδρεύει ει σε περιοχές όπου το υψόμετρό τους κυμαίνεται από τα 600 έως τα 2.100 μέτρα, ενώ έχουν καταγραφεί μετακινήσεις από τα 1.700 μέτρα υψόμετρο στα 1.100. Το καλοκαίρι είναι η εποχή που παρουσιάζει τη μεγαλύτερη κινητικότητα, σε αντίθεση με τη χειμερινή περίοδο. Πιο συγκεκριμένα, τους κρύους μήνες έχουν καταγραφεί μετακινήσεις πουλιών σε αποστάσεις περίπου 180 μέτρων, ενώ την καλοκαιρινή περίοδο οι αποστάσεις αυτές φαίνεται να αυξάνονται κατά πολύ, αφού ο μέσος όρος των μετακινήσεων βρίσκεται περίπου στα 1.400 μέτρα.

Εξαιρέσεις μεγάλων μετακινήσεων κατά τη διάρκεια του χειμώνα έχουν παρατηρηθεί σε απότομες αλλαγές του καιρικών συνθηκών. Ο μηχανισμός που διαθέτουν τα πουλιά να προβλέπουν τις αλλαγές αυτές μπορεί να σπρώξει το χειμώνα τις πέρδικες σε χαμηλά υψόμετρα πριν από μια έντονη χιονόπτωση.

Για παράδειγμα, έχουν παρατηρηθεί μετακινήσεις από τα 1.700 μέτρα υψόμετρο στα 1.100 με διανυόμενη απόσταση μεγαλύτερη του 1,5 χιλιομέτρου μέσα σε λίγες μόλις μέρες.
Εκτός από την εύρεση τροφής, οι ορεινές πέρδικες έχουν ένα ακόμα ισχυρό κίνητρο για μεγάλες μετακινήσεις.
Η αναζήτηση ερωτικού συ ντρόφου ωθεί συχνά τα πουλιά μακριά από την έδρα τους, αφού έχει παρατηρηθεί ότι οι ορεινές που βρίσκουν ταίρι μετακινούνται αισθητά, ενώ όσες δεν ζευγαρώνουν καλύπτουν πολύ μικρότερες αποστάσεις.

Εν γνώσει των περδικοκυνηγών

Οι καταγεγραμμένες από την επιστήμη συμπεριφορές της πέρδικας αποτελούν στοιχεία βάσει των οποίων μπορούν οι κυνηγοί να προβλέπουν το πού θα βρουν πουλιά, ανάλογα με την περίοδο, αλλά και σχετικά με τις προβλέψεις των μετεωρολόγων.

Το δεδομένο, λοιπόν, των μεγάλων μετακινήσεων των κοπαδιών τους ζεστούς μήνες εξηγεί το γιατί οι κυνηγοί κατά την έναρξη του κυνηγίου της συχνά δεν τη συναντούν και απογοητεύονται θεωρώντας ότι δεν υπάρχουν πουλιά.
Οι μεγάλες μετακινήσεις της ορεινής τους ζεστούς μήνες, στους οποίους για τα δεδομένα της Ελλάδας συγκαταλέγεται και ο Σεπτέμβρης, μπορεί να απαντήσουν στο γιατί οι κυνηγοί κατά την έναρξη συχνά την αναζητούν σε μεγαλύτερα υψόμετρα από ό,τι πραγματικά βρίσκεται.

Ειδικά σε περιόδους παρατεταμένης ξηρασίας, οι πέρδικες πρέπει να αναζητηθούν σε μικρά υψόμετρα, αφού θα βρίσκονται σε χαμηλά βοσκοτόπια, τα οποία κρατούν νερά και κατ' επέκταση προσφέρουν πλουσιότερη βλάστηση, άρα και τροφή.

Με την ίδια λογική, οι μετακινήσεις που αναγκάζονται να κάνουν τα πουλιά σπρωγμένα από έντονα καιρικά φαινόμενα κατά τη διάρκεια του χειμώνα μπορούν να εξηγήσουν γιατί τα πουλιά αλλάζουν βουνό «από τη μια μέρα στην άλλη», όπως χαρακτηριστικά λένε οι περδικοκυνηγοί. Το κοπάδι που θα «μυριστεί» τον καιρό και θα διανύσει ακόμα και 1,5 χιλιόμετρο δύο ή τρεις μέρες πριν είναι αυτό που άλλαξε βουνό από την Τετάρτη μέχρι το Σάββατο.

Η εξήγηση της ανοιχτής έρευνας

Οι μεγάλες εκτάσεις των περδικοτόπων, από τη μια, και οι μετακινήσεις των κοπαδιών, από την άλλη, είναι αρκετές για να κατανοήσουμε την επιμονή των περδικοκυνηγών σε σκύλους ανοιχτής έρευνας.
Ενα σχεδόν αχανές περδικοτόπι αποτελούμενο από ρεματιές, λάκκες και απότομες σάρες δεν είναι δυνατόν να ερευνηθεί βήμα βήμα.

Η δουλειά που πέφτει στους ώμους των σκύλων στο κυνήγι της ορεινής είναι η σκληρότερη που μπορεί να κάνει ένας σκύλος φέρμας. Πόδια, πνευμόνια, μύτη και μυαλό απαιτούνται στο μέγιστο βαθμό, αφού χωρίς αυτά δεν είναι δυνατόν να εντοπιστούν τα κοπάδια της ορεινής.

Ενα σκυλί που δεν θα έχει τη δύναμη, την ταχύτητα και το πάθος να κινείται σε μια ευρεία ακτίνα δράσης με επίκεντρο τον κυνηγό, σε πετρώδες έδαφος και για πολλές ώρες, δεν θα μπορέσει να εντοπίσει τα πουλιά.
Αυτό που κάνει, μάλιστα, ακόμα πιο δύσκολο το έργο του είναι ότι δεν αρκεί να τα εντοπίσει, αλλά και να τα σερβίρει στο τουφέκι, πράγμα που έχει να κάνει με την αντίληψή του, την εμπειρία του και το βαθμό συνεργασίας του με τον κυνηγό

Με λίγα λόγια, από ένα περδικόσκυλο ζητάμε τα πάντα.

ΠΗΓΗ : ΕΝΘΕΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ
Photo: Internet - gpeppas

ΕΠΑΝΩ-UP

© Giorgio Peppas







j

Toy Άγγελου Ποιμενίδη

Τα κοπάδια της πέρδικας δεν διανυκτερεύουν στο χώρο που βοσκούν ή βόσκησαν. Αποτραβιούνται στα καταφύγιά τους, στους κοιτώνες τους. Κουρνιάστρες, βέβαια, σαν τις κότες, τους φασιανούς και άλλα πουλιά, δεν έχουν. Κοιμούνται- όσο τους επιτρέπει η αφυλαξιά τους- κάτω στο χώμα, στις πέτρες της γης και αυτό είναι εύκολο να το ανακαλύψει κανείς, όταν προσέξει τα κουμούλια, που σχημάτισαν οι αποβολές των εντέρων τους τη νύχτα.

Οι κουρνιάστρες της πέρδικας δεν είναι ορισμένες και σταθερές. Κάθε βράδυ έχουν αλλαγή κρεβατιού, δίχως σεντόνι. Είναι όμως χώροι διαλεγμένοι με σοφία, γιατί το κοπάδι συγκεντρωμένο θα διανυκτερεύσει εκεί ακίνητο, απροστάτευτο και παρακινδυνευμένα, εξαιτίας των αγριμιών, που ολονυκτίς γυροφέρνουν και αναζητούν τη λεία τους.               
  Το περδικοστάσι αυτό της διανυκτέρευσης, δεν είναι κάτι αμελητέο και πρόχειρο. Οι πέρδικες δεν αλητεύουν. Ό,τι πράττουν το κάνουν με λογαριασμό και στόχαση. Πρέπει να είναι τόπος πρώτα- πρώτα, δροσερός για τις ζεστές μέρες του καλοκαιριού και ζεστός, απάνεμος, για το χειμώνα.
Έπειτα να δίνει στην πέρδικα κάποια ασφάλεια για την ήσυχη διαμονή της σε περίπτωση παρουσίας του αγριμιού. Γι' αυτό η εκλογή του διαμονητηρίου της αυτού, είναι μυστηριώδης δυσκαθόριστη.

Μπορεί να είναι η γυμνή κορφή ενός λόφου ή βουνού. Μπορεί να είναι η ράχη ή η λακκούβα, ή ένα ράφι ενός δυσανάβατου βράχου. Μπορεί να είναι το αλώνι ή η αυλή ή το περιβόλι ενός σπιτιού που δεν έχει κυνηγάρικα σκυλιά. Μπορεί να 'ναι ένας χώρος κοντά στο μαντρί με τα γίδια, όπου δεν πλησιάζουν τα αγρίμια. Μπορεί να 'ναι η πυκνότερη συστάδα και η θαμνωσιά του βουνού και η κρεμαστή πλαγιά του. Μπορεί να είναι ένα χαντάκι δίπλα στο δρόμο ή ένα ξεροντούβαρο, πάλι στον δρόμο, που η νύχτα τον νεκρώνει.
Ακόμη μπορεί να διαλέξει για τον ύπνο της νύχτας ένα σταυροδρόμι ή μέσα στο δάσος, μιαν ανοιχτοσύνη ή τη ρίζα βράχων που της προφυλάγουν τον μισό τομέα του πιθανού χώρου που μπορεί να της επιτεθεί ο εχθρός, οπωσδήποτε όμως σπάνια κουρνιάζει τη νύχτα μέσα σε σφικτό θάμνο, που δεν της επιτρέπει το απευθείας από το κάθισμά της, ξετίναγμα για πέταγμα. Αυτό μπορεί να το κάνει στα μεγάλα ψύχη, όχι όμως τα καλοκαίρια, γιατί τα τέτοια σφικτά καταφύγια τα επισκέπτονται τη νύχτα τα κουνάβια, οι νυφίτσες και τα μεγάλα φίδια που είναι θανάσιμοι εχθροί της πέρδικας.

j

Σε τελευταία ανάλυση, της πέρδικας την ημερήσια ζωή μπορεί κάποιος να την μάθει, γιατί έχει κάποια τυπικότητα και στερεοτυπία -βοσκή, πότισμα, ανάπαυση- το νυκτερινό όμως στέκι της, δύσκολα είναι να καθορίσει ή να μαντέψει. Έχει η πέρδικα στην εκλογή της ανεξιχνίαστη φιλοσοφία. Και είναι φυσικό αυτό, γιατί τη νύχτα η πέρδικα είναι αφοπλισμένη από τα μέσα αμύνης και διαφυγής της. Μια αλεπού αν πέσει επάνω στο ζαρωμένο κοπάδι, του κάνει χαλάστρα. Το σκορπάει και οι σκόρπιες πέρδικες τη νύχτα μαζεύονται εύκολα από τον πανικό. Δεν απομακρύνονται πολύ από εκεί, εκτός αν η νύχτα έχει φεγγάρι. Το ότι της αλεπούς και άλλων αγριμιών τα μάτια φωσφορίζουν τη νύχτα και μουδιάζουν τα πουλιά από τη λάμψη τους, όπως από τους προβολείς των αυτοκινήτων τα αγρίμια και οι λαγοί, δεν το πιστεύω όπως άλλοι. Πιστεύω ότι τη νύχτα τα πουλιά δεν βλέπουν, ενώ τα αγρίμια και οι μπούφοι, έχουν την ικανότητα να βλέπουν και να μυρίζονται το θήραμα που κυνηγούν. Και τέτοιο κάλλιστο είναι η πέρδικα με νοστιμάδα κρέατος απαράμιλλη.

Ο μπούφος, είναι αλήθεια, ότι τη νύχτα δεν μπορεί να βρει την πέρδικα. Δεν ψάχνει. Λουφάζει και περιμένει το πέρασμα του θύματός του για να του χιμήξει και του μπήξει τα νύχια του. Το τσακάλι όμως και η αλεπού, γυροφέρνοντας ολονυκτίς, βρίσκουν τα περδικοστάσια αυτά της νύχτας, γιατί οι συγκεντρωμένες πέρδικες βγάζουν πολύ μυρωδιά ορνιθίλας και τις πλησιάζουν. Και κυνηγός ακόμα πρωί αν περάσει από τον τόπο, που κούρνιασαν τη νύχτα οι πέρδικες, το αντιλαμβάνεται. Είναι η φυσική τυποποίηση της ενέργειας των όντων και η ρουτινιάρικη ζωή τους είναι και ιδίωμά τους και μ' αυτό πορεύουν ευχαριστημένα από τη μοίρα τους, αρκεί να μην υπάρχουν εχθροί, πόλεμοι και αλληλοφαγώματα.
Οι πέρδικες θα είχαν στρώσει τη δουλειά τους σα ρολόι στα καταφύγιά τους, στο ξύπνημα και στον ύπνο τους, αν δεν παρέμβαιναν οι συχνοί και ανελέητοι επιδρομείς. Σ' έναν και καθορισμένο χώρο και ορισμένη ώρα, με αγγλικό ρολόγι, θα βοσκούσαν. Στο αυτό αυλάκι θα πήγαιναν για νερό και στις ίδιες κυλίστρες θα παίρναν το αμμόλουτρό τους. Τώρα τα κάνουν όλα με αλλοφροσύνη, εξαιτίας του τρομερού κατατρεγμού τους.

Τις κυλίστρες τους θα τις είχαν στα αναπεπταμένα και τα λίοκαφτα χωράφια για να κάνουν την τουαλέτα τους με ησυχία και τις επιδείξεις τους, όπως οι γυναίκες στα κέντρα, γιατί μόνο στις κυλίστρες η πέρδικα δείχνει την αυταρέσκειά της, κάνει το λούσο της, δηλώνει την άνεσή της, όπως εμείς στη βραδινή βόλτα του Ζαππείου. Οι άλλες ασχολίες της είναι για τον σκληρό βίο της και διαρκής αγωνία για την προφύλαξή της.
Κυλίστρες όμως -αν και τις θέλει μόνιμες- δεν έχει, γιατί από παντού προπηλακίζεται. Γι' αυτό κάνει πρόχειρες λακουβίτσες εκεί που βόσκει, αν υπάρχει ξηρό και τριμμένο χώμα και το αμμόλουτρό της βιαστικό. Το χτένισμά της, το σιάξιμο των φτερών της και την αποβολή των νεκρών πούπουλών της, θα τα κάνει στο καταφύγιό της για να διασκεδάσει κιόλας την αδράνειά της. Έτσι κάνουν και οι “υπηρεσίες” των μεγάλων σπιτιών για να αποφύγουν τα μάτια της κuρίας.
Όταν η γη είναι λασπερή από τις βροχές, επειδή το αμμόλουτρο στην πέρδικα είναι αναγκαίο όπως και το φαγητό, καταφεύγει στις ρίζες των βράχων και στα θεμέλιά τους, που υπάρχουν ανάβαθες σπηλιές και ξηρό λεπτόχωμα, δημιουργεί τη μπανιέρα της. Όλες μαζί οι πέρδικες δεν κάνουν αμμόλουτρο. Άλλες φυλάγουν, άλλες ψευτοβόσκουν και άλλες τυλίγονται με τη σκόνη και ξετινάζονται. Και σ' αυτό υπάρχει μια ιεραρχία θαυμαστή. Δε μαλώνουν όπως καμιά φορά στα κουρεία οι πελάτες ή στα κομμωτήρια οι κοπέλες.
Ωστόσο οι κυλίστρες της πέρδικας είναι σε περιορισμένους τόπους και τις γνωρίζουν τα τσομπανάκια.

Απαραίτητο στην πέρδικα είναι το προπέτασμα του φράχτη με ψηλούς θάμνους. Όταν ο εχθρός  την πλησιάζει, χώνεται στους φράχτες και περνά από το άλλο μέρος και ζαρώνει αν ο κίνδυνος δεν είναι γι' αυτήν. Αν ο σκύλος την μυριστεί και φερμάρει, θα τιναχτεί προς το αναπεπταμένο πεδίο και αντίθετα προς τον κυνηγό, που θα τον κανονίσει έτσι, ώστε να μην μπορεί να του δώσει θέα για τουφέκισμα.

ΠΗΓΗ – Κυνηγετικα Νεα


j