Welcome in Greece Welcome in Greece

 

ΑρχικήInitial ΠίσωBack

 η νανόχηνα (Anser erythropus)


Η διάσωση των τελευταίων σκανδιναβικών νανόχηνων


    ΟΙ ΑΓΡΙΟΧΗΝΕΣ             Η ειδική περίπτωση της νανόχηνας               Η νανόχηνα και το κυνήγι    Νανόχηνα: δράσεις ΥΠΕΚΑ κατά της λαθροθηρίας στους υγροτόπους

Tomas Aarvak & Ingar j Oien
ΠΑΝ-ΘΗΡΑΣ

Μία κοινή ευθύνη μεταξύ Ελλάδας και Νορβηγίας

Σήμερα, η νανόχηνα (Anser crythropus) απειλείται με εξαφάνιση περισσότερο από ποτέ άλλοτε. Η πιο πρόσφατη ανασκόπηση της κατάστασης των πληθυσμών της νανόχηνας, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η γρήγορη μείωση των πληθυσμών της συνεχίζεται ακόμα.
Σύμφωνα με το Bird Life International το είδος ανήκει στην κατηγορία των παγκοσμίως απειλουμένων ( globally threatened).

Δηλαδή, αναμένεται να εξαφανιστεί το είδος, εάν η αρνητική τάση συνεχιστεί. Ο παγκόσμιος πληθυσμός των νανόχηνων έχει διαιρεθεί παραδοσιακά σε τρεις αναπαραγόμενους πληθυσμούς: τον Σκανδιναβικό, τον Κεντρικής και Ανατολικής Ρωσίας.

Στη Σκανδιναβία (Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία), ο πληθυσμός υπολογίστηκε πως ανέρχονταν σε περισσότερα από 10.000 πτηνά στο πρώτο μισό του 20οΰ αιώνα.
Από τη δεκαετία του '50 μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του '80, ο πληθυσμός μειώθηκε κατά 90-95% και οι περιοχές αναπαραγωγής κατά 50% τουλάχιστον.
Στην περίοδο 1980-2005 η πτώση συνεχίστηκε, και αυτή τη στιγμή ο πληθυσμός αντιπροσωπεύεται μόνο από 20-30 αναπαραγόμενα ζευγάρια.

Anser erythropus Anser erythropus Το 1987, η Νορβηγική Ορνιθολογική Εταιρείa (ΝΟF), ξεκίνησε ένα πρόγραμμα για τη διάσωση της νανόχηνας, δεδομένου ότι το μόνο γνωστό γεγονός για το είδος ήταν πως είχε γίνει πολύ σπάνιo Τα πρώτα έτη πραγματοποιήθηκε χαρτογράφηση των περιοχών που χρησιμοποιεί το είδος, καθώς επίσης και έρευνες για την πληθυσμιακή μείωση στη Νορβηγία. Αυτές οι έρευνες έδειξαν ότι οι κύριες αιτίες μείωσης έπρεπε να αναζητηθούν κατά μήκος των διαδρομών μετανάστευσης και στις περιοχές διαχείμασης. Το κύριο πρόβλημα ήταν ότι οι περιοχές στάθμευσης και διαχείμασης ήταν ουσιαστικά άγνωστοι.
Το 1993 η ΝΟΡ (σε συνεργασία με το WWF-Φινλανδίας και το Νορβηγικό Ινστιτούτο για την Έρευνα της Φύσης) άρχισε ένα πρόγραμμα για τον εντοπισμό των μεταναστευτικών διαδρόμων με την υιοθέτηση της νέας τεχνολογίας των μικροσκοπικών δορυφορικών συσκευών.

Ο απώτερος στόχος αυτού του προγράμματος ήταν να ανατραπεί η αρνητική τάση των πληθυσμών μέσω της εφαρμογής των διαχειριστικών σχεδίων.
Αυτό θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο μέσω μιας κοινής προσπάθειας από τις χώρες που διαχειρίζονται τους πληθυσμούς αναπαραγωγής (Ρωσία, Νορβηγία και Φινλανδία), και των χωρών που διαχειρίζονται τους πληθυσμούς στάθμευσης και διαχείμασης (Γερμανία, Πολωνία, Λετονία, Λιθουανία, Εσθονία, Ουγγαρία, Ελλάδα, Ρουμανία, Βουλγαρία, Ουκρανία, Λευκορωσία, Καζακστάν, Αζερμπαϊτζάν και Κίνα).

Το 1995 τέσσερις νανόχηνες πιάστηκαν στο Finnmark της Νορβηγίας, και εξοπλίστηκαν με χρωματισμένα δαχτυλίδια και δορυφορικούς πομπούς. Μετά την πτερόρροια, όλα τα άτομα επέστρεψαν στην περιοχή στάθμευσης στα έλη Valdak, όπου πέρασαν περίπου δύο εβδομάδες προτού να πετάξουν όλα στη χερσόνησο Κanin της Βορειοδυτικής Ρωσίας.
Από εδώ τα άτομα χωρίστηκαν σε δύο ομάδες και ακολούθησαν χωριστές διαδρομές. Δύο άτομα ακολούθησαν μια νοτιοδυτική διαδρομή στην Ανατολική Γερμανία, όπου ένα άτομο εξαφανίστηκε (πιθανώς πυροβολήθηκε).
Η άλλη νανόχηνα πήγε στην Ουγγαρία και έπειτα στην Ελλάδα, στην Κερκίνη και κατέληξε τελικά στο δέλτα του Έβρου (Lorentsen et al 1998). Αυτό το άτομο παρατηρήθηκε την επόμενη άνοιξη και το φθινόπωρο στο ΡFinnamark .
Οι άλλες δύο νανόχηνες πήγαν ανατολικά προς τη χερσόνησο Kanin, και ένα πουλί πυροβολήθηκε στη δυτική πλευρά των Ουραλίων. Το τελευταίο άτομο εξαφανίστηκε στην κοιλάδα Ο6 στην ανατολική πλευρά των Ουραλίων.

Στη Φινλανδία επίσης, το WWF-Φινλανδίας είχε πιάσει μια αρσενική νανόχηνα και της τοποθέτησε πομπό. Αυτό το άτομο πήγε στη χερσόνησο Κanin. Από εκεί ακολούθησε την ανατολική διαδρομή και πήγε στο βόρειο Καζακστάν (περιοχή Kustanay) όπου και εξαφανίστηκε.
Δύο άλλες νανόχηνες αναφέρθηκε πως πυροβολήθηκαν στην ίδια περιοχή. Από την έρευνα με τους πομπούς, προσδιορίστηκαν οι δύο μεταναστευτικοί διάδρομοι. Αργότερα, το 2004-2005, η ανατολική διαδρομή βρέθηκε τελικά πως καταλήγει στη Μεσοποταμία, στο Ιράκ.
Με βάση τα αποτελέσματα αυτά, το WWF-Φινλανδίας φρόντισε για την ίδρυση μιας προστατευόμενης περιοχής στη χερσόνησο Κanin.

Το 1997, η Νορβηγική Ορνιθολογική Εταιρεία κατόρθωσε να πιάσει και να τοποθετήσει πομπούς σε τρεις νανόχηνες στα έλη Valdak, κατά τη διάρκεια της εαρινής στάθμευσης. Κανένα από αυτά τα άτομα δεν αναπαρήχθησαν εκείνο το έτος, και τα τρία άφησαν το Finnmarkί από τα τέλη του Ιουνίου και μετανάστευσαν ανατολικά.
Δύο πουλιά χρησιμοποίησαν τη χερσόνησο Καnin, ενώ ένα άτομο πήγε ανατολικότερα, στο νησί Kolgujev.
Ένα από τα πουλιά που στάθμευσε στη χερσόνησο Kanin συνέχισε στον ποταμό Ρyasina Η στη χερσόνησο Taimyr, από όπου ο πομπός σταμάτησε να εκπέμπει.
Η νοτιοδυτική μεταναστευτική διαδρομή του σκανδιναβικού πληθυσμού φαίνεται πως έχει προσδιοριστεί ικανοποιητικά.
Ο πληθυσμός αυτός παρακολουθείται εντατικά όχι μόνο στα έλη Valdak στη βόρεια Νορβηγία, αλλά και κατά μήκος της μεταναστευτικής διαδρομής στη Φινλανδία, Εσθονία, Ουγγαρία και στη λίμνη Κερκίνη και το δέλτα του Έβρου στην Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια των πρώτων ημερών του Ιανουαρίου 2004,52 μικρότερες λευκομέτωπες χήνες παρατηρήθηκαν στον αλμυρόβαλτο της λιμνοθάλασσας Δράνα στο δέλτα του Έβρου. Τ
ο κοπάδι, που περιελάμβανε και ενήλικα και ανώριμα πουλιά, συνδέθηκε με τα κοπάδια των άσπρομετωπόχηνων (Anser albifrons) και των κοκ-κινολαιμόχηνων (Branta rulcollis).

Πρόσφατα, το χειμώνα 2005-2006, η υψηλότερη καταμέτρηση νανόχηνων στο δέλτα Έβρου ήταν 40 πουλιά, αποδεικνύοντας ότι το δέλτα Έβρου είναι η σημαντικότερη περιοχή διαχείμασης για τις σκανδιναβικές νανόχηνες.
Το δέλτα του Έβρου είναι επίσης μια από τις τελευταίες περιοχές στην Ευρώπη όπου οι αρκτικές χήνες τρέφονται σχεδόν αποκλειστικά σε φυσικά ενδιατήματα. Είναι μια μοναδική περιοχή σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

Μπορεί πλέον να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η διατήρηση του ευρωπαϊκού πληθυσμού της νανόχηνας, επηρεάζεται ιδιαίτερα από τις συνθήκες διαχείμασης που επικρατούν στο δέλτα του Έβρου, και ιδιαίτερα στη λιμνοθάλασσα Δράνα και τα γειτονικά έλη. Οι προσπάθειες που πραγματοποιούνται την περίοδο αυτή για την αποκατάσταση της Δράνας είναι επομένως εξαιρετικά σημαντικές.
Η οικολογία διατροφής των χήνων είναι υπό ερευνά, και αναμένεται ότι τα αποτελέσματα θα βοηθήσουν στη διαχείριση των αλμυρόβαλτων και στη λύση των προβλημάτων της ανεπάρκειας τροφής.
Από το χειμώνα του 2003, επιτράπηκε πάλι η θήρευση των ασπρομετωπόχηνων στην Ελλάδα, κάτι το οποίο θα μπορούσε να αποτελεί απειλή για τον πολύ μικρό πληθυσμό των νανόχηνων. Εντούτοις, το βασικό ζήτημα είναι η αυστηρή εφαρμογή των καταφυγίων.
Η συμβολή του Δασαρχείου Αλεξανδρούπολης και η ευαισθητοποίηση του κάθε κυνηγού στη βόρεια Ελλάδα, είναι απολύτως απαραίτητες για να διατηρηθεί ένα υψηλό επίπεδο προστασίας αυτού του σοβαρά απειλούμενου είδους.
Το ενδιαίτημα που χρησιμοποιούν οι νανόχηνες είναι ουσιαστικά φυσικό. Τρέφονται στην αλοφυτική βλάστηση της λιμνοθάλασσας Δράνα, η οποία υπόκειται αυτήν την περίοδο σε έργα αποκατάστασης. Τα έργα πραγματοποιούνται στα πλαίσια ενός χρηματοδοτούμενου προγράμματος LIFE της ΕΕ.

BΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Aarvak, T. & Timonen, S. 2004 (eds). Fennoscandian Lesser White-fronted Goose conservation project. Report 2001-2003. - WWF Finland Report No 20 & Norwegian Ornithological Society, NOF report no. 1-2004. 65 pp. Lorentsen, S.-H., 0ien, I.J., Aarvak, T. 1998. Migration of Fennoscandian Lesser White-fronted Geese Anser erythropus mapped by satellite telemetry. Biological Conservation 84:47-52. Morozov, V. V. & Aarvak, T. 2004. Wintering of lesser white-fronted geese breeding in the Polar Urals. Casarca 10:156-162. 0ien, I.J., Aarvak, T. & Morozov, V.V. 2005. A wild goose chase across Central Asia to the Middle East. World Birdwatch June 2005 27.2: 24-26.

ΕΠΑΝΩ-UP