Welcome in Greece Welcome in Greece

 





ΕΚΤΡΟΦΕΙΟ ΟΡΕΙΝΗΣ ΠΕΡΔΙΚΑΣ ΣΤΑ ΠΡΑΜΑΝΤΑ






ΑρχικήInitial ΠίσωBack ΠίσωΠέρδικες


ALECTORIS GRAECA

Εκτροφή της πετροπέρδικας (Alectoris graeca graeca) στο εκτροφείο θηραμάτων Βουτύρου Ευρυτανίας.



Περίληψη

Η εκτροφή της πετροπέρδικας (Alectoris graeca graeca) ξεκίνησε το 1997 στο Κρατικό Εκτροφείο Θηραμάτων Βουτύρου Ευρυτανίας (8 χλμ. ΝΔ του Καρπενησίου), ώστε να δημιουργηθεί ένας διαθέσιμος αριθμός ατόμων του είδους για απελευθερώσεις, με σκοπό την ενίσχυση των φυσικών πληθυσμών του είδους και τη δημιουργία επί πλέον θηρευτικού πλεονάσματος.
Τα πρώτα αυγά συλλέχθηκαν από φωλιές. Μέχρι το 2003, η ετήσια ωοπαραγωγή κυμαίνονταν μεταξύ 31-71 αυγών και ο αριθμός γεννητόρων έφθασε τα 23 ζεύγη.
Την τελευταία τετραετία (2009-2012) η λειτουργία του εκτροφείου μπήκε σε κανονική ροή με 174 ζεύγη γεννητόρων και συνεχώς αυξανόμενη ωοπαραγωγή (1412 αυγά το 2009 και 2512 αυγά το 2012). Η γονιμότητα των αυγών κυμάνθηκε από 67,7-82,9% και η εκκολαπτικότητα επί τεθέντων αυγών ήταν 52,2-62,4%, ενώ επί γονίμων αυγών 68,6-77,1%.
Η ετήσια ωοπαραγωγή ανά γόνιμο ζεύγος κυμάνθηκε από 10,9 έως 17,9 αυγά. Η ετήσια παραγωγή νερών πουλιών ξεκίνησε από 450 το 2009 και έφθασε τα 1220 πουλιά το 2012. Είναι η πρώτη φορά που επιτυγχάνεται εκτροφή της πετροπέρδικας σε τέτοια κλίμακα στην Ελλάδα.
Η ετήσια παραγωγή του εκτροφείου περιορίζεται μόνο από έλλειψη πιστώσεων για δημιουργία επιπρόσθετων εγκαταστάσεων, μισθοδοσία υπαλλήλων και προμήθεια ζωοτροφών.

Εισαγωγή

Η πετροπέρδικα (Alectoris graeca graeca) είναι ένα εμβληματικό είδος της άγριας πανίδας των βουνών της Ελλάδας. Είναι θηραματικό είδος και το κυνήγι της έχει φανατικούς θιασώτες, λόγω της δυσκολίας που παρουσιάζει και των εντόνων συγκινήσεων που προσφέρει.
Οι καταγραφείσες εξορμήσεις για το είδος αυτό αντιπροσωπεύουν το 4,35% των συνολικών εξορμήσεων για όλα τα θηραματικά είδη σύμφωνα με τα στοιχεία του Προγράμματος ΑΡΤΕΜΙΣ, που καταγράφει στοιχεία της κυνηγετικής δραστηριότητας στη χώρα μας και εκπορεύεται από την Κυνηγετική Συνομοσπονδία Ελλάδος
Η προσπάθεια εκτροφής της πετροπέρδικας στο Εκτροφείο Βουτύρου ξεκίνησε σε πειραματική βάση το 1997, ώστε να δημιουργηθεί ένας διαθέσιμος αριθμός ατόμων για απελευθερώσεις, με σκοπό την ενίσχυση των φυσικών πληθυσμών και δημιουργία επιπλέον θηρευτικού πλεονάσματος.
Ένας επιπρόσθετος λόγος ήταν για να σταματήσει η απελευθέρωση της νησιώτικης πέρδικας (Alectoris chukar) στους βιοτόπους της πετροπέρδικας, προς αποφυγή του υβριδισμού και της γενετικής μόλυνσης του είδους (βλ. Απόφαση 98161/4136, ΦΕΚ 637/6-4-2009). Η πρώτη επιτυχημένη προσπάθεια εκτροφής του είδους στην Ελλάδα έγινε από το δασολόγο Δρα Νικόλαο Μάνιο το 2002, η οποία όμως δεν συνεχίσθηκε σε μεγάλη κλίμακα. Παρόμοια προσπάθεια έγινε στην Ιταλία την δεκαετία του 1990 στο εκτροφείο UROGALLO, στο Ασιάγκο της Ιταλίας (Paganin and Meneguz 1992) για το τοπικό υποείδος της πετροπέρδικας (Alectoris graeca saxatilis). Είναι όμως η πρώτη φορά που επιτυγχάνεται εκτροφή του είδους αυτού σε τέτοια κλίμακα στη Ελλάδα.

Ιστορικό

Το Εκτροφείο Θηραμάτων Βουτύρου βρίσκεται 8 χλμ. ΝΔ της πόλης του Καρπενησίου, σε υψόμετρο 840 μ. Η συνολική έκταση του εκτροφείου είναι 950 στρέμματα, και εκτός από πέρδικες, φιλοξενούνται και περίπου 140 πλατώνια (Dama dama) (εκτίμηση 2012). Η έκταση των εγκαταστάσεων για την εκτροφή της πέρδικας καταλαμβάνει μικρή μόνο έκταση. Μέχρι το 1981, το εκτροφείο λειτουργούσε υπό την αιγίδα της Κυνηγετικής Ομοσπονδίας Στερεάς Ελλάδας, οπότε και περιήλθε υπό κρατικό έλεγχο.
Η προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού έγινε το 1996 όπως και οι απαραίτητες ανακαινίσεις και επιδιορθώσεις τον υπαρχουσών εγκαταστάσεων με δημόσια δαπάνη.
Το 1997, πρώτη χρονιά λειτουργίας , τέθηκαν για επώαση 6 αυγά και αυξήθηκαν σταδιακά σε 67 το έτος 2000, που προέρχονταν κυρίως από φωλιές και 8 ζεύγη γεννητόρων που παράχθηκαν εν τω μεταξύ. Μέχρι το 2003, η ετήσια ωοπαραγωγή κυμαίνονταν από 31-71 αυγά ετησίως, ενώ ο αριθμός γεννητόρων έφθασε τα 23 ζεύγη.
Από το 2004 άρχισε σταδιακά η άνοδος της παραγωγής από 127 αυγά έως 373 το 2006 και οι γεννήτορες σε 47 ζεύγη. Το μεγάλο άλμα έγινε το 2008 με 144 ζεύγη γεννητόρων και παραγωγή 1460 αυγών. H ετήσια παραγωγή περδίκων ήταν 15 και 31πουλιά το 2003 και 2004, αντίσοιχα και έφθασε τα 350 το 2008.
Τα τέσσερα τελευταία χρόνια η λειτουργία του εκτροφείου μπήκε πλέον σε κανονική ροή με ικανό αριθμό γεννητόρων και υψηλή ωοπαραγωγή.

Μέθοδος εκτροφής

Το εκτροφείο απασχολεί ένα άτομο ως μόνιμο προσωπικό κατά τη μη αναπαραγωγική περίοδο, που ενισχύεται από ένα επιπρόσθετο εργάτη/τρια κατά την αναπαραγωγική περίοδο. Οι τεχνικές εκτροφής ακολουθούν τις συνήθεις δοκιμασμένες πρακτικές, με ιδιαίτερη προσοχή όμως στις ιδιαιτερότητες και την ευαισθησία του είδους.
Τα ζευγάρια χωρίζονται από τα μέσα Ιανουαρίου σε υπερυψωμένους κλωβούς. Ο χώρος στον οποίο βρίσκονται οι κλωβοί ωοτοκίας είναι προστατευμένος με συρμάτινο πλέγμα για την προστασία από άρπαγες και προστατεύεται από τις αντίξοες καιρικές συνθήκες και τις χαμηλές θερμοκρασίες από πλαστικά διαφανή αντιανεμικά φύλλα. Το πότισμα είναι αυτόματο, ενώ οι ταΐστρες γεμίζουν από έξω.
Τα ζευγάρια παρακολουθούνται τις πρώτες ημέρες, για το αν υπάρχουν διαπληκτισμοί ανάμεσα στα δύο φύλα, οπότε και αντικαθίστανται κατά περίπτωση, από εφεδρικά πουλιά. Η παρουσία των ανθρώπων κατά την περίοδο ωοτοκίας είναι διακριτική και οι εργασίες περιορίζονται στις απολύτως απαραίτητες, ώστε αν μη ενοχλούνται και να μη υποβάλλονται σε πρόσθετη πίεση (στρές).
Τα αυγά συλλέγονται 3 φορές την ημέρα (πρωϊ-μεσημέρι και απόγευμα) και τοποθετούνται σε ειδικές θήκες με σιτάρι με το μυτερό άκρο προς τα κάτω και κλώθονται μία φορά κάθε μέρα. Προτού τοποθετηθούν στην επωαστική μηχανή απολυμαίνονται. Τα αυγά τίθενται προς επώαση κάθε εβδομάδα , αλλά αν επικρατούν υψηλές θερμοκρασίες, δύο φορές την εβδομάδα.
Τα αυγά επωάζονται στην επωαστική μηχανή επί 21 ημέρες, σε θερμοκρασία 38,2Ο C και υγρασία 65- 70%. Στη συνέχεια μεταφέρονται στην εκκολαπτική μηχανή όπου παραμένουν 4 ημέρες σε ίδια θερμοκρασία και υγρασία 80-85%. Μετά την εκκόλαψη, οι νεοσσοί παραμένουν στη μηχανή 24 ώρες και στη κατόπιν μεταφέρονται σε αλληλεπίθετους κλωβούς με θερμομητέρες (batteries). Χορηγείται σε κάθε νεοσσό εμβόλιο για ψευδοπανώλη (μια σταγόνα στο μάτι. Εκεί παραμένουν με αρχική θερμοκρασία 36ο C, η οποία σταδιακά μειώνεται στους 25-28ο C, ανάλογα με τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες. Κάθε όροφος φωτίζεται, ώστε να διευκολύνονται οι κινήσεις των νεοσσών. Τις πρώτες 4 ημέρες χορηγείται αντιβίωση στο νερό.
Οι νεοσσοί παραμένουν στις αλληλεπίθετες θερμομητέρες μέχρι την 10-12η εβδομάδα, οπότε και μεταφέρονται στους κλωβούς Β' ηλικίας. Ο λόγος της παραμονής μέχρι αυτή την ηλικία είναι η αποφυγή έντασης στα πουλιά. Πριν τη μεταφορά χορηγούνται βιταμίνες για 2-3 ημέρες. Οι κλωβοί αυτοί είναι στο έδαφος (δωμάτια) και διαθέτουν εξωτερικό περιφραγμένο χώρο, που είναι όμως υπερυψωμένος.

Στους κλωβούς αυτούς τοποθετούνται πάλι θερμομητέρες (λάμπες υπερύθρων) και αφαιρούνται μετά από 30-45 ημέρες, αναλόγως των καιρικών συνθηκών. Σταδιακά, τα πουλιά βγαίνουν σε εξωτερικό χώρο. Εδώ μένουν άλλους 2 μήνες, τουλάχιστον. Κατόπιν, κάποια από αυτά διατίθενται ως γεννήτορες σε άλλα εκτροφεία ή σε κυνηγετικές οργανώσεις προς απελευθέρωση και ένας αριθμός παραμένει στο εκτροφείο για να χρησιμοποιηθούν ως γεννήτορες.
Ο αριθμός ζευγαριών γεννητόρων καθορίζεται από τη διαθεσιμότητα κλωβών ωοτοκίας, που αριθμούν 174. Από τους γεννήτορες της προηγούμενης χρονιάς κρατούνται 60-70 ζεύγη, με βάση την απόδοσή τους (γονιμότητα, υψηλή ωοτοκία, μη καταστροφή αυγών) και ο αριθμός των ζευγαριών συμπληρώνεται από νέα πουλιά.
Επίσης παραμένουν στο εκτροφείο επιπρόσθετα 20-30 νέα πουλιά ως αναπληρωματικά για κάλυψη τυχόν απωλειών ή για αντικατάσταση

Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο παίζει η τροφή (φύραμα) το οποίο δεν αρκεί να έχει καλές προδιαγραφές (σύνθεση) αλλά κυρίως να έχει καλή ποιότητα υλικών. Η ποιότητα του φυράματος, ή μάλλον η έλλειψη αυτής, προξένησε κατά καιρούς πολλές απώλειες κυρίως στους νεοσσούς, αλλά καις τις άλλες ηλικιακές κλάσεις του εκτροφείου.
Ανάλογα με την ηλικία προσφέρεται ο ανάλογος τύπος φυράματος, δηλ. ωοτοκίας για τους γεννήτορες, ανάπτυξης (ή «έναρξης») για τους νεοσσούς και τα νέα πουλιά και συντήρησης κατά τη μη αναπαραγωγική περίοδο.
Σημαντικότατος παράγοντας επίσης είναι η ιδιαίτερη ευαισθησία των πουλιών στην όχληση από την ανθρώπινη παρουσία, τους δυνατούς θορύβους και τις απότομες αλλαγές κατά τη μεταφορά.

Αποτελέσματα – Συζήτηση

Το διάστημα 2009-2012 η εκτροφή της πέρδικας μπήκε σε κανονική ροή και έφθασε στην κορύφωση της παραγωγής σε σχέση με τα υπόλοιπα έτη. Ο αριθμός ζευγαριών γεννητόρων τα τέσσερα τελευταία έτη παραμένει σταθερός σε 174. Η ωοτοκία ξεκινά to διάστημα 18 Μαρτίου-7 Απριλίου και κορυφώνεται τον Απρίλιο και Μάϊο. Το τέλος της ωοτοκίας είναι στο διάστημα 11-25 Ιουνίου. Η πρώτη παρτίδα αυγών τίθεται προς επώαση το διάστημα 30 Μαρτίου έως 7 Απριλίου και η τελευταία από 25 Μαΐου έως 25 Ιουνίου.
Στοιχεία απόδοσης της εκτροφής της πετροπέρδικας παρουσιάζονται στον πίνακα 1.

Πίνακας 1. Στοιχεία απόδοσης εκτροφής της πετροπέρδικας (Alectoris graeca graeca) στο Εκτροφείο Θηραμάτων Βουτύρου Ευρυτανίας κατά την περίοδο 2009-2012

Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο παίζει η τροφή (φύραμα) το οποίο δεν αρκεί να έχει καλές προδιαγραφές (σύνθεση) αλλά κυρίως να έχει καλή ποιότητα υλικών. Η ποιότητα του φυράματος, ή μάλλον η έλλειψη αυτής, προξένησε κατά καιρούς πολλές απώλειες κυρίως στους νεοσσούς, αλλά καις τις άλλες ηλικιακές κλάσεις του εκτροφείου.
Ανάλογα με την ηλικία προσφέρεται ο ανάλογος τύπος φυράματος, δηλ. ωοτοκίας για τους γεννήτορες, ανάπτυξης (ή «έναρξης») για τους νεοσσούς και τα νέα πουλιά και συντήρησης κατά τη μη αναπαραγωγική περίοδο.
Σημαντικότατος παράγοντας επίσης είναι η ιδιαίτερη ευαισθησία των πουλιών στην όχληση από την ανθρώπινη παρουσία, τους δυνατούς θορύβους και τις απότομες αλλαγές κατά τη μεταφορά.

Οι δείκτες γονιμότητας και εκκολαπτικότητας βρίσκονται σε καλά επίπεδα και βελτιώνονται σταδιακά. Αξίζει όμως να τονισθεί η μικρή ωοπαραγωγή κατά ζεύγος του είδους αυτού, γεγονός που καθιστά δύσκολη την εκτροφή του.

Επίσης πρέπει να σημειωθεί ότι η ετήσια παραγωγικότητα του συγκεκριμένου εκτροφείου περιορίζεται από τις διαθέσιμες εγκαταστάσεις, τους κλωβούς και το διαθέσιμο προσωπικό. Εάν υπήρχαν πιστώσεις για ανακαίνιση και επιδιόρθωση επιπλέον εγκαταστάσεων, προμήθεια περισσοτέρων κλωβών αναπαραγωγής, προμήθεια φυραμάτων και πρόσληψης επιπλέον προσωπικού, η απόδοση θα ήταν κατά πολύ μεγαλύτερη.

Ευχαριστίες
Οι Δασικές Υπηρεσίες Ευρυτανίας εκφράζουν τις θερμές ευχαριστίες προς την Κυνηγετική Ομοσπονδία Στερεάς Ελλάδας η οποία προσέφερε επανειλημμένα οικονομική βοήθεια για την προμήθεια ζωοτροφών και την μισθοδοσία του επιπλέον προσωπικού.

Abstract
The propagation of the rock partridge (Alectoris graeca graeca) in captivity began in 1997 at the State Game Farm of Voutiro in Evritania (8 km SW of Karpenisi, Greece), in order to make available a sufficient number of birds for release to replenish natural populations of the species and create an additional harvestable surplus. The first eggs were collected from nests in the wild. Until the year 2003, the annual egg production ranged from 31-71 eggs from 23 pairs of partridges established in the game farm. During the last 4 years (2009-2012) the operation of the game farm entered an increasingly successful phase. Annual egg production increased from 1412 eggs in 2009 to 2512 in 2012. The number of parent bird pairs increased to 174, limited only by availability of cages. Egg fertility ranged from 67.7 to 82.9% and hatchability of eggs put for incubation ranged from 52.2 to 62.4%, while hatchability of fertile eggs ranged from 68.6 to 77.1%. Annual egg production per fertile pair ranged from 10.9 eggs in 2009 to 17.9 eggs in 2012. Annual production of young birds started from 450 in 2009 and reached 1220 in 2012. This is the first time that propagation of rock partridge is achieved at such large scale in Greece. The annual production at the game farm is limited to aforementioned level only due to lack of additional funds for creation of facilities, employ wages and procurement of feed.

Βιβλιογραφία
Paganin, M., Meneguz, P.G., 1992. Osservazioni sulla reproduzione in semiliberta della Coturnice (Alectoris graeca). Ric. Biol. Selvaggina 91:1-16
Θωμαϊδης, X1, Καραγεώργος, Γ.2, Φάκας, Ι.3 Καρκάνης, Ι.2, Φλώρου, Ζ.3 και Γενιτσαρόπουλος,Κ3
1ΤΕΙ Λαμίας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος, 361 00 Καρπενήσι. Ηλεκτρον. Διεύθυνση: thomaidis@teilam.gr
2Διεύθυνση Δασών Ευρυτανίας, 1ο χλμ. Εθνικής Οδού Καρπενησίου-Αγρινίου, 361 00 Καρπενήσι. Ηλεκτρον. Διεύθυνση: ddasonevryt@apdthest.gov.gr
3Δασαρχείο Καρπενησίου, 1ο χλμ. Εθνικής Οδού Καρπενησίου-Αγρινίου, 361 00 Καρπενήσι. Ηλεκτρον. Διεύθυνση: daskarpen@apdthest.gov.gr

Πηγη : researchgate.net
Photo: Internet - gpeppas



ALECTORIS GRAECA


ΕΠΑΝΩ-UP

© Giorgio Peppas