Welcome in Greece Welcome in Greece

 

Welcome in Greece

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΟΝΤΑΣ
..................
..................

HomeInitial    HomeBack   
.


   Φωτογραφίζοντας την ελληνική άγρια φύση   



Προσημείωση1: Το παρών άρθρο το είχα αρχικά γράψει για το περιοδικό PhotoNet πριν αρκετά χρόνια, αλλά από τότε έχουν γίνει αρκετές αλλαγές και προσθέσεις. Ενώ προορίζεται περισσότερο προς αυτόν που θέλει να ασχοληθεί σε πιο σοβαρό επίπεδο με τη φωτογράφηση πουλιών, αυτό δε σημαίνει ότι ο περιστασιακός ερασιτέχνης δεν μπορεί να αντλήσει από αυτό χρήσιμα για αυτόν πληροφορίες.
Προσημείωση2: Αρχικά είχα σκοπό να γεμίσω το άρθρο με αγαπημένες μου φωτογραφίες φύσης, αλλά το blog μου είναι γεμάτο τέτοιες φωτογραφίες που είναι εύκολα να τα βρει και να τα δει κάποιος, για αυτό επέλεξα φωτογραφίες που απεικονίζουν τον συνεργάτη μου κι εμένα εν ώρα δράσης τις οποίες τράβηξε ο φίλος και συνεργάτης Γιώργος Καραχάλιος και εγω.
Προσημείωση3: Για όσους δεν έχουν ξαναδεί δουλειά μου, μπορείτε να επισκεφτείτε τη σελίδα μου

Πρόλογος

Η φωτογράφηση πουλιών κι άλλων άγριων ζώων μπορεί για αυτούς που δεν ασχολούνται με την φωτογραφία εκ πρώτης όψεως να φαντάζει εύκολη, όμως η αλήθεια είναι εντελώς διαφορετική. Εκτός από την εμπειρία, την υπομονή και την τύχη, ο φωτογράφος χρειάζεται και αρκετή γνώση του επιλεγμένου θέματος για να έχει μια πιο αποτελεσματική φωτογράφηση. Παράλληλα, χρειάζεται κι ένα χοντρό πορτοφόλι, αφού η απόκτηση ενός αξιοπρεπούς τηλεφακού - που συνήθως απαιτείται - όπως για παράδειγμα του 500mm f/4, κοστίζει σχεδόν 8.000 ευρώ. Εκτός της μεγάλης δαπάνης όμως υπάρχουν κι άλλοι λόγοι που απωθούν τον Έλληνα ερασιτέχνη από αυτή, όπως το γεγονός ότι στη χώρα μας μέχρι πρόσφατα δεν είχαμε ζωολογικούς κήπους και μεγάλα εθνικά πάρκα που να εξασφαλίζουν εύκολη πρόσβαση και ίσως επειδή πολλοί, λανθασμένα να πιστεύουν ότι δύσκολα θα βρουν θέματα στην "καταπονημένη από τους κυνηγούς" ελληνική φύση.

Παρόλα αυτά κάθε τόσο τυχαίνει να δούμε και να θαυμάσουμε σε κάποιο περιοδικό μια συγκεκριμένη φωτογραφία άγριας φύσης και τότε σκεφτόμαστε τι ωραία που θα ήτανε να είχαμε κι εμείς την ευκαιρία να ταξιδέψουμε σε κάποιο απόμακρο μέρος του κόσμου με τσάντες γεμάτες με τον πιο ακριβό εξοπλισμό για να τραβήξουμε και εμείς μια τέτοια φωτογραφία. Όμως πίσω από πολλές από αυτές τις επιτυχημένες φωτογραφίες, κρύβονται μέρη πολύ κοντά μας και εξοπλισμός αρκετά περιορισμένος. Στο άρθρο αυτό θέλω να σας βοηθήσω να ξεπεράσετε τους όποιους ενδοιασμούς η αμφιβολίες και να σας δείξω πόσο εύκολα μπορείτε και εσείς να φωτογραφίσετε την άγρια φύση της Ελλάδας!

Υπάρχουν θέματα στην Ελλάδα;

Για όσους δεν γνωρίζουν, η Ελλάδα χάρη στη γεωγραφική της θέση, έχει μια τόσο πλούσια σε είδη ορνιθολογική πανίδα, όσο καμιά από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Εδώ μπορεί κανείς να φωτογραφήσει φλαμίνγκο (χιλιάδες χειμερινοί επισκέπτες στις αλυκές της Μυτιλήνης, Λήμνου, Πύλου κ.α.), γυπαετούς (που έγιναν γνωστοί στο κοινό τα τελευταία χρόνια χάρη στην προσπάθεια διάσωσής τους από την ορνιθολογική εταιρεία στο δάσος της Δαδιάς), ερωδιούς, αγριόπαπιες, μελισσοφάγους, μυγοφάγους, χελιδόνια, πελαργούς, πελεκάνους, κουκουβάγιες, πέρδικες, κοτσύφια κι άλλα εκατοντάδες είδη πουλιών. Εκτός από την ορνιθοπανίδα η Ελλάδα έχει και θηλαστικά, ερπετά, αμφίβια και έντομα όπως: αρκούδες, αλεπούδες, τυφλοπόντικες, ζαρκάδια, αγριοκάτσικα, κουνέλια, λύκους, φίδια, σαύρες, σκαντζόχοιρους, σαλαμάνδρες, βατράχια, μέλισσες, σφήγκες, ελικόπτερα, πεταλούδες κλπ. Ο κατάλογος των θεμάτων είναι τεράστιος και είναι σίγουρο ότι ο καθένας δεν θα δυσκολευτεί να βρει κάποιο θέμα να τον απασχολήσει, άσχετα με τον εξοπλισμό που έχει.

Εκεί που θέλω να καταλήξω όμως είναι ότι ο περίπατός μας μέσα στην ελληνική φύση, είτε φωτογραφίζοντας πουλιά, είτε οτιδήποτε άλλο είναι ό,τι πιο αναζωογονητικό υπάρχει. Βέβαια ακόμη και αν στο τέλος της ημερήσιας βόλτας δεν φωτογραφήσαμε τίποτα, πάντα θα υπάρχει και το τοπίο. Άρα ανεξαρτήτως φωτογραφικού εξοπλισμού όλοι μας έχουμε κάτι να κερδίσουμε από μια βόλτα στην εξοχή, είτε αυτό είναι λίγος φρέσκος αέρας, είτε μια φωτογραφία ενός ηλιοβασιλέματος είτε ένα όμορφο πορτραίτο ενός πουλιού.

Πως να κάνετε την αρχή; Με ένα Project

Στο παρόν άρθρο αναφέρομαι κυρίως στη φωτογράφηση άγριων πουλιών, και αυτό επειδή στην Ελλάδα, το θέμα αυτό υπάρχει σε αφθονία όπου και να βρίσκεστε και όπου να κοιτάξετε. Τα θηλαστικά, τα ερπετά, τα αμφίβια και τα έντομα είναι λιγοστά και συγκεντρωμένα σε πιο περιορισμένες εκτάσεις γης μακριά από τον άνθρωπο. Πολλά ζούνε υπόγεια, τα περισσότερα είναι νυχτόβια και άλλα τείνουν προς εξαφάνιση. Γι’αυτό, αν ζείτε σε κάποια περιοχή όπου υπάρχει κάποιο θέμα που σας προκαλεί το ενδιαφέρον και ασχολείστε με τη φωτογραφία, ξεκινήστε ένα project όπου αρχίζετε μια έρευνα ώστε να μάθετε γι’αυτό όσα μπορείτε και αρχίστε να το φωτογραφίζετε στον ελεύθερο χρόνο σας. Η ενασχόληση αυτή εκτός του ότι θα σας φέρει πιο κοντά στη φύση καθώς μαθαίνετε περισσότερα για αυτήν και τη σημασία της ως προς την ανθρωπότητα, θα σας γεμίσει και με ένα σορό εμπειρίες που θα πλουτίσουν τη ζωή σας.

Η προσέγγιση σας προς τη φωτογράφηση της φύσης μπορεί να είναι η απλή καταγραφή, γεμίζοντας το κάδρο με απλές εικόνες όλων των ειδών μιας οικογένειας πουλιών ή εντόμων που ζουν ή επισκέπτονται τη περιοχή σας. Ή μπορεί να θέλετε να φωτογραφίζετε το ίδιο θέμα εξαντλώντας όλους τους διαφορετικούς τρόπους φωτογράφησης που γνωρίζετε από μια καλλιτεχνική άποψη, δίνοντας έμφαση στην αισθητική ομορφιά του. Μπορεί να θέλετε να κάνετε μια επιστημονική καταγραφή κάποιας συγκεκριμένης συμπεριφοράς, πιθανόν και άγνωστης μέχρι σήμερα. Μπορεί να θέλετε να καταγράψετε την αλλαγή του περιβάλλοντος από τις συνέπειες του ανθρώπου. Ή μπορεί απλώς η μηχανή να αποτελεί μια δικαιολογία για να βρίσκεστε στη φύση.

Αν και όταν μετά από κάποιο καιρό έχετε μαζέψει αρκετό υλικό και νομίζετε ότι αποτελεί ένα έργο που αξίζει να το δουν κι άλλοι, μην διστάσετε να κάνετε κάποια έκθεση με τη βοήθεια της κοινότητας ή του δήμου για να πληροφορήσετε το συνάνθρωπο σας για το οικοσύστημα του ή ακόμη να πλησιάσετε κάποιο περιοδικό για πιθανόν δημοσίευση. Ο Έλληνας δικαιούται να απολαύσει και να μάθει για την ελληνική φύση και να πληροφορηθεί για τον κίνδυνο που μπορεί να διατρέχει.

Όπως και να έχει, με το άρθρο αυτό θέλω να σας ενθαρρύνω και να σας δείξω ότι και με προσιτό εξοπλισμό όπως έναν 300mm f/4 ή έναν 400mm f/5.6 εδώ στην Ελλάδα του σήμερα, ο καθένας μπορεί να απολαύσει τη λίγη άγρια φύση που μας απέμεινε, να τη φωτογραφήσουμε και με τον προσωπικό μας τρόπο να διαδώσουμε την ομορφιά του τόπου μας και να ευαισθητοποιήσουμε το ελληνικό κοινό.

Μάθετε τα πάντα γύρω από το θέμα σας!

Για το σοβαρό φωτογράφο που θέλει να ασχοληθεί με τη φωτογράφηση άγριας φύσης στο φυσικό τους χώρο, πριν από οποιαδήποτε άλλη ενέργεια, θα πρέπει να μάθει τα πάντα γύρω από το θέμα του. Αυτή είναι και η πιο σημαντική συμβουλή και είναι κάτι που οι περισσότεροι αγνοούν. Γνωρίζοντας πώς θα αντιδράσει το θέμα οποιαδήποτε στιγμή, θα ωφελήσει τις εικόνες του και ταυτοχρόνως την υπομονή του. Πρέπει να γνωρίζει που θα το βρει, ποια εποχή εμφανίζεται, αν είναι μεταναστευτικό, πότε ζευγαρώνει, ποιες ώρες της ημέρας είναι δραστήριο, με τι τρέφεται κλπ.

Όλα τα ζώα έχουν δικό τους χαρακτήρα και τρόπο ζωής. Κάποια ζουν κοντά σε λίμνες, άλλα στα δέλτα των ποταμών, άλλα τους απόκρημνους γκρεμούς στο αιγαίο, άλλα στα όρη της Πίνδου, άλλα στα πευκώδη δάση της Πάρνηθας κι άλλα στο λόφο του Λυκαβηττού. Πρέπει να γνωρίζουμε πού θα βρούμε τα θέματα που θέλουμε να φωτογραφήσουμε και πότε αυτά θα είναι εκεί. Οπότε η σωστή προσέγγιση για τη φωτογράφηση ζώων προϋποθέτει μια έρευνα κατά την οποία μαζεύουμε όσες πληροφορίες μπορούμε, από βιβλία, περιοδικά, εγκυκλοπαίδειες, το Ίντερνετ κλπ.

Είμαι ερασιτέχνης, όχι επαγγελματίας!

Όμως οι περισσότεροι από εμάς μάλλον θα αρκεστούμε στο να είμαστε περιστασιακοί οπότε επικεντρωνόμαστε όχι στο είδος αλλά στη τοποθεσία και ότι μας προκύψει. Η τοποθεσία είναι συνήθως τα πατρικά μας εδάφη ή κάποια τοποθεσία οικογενειακού ταξιδιού. Στο τόπο όπου καταλήξουμε, ας μην χάνουμε το χρόνο μας ψάχνοντας σε μέρη όπου επιτρέπεται το κυνήγι. Ακόμη και με ένα τόσο μικρό εγκέφαλο, τα ζώα έχουν τη νοημοσύνη να ξεχωρίζουν τα μέρη όπου ο άνθρωπος είναι εχθρικός από άλλα μέρη όπου ο ίδιος ο άνθρωπος είναι φιλικός. Αν υπάρχει η επιλογή, διαλέγουμε μέρη όπου τα ζώα και τα πουλιά είναι συνηθισμένα στη παρουσία του ανθρώπου, όπως σε δημόσια πάρκα και κήπους, σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις, κάμπους, αγρούς ή και φυσικούς βιότοπους όπως λιμνοθάλασσες κλπ.

Καλό είναι στο τόπο της φωτογράφησης να ρωτήσουμε και τους ντόπιους για πληροφορίες γύρω από την εμφάνιση πουλιών ή άλλων ζώων. Συχνά αυτοί μπορούν να μας πληροφορήσουν για το που, πως και πότε, με μεγάλη ακρίβεια. Εφόσον κάνουμε την ερευνά μας και μάθουμε τι είδος πουλιών ή ζώα διαθέτει η περιοχή, σειρά έχει η παρατήρηση.

Με τον εντοπισμό του θέματος αρχίζει η παρατήρηση και η φωτογράφηση. Ανάλογα με πόσο χρόνο μπορούμε να διαθέσουμε, οι πρώτες ώρες ή μέρες είναι περισσότερο αφιερωμένες στην παρατήρηση παρά τη φωτογράφηση. Με την παρατήρηση μπορούμε να μάθουμε τις συνήθειες του θέματος που έχουμε επιλέξει, με αποτέλεσμα να είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε την επόμενη κίνησή του ανά πάσα στιγμή. Τα ζώα μετά από το ένστικτο ζουν με τη συνήθεια, δηλαδή, πίνουν νερό από το ίδιο σημείο σε τακτικά χρονικά διαστήματα, ή συχνάζουν σε κάποιο αγαπημένο βράχο, κλαδί ή σπηλιά για καρτέρι, ή περνάνε μέσα από ένα πυκνό δάσος από το ίδιο καθορισμένο σημείο κλπ. Μαζί με την έρευνα που έχουμε κάνει, οι γνώσεις που αποκτούμε από την παρατήρηση θα μας εξασφαλίσουν περισσότερες πιθανότητες για καλύτερες φωτογραφίες.

Τι επιδιώκουμε;

Προσπαθούμε να απαθανατίσουμε τα προσόντα εκείνα που αντιπροσωπεύουν καλύτερα τη συμπεριφορά του είδους η οποία έχει και το πλεονέκτημα της μεγαλύτερης έλξης προς το θεατή. Όταν ένας μικρός καστανολαίμης ταλαντεύεται σε ένα βλαστάρι, αυτό τονίζει την ελαφρότητα και την ασθενικότητά του παράλληλα με τη δύναμη και τη σιγουριά του. Όταν ένα σμήνος κουρούνες ανενόχλητες απολαμβάνουν τα σταφύλια ενός αμπελιού αυτό δείχνει τη «μέθη» που τα σταφύλια τους προκάλεσαν αλλά και την αδιαφορία τους ως προς τον αμπελουργό. Όταν ένας κατσουλιέρης κελαηδάει πάνω σε ένα υψωμένο βράχο αυτό υποδηλώνει τη κυριαρχία του στην άμεση περιοχή. Μια κουκουβάγια που κάθεται πάνω σε ένα λεπτό σιδερένιο πάσαλο από πλέγμα, υποδηλώνει την μαεστρία και την ευελιξία των νυχιών της. Μια πάπια απαθανατισμένη τη στιγμή που τινάζει τα νερά από πάνω της, μας υπενθυμίζει ότι τα φτερά της είναι αδιάβροχα. Όλες αυτές είναι εικόνες γεμάτες πληροφορίες που εμείς ως φωτογράφοι προσπαθούμε να απαθανατίσουμε με το καλύτερο δυνατόν τρόπο ώστε να προκαλούν το ενδιαφέρον. Εδώ θα ξεχωρίσει αυτός που έχει περισσότερη επαφή με τη φύση και γνωρίζει κάτι παραπάνω για τα πλάσματα του τόπου μας. Αυτός σίγουρα θα είναι σε πλεονεκτική θέση.

Άρα επιδιώκουμε μια καλή φωτογραφία. Τι είναι όμως μια καλή φωτογραφία; Φυσικά όταν αντικρίζουμε μια εικόνα η αντίδραση μας απέναντι σε αυτό που εισπράττουμε θα επηρεασθεί ανάλογα με τη διάθεση της στιγμής, τον χαρακτήρα μας, και χίλια δυο άλλα πράματα. Ο καθένας «μεταφράζει» αυτό που εισπράττει διαφορετικά. Έχω δει φωτογραφίες που μπορούν και δημιουργούν μια συναισθηματική αντίδραση στο άτομο που τα βλέπει, ή που διηγούνται μια ιστορία, ή είναι αλληγορικές, ή απλά είναι μια υπενθύμιση μιας άλλης εποχής ή και τόπου, ή είναι η επίδειξη ενός δημιουργικού τρόπου εύρεσης της ομορφιάς στα απλά πράγματα και παρόλο αυτά ο καθένας μεταφράζει αυτό που βλέπει διαφορετικά. Ένας ώριμος καλλιτέχνης μπορεί να έχει ενσωματώσει στο έργο του διαφορετικά επίπεδα μηνυμάτων είτε συνειδητά είτε ασυνείδητα, με σκοπό την ανταπόκριση σε περισσότερες κοινωνικές και διανοητικές ομάδες ανθρώπων. Μπορεί εγώ να μην δω το ίδιο μήνυμα ή να εισπράξω το ίδιο συναίσθημα με τον επόμενο θεατή, όμως το γεγονός παραμένει ότι ο καλλιτέχνης σχεδιάζει μέσω έμπνευσης και αυτό είναι που αναδεικνύει το έργο τους μέσα από το πλήθος.

Φυσικά και η γνώση της φωτογραφικής τέχνης και η εμπειρία παίζουν ρόλο, εφόσον η τεχνική δεν είναι πάντα η ίδια και οι συνθήκες έξω στη φύση αλλάζουν συνεχώς. Ένας έμπειρος φωτογράφος μπορεί να τραβήξει ένα ιπτάμενο σμήνος πουλιών με τη μέθοδο του panning ή μια δεκοχτούρα τη ώρα που βιαστικά πίνει νερό με αργή ταχύτητα και πίσω κουρτίνα φλας, για να αναδείξει καλύτερα την αρμονία και τη χάρη της κίνησης. Το δυνατό και σκληρό φως αποφεύγεται, εκτός αν το θέμα που φωτογραφίζει τον υποχρεώνει, οπότε θα χρησιμοποιήσει τεχνικές για να χαμηλώσει το κοντράστ ή τεχνικές για να απαλύνει το φως. Επίσης δεν επιδιώκει την απλή καταγραφή ή το συνηθισμένο, προσπαθεί να μεταφέρει με το δικό του στυλ το κόσμο των πλασμάτων, όχι μόνο το πορτραίτο τους αλλά και τον τρόπο ζωής τους με ένα μοναδικό τρόπο. Τέτοιες εικόνες θα είναι ζωντανές και θα ασκούν μεγαλύτερη έλξη. Άρα, εκτός της γνώσης που χρειάζεται να αποκτήσουμε για το θέμα μας απαιτείται και μια πλούσια εμπειρία, ώστε να είμαστε σε θέση να αντιμετωπίσουμε οποιεσδήποτε συνθήκες αλλά και να είμαστε σε θέση να αποφασίσουμε πώς να φωτογραφήσουμε καλύτερα το θέμα μας. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι ο αρχάριος δεν μπορεί να βγει να φωτογραφήσει, αντιθέτως πρέπει να φωτογραφίζει περισσότερο για να εμπλουτίσει τις λίγες εμπειρίες του.

Συνθέτοντας το κάδρο

Η φωτογράφηση άγριων ζώων συνήθως είναι μια γρήγορη και δύσκολη υπόθεση όπου δεν μας δίνεται ο χρόνος για σωστό καδράρισμα. Γι’αυτό και η πιο συνηθισμένη κριτική που δεχόμαστε είναι «γιατί δεν πλησίασες πιο κοντά στο θέμα σου» ή «γιατί δεν χρησιμοποίησες ένα μεγαλύτερο τηλεφακό, για να γεμίσεις το κάδρο με το θέμα σου». Από την πλευρά μας γνωρίζουμε ότι τα ζώα δεν γνωρίζουν και πολλά γύρω από το θέμα της σύνθεσης και του μόντελινγκ γι’αυτό και φεύγουν προτού προφτάσουμε να συνθέσουμε το κάδρο μας. Έτσι τις περισσότερες φορές οι καλύτερες φωτογραφίες μας είναι αυτές που χρειάζονται λίγο κροπάρισμα για να μεγεθύνουμε το θέμα στο κάδρο αλλά και για να δουλέψουμε τη σύνθεση πιο δυναμικά. Άρα, αν στο σκόπευτρο δείτε μια καλή σύνθεση με όμορφο φως και το θέμα σας στην τέλεια πόζα αλλά είσαστε λίγο πιο μακριά από ό,τι θα θέλατε, μην διστάσετε να τραβήξετε τη φωτογραφία` πάντα να υπολογίζετε ότι θα υπάρχει και «λίγο» κροπάρισμα.

Μια κοντινή λήψη που γεμίζει το καρέ με μια όμορφη εικόνα στην οποία εστιάζεται η προσοχή του θεατή κατευθείαν στο θέμα, αποκαλύπτοντας λεπτομέρειες που συνήθως μας ξεφεύγουν, σίγουρα είναι μια από τις εικόνες που επιδιώκουμε. Όμως, πολλοί κάνουν το λάθος να κυνηγάνε μόνο τέτοιες εικόνες, χάνοντας την ευκαιρία να απαθανατίσουνε πολλές άλλες ενδιαφέρουσες εικόνες που διαδραματίζονται μπροστά τους. Όταν βρισκόμαστε μέσα στο φυσικό κόσμο των ζώων πρέπει να είμαστε χαλαροί και να απολαμβάνουμε τη φύση γύρω μας. Έτσι θα είμαστε σε θέση να φωτογραφήσουμε ό,τι η φύση διαδραματίσει μπροστά μας. Αν εισχωρήσετε σε αυτό τον κόσμο σαν κυνηγοί με συγκεκριμένη εικόνα κατά νου, αυτό θα ενεργήσει εναντίον σας. Οπότε ας τραβήξετε και εικόνες που συμπεριλαμβάνουν και στοιχεία από το οικοσύστημα του θέματος, τα οποία μπορούν να προσθέσουν δυναμισμό στη σύνθεση βελτιώνοντας έτσι ένα αδρανές και συνηθισμένο πορτραίτο. Και αν δεν βρείτε καθόλου την ευκαιρία να εντοπίσετε το επιλεγμένο θέμα σας, φωτογραφήσετε οτιδήποτε άλλο που θα σας τραβήξει τη προσοχή ακόμη και μια λεπτομέρεια του τοπίου ή και τον σύντροφο σας. Είναι σημαντικό να θυμόσαστε πάντα ότι βγαίνετε για να απολαύσετε τη φύση και ότι η φωτογράφηση έρχεται σε δεύτερη μοίρα.

Συνήθως δεν μπορούμε να γεμίσουμε το καρέ με το θέμα μας, είτε επειδή αυτό δεν πλησιάζετε είτε γιατί το μέγεθος του φακού μας είναι περιορισμένο. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να μάθουμε πώς να χρησιμοποιούμε το χώρο γύρω από το θέμα προς όφελός μας. Δηλαδή θα πρέπει να ξέρουμε πώς να φτιάξουμε μια ενδιαφέρουσα σύνθεση χρησιμοποιώντας τα στοιχεία που μας παραθέτει εκεί η φύση. Ποια είναι αυτά τα στοιχεία; Όλα αυτά που δεν μπορέσαμε να εξαφανίσουμε από το κάδρο επειδή δεν πλησιάσαμε αρκετά κοντά είναι τώρα στοιχεία του κάδρου μας. Το πώς θα τα μεταχειριστούμε είναι τώρα σημαντικό ως προς τη σύνθεση μας.

Φωτογραφίζοντας μικρά ζώα όπως τα πουλιά με ένα 300mm φακό αντί ένα των 600 & 800mm που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι επαγγελματίες του είδους για εκείνα τα πολύ κοντινά πορτραίτα, έχουμε την «πολυτέλεια» των περισσότερων αυτών στοιχείων για μια πιο δυναμική φωτογραφία. Στην περίπτωση αυτή, ευνοϊκός συντελεστής είναι να έχουμε και κάποια εμπειρία με τη φωτογράφηση τοπίου. Πρέπει να αναδείξουμε το θέμα όσο το δυνατό με καλύτερο τρόπο, αλλά την ίδια στιγμή πρέπει και το υπόλοιπο τοπίο -χωρίς ποτέ να υπερβεί σε θεαματικότητα το κυρίως θέμα μας- να φανεί κι αυτό το ίδιο ενδιαφέρον για να προσθέσει στη σύνθεση και να βοηθήσει να αναδείξει το κυρίως θέμα. Φαντασθείτε μια όμορφη λεπτομέρεια τοπίου το οποίο περιέχει κι ένα πουλί. Η εικόνα αυτή μπορεί να είναι εξίσου καλή και ως φωτογραφία τοπίου και ως φωτογραφία άγριας φύσης. Ερχόμενος πίσω στη φωτογράφηση των πουλιών, η επιτυχία εδώ σημαίνει ότι το πουλί θα πρέπει να παραμείνει ως το κυρίως θέμα και να μην χαθεί μέσα στο τοπίο.

Ο φακός

Δυστυχώς ο στάνταρ φακός ζουμ των περισσότερων μηχανών σήμερα δεν μπορεί να αντεπεξέλθει στις ανάγκες της φωτογράφησης άγριων ζώων. Ακόμη κι αν για παράδειγμα υπήρχε η δυνατότητα να πλησιάσουμε αρκετά κοντά είτε σε αυτό ή στη φωλιά, η πιθανότητα να υποβάλουμε κακό προς την ψυχική του κατάσταση ή να προκαλέσουμε άλλη ζημιά είναι μεγάλη, κάτι που κανένας λάτρης της φύσης, όπως ο φωτογράφος, δεν θέλει να προκαλέσει. Εδώ ο τηλεφακός είναι το ιδανικό εργαλείο, επιτρέποντας μικρά θέματα που βρίσκονται σε κάποια απόσταση από το φακό να «έρθουν» πιο κοντά, με συνέπεια τη μεγέθυνση του θέματος στο κάδρο. Επίσης ο τηλεφακός μας δίνει μια μοναδική οπτική προοπτική όπου ελαττώνεται η οπτική γωνία, απομονώνοντας πιο εύκολα το θέμα μας από το φόντο και αναδεικνύοντάς το εντονότερα.

Σε γενικές γραμμές η οπτική ποιότητα ενός φακού με φωτεινότητα f/2.8 δεν διαφέρει πολύ από αυτόν που έχει φωτεινότητα f/4, όμως η διαφορά στη τιμή τους είναι μια μικρή περιουσία. Δικαιολογημένα τότε πολλοί αναρωτιούνται πια είναι τα πλεονεκτήματα του γρήγορου φακού. Η γρήγορη απάντηση είναι ότι ο 300mm f/2.8 αφήνει τη διπλάσια ποσότητα φωτός να φτάσει στο φιλμ από ό,τι ο 300mm f/4. Εκ πρώτης όψεως η διπλάσια φωτεινότητα δεν δικαιολογεί την τεράστια διαφορά στην τιμή, όμως για τον επαγγελματία και σοβαρό ερασιτέχνη, το έξτρα φως σημαίνει πολλά. Ο γρήγορος φακός των f/2.8 έχει την ικανότητα να παγώσει την κίνηση ή τη δράση τη στιγμή που ο φακός των f/4 να αδυνατεί. Επιτρέπει τη φωτογράφηση μέσα σε λιγότερο φως, δηλαδή τις πρωινές και απογευματινές ώρες που προτιμούν τα περισσότερα ζώα για τις περισσότερες δραστηριότητες τους. Παράλληλα κάνει δυνατή τη χρήση πιο αργών τιμών ISO με περισσότερα επιτυχημένα καρέ. Σου δίνει ένα πιο φωτεινό σκόπευτρο, την επιλογή για μικρότερο βάθος πεδίου, ευκολότερη εστίαση χειροκίνητη ή μη και τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσεις ένα teleconverter με λιγότερη επίπτωση στην οπτική ποιότητα. Τώρα όσον αφορά έναν αργό φακό με φωτεινότητα f/5.6 αυτό αφήνει το μισό φως από ό,τι ένας φακός με φωτεινότητα f/4. Φαντάζεστε λοιπόν τα μειονεκτήματα του. Για τη φωτογράφηση ζώων, ο φακός του f/5.6 είναι στο όριο όσον αφορά την ποσότητα φωτός με το οποίο μπορούμε να δουλέψουμε.

Αν ο φακός που κατέχετε έχει ενσωματωμένο μοτέρ εστίασης, τότε έχετε ένα μεγάλο προτέρημα ως προς τη φωτογράφηση θεμάτων εν δράσει. Αν όχι ή αν έχετε χειροκίνητης εστίασης φακό η πιο δύσκολη κατάσταση είναι εκείνη που το θέμα κινείται ή πετάει προς εσάς ή απομακρύνεται από εσάς. Η πιο συνηθισμένη λήψη εν δράσει και η πιο εύκολη είναι εκείνη που το θέμα κινείται ή πετάει δεξιά ή αριστερά, παράλληλα με το επίπεδο του φιλμ. Η φωτογράφηση ζώων που απομακρύνονται από εμάς αποφεύγεται, αφού τέτοιες εικόνες συνήθως δεν προκαλούν το ενδιαφέρον του θεατή.

Άλλο πρόβλημα για εικόνες που περιέχουν δράση είναι η φωτομέτρηση. Αν το πίσω φόντο ταιριάζει σε φωτεινότητα με το κυρίως θέμα, που σημαίνει ότι ο ήλιος είναι πίσω σας, με οποιονδήποτε τρόπο και αν φωτομετρήσετε θα πάρετε σωστά αποτελέσματα. Αν όμως το πίσω φόντο διαφέρει πολύ σε φωτεινότητα από το κυρίως θέμα θα χρειαστεί να προσθέσετε ή να αφαιρέσετε μέχρι και δυο στοπ στην έκθεση. Η καλύτερη λύση στις δύσκολες καταστάσεις είναι η χρήση χειροκίνητης έκθεσης (manual) όπου επιλέγουμε διάφραγμα και ταχύτητα κλείστρου πριν προκύψει η δράση.

Οι εύκολα χειριζόμενοι φακοί

Στην Αυστραλία και την Αμερική όπου πολλοί ζούνε σε μονοκατοικίες με δικό τους κήπο, έχουν τοποθετήσει ταΐστρες για τα πουλιά έξω από τα παράθυρα τους με αποτέλεσμα την εύκολη φωτογράφησή τους. Επίσης σε αυτές τις χώρες έχουν το προνόμιο της εύκολης πρόσβασης σε ζωολογικούς κήπους και τα μεγάλα εθνικά πάρκα με μια πλούσια ζωή θηλαστικών, ερπετών και πουλιών (που τυχαίνει να είναι και πιο φιλικά προς τη παρουσία του ανθρώπου). Με τέτοιες προϋποθέσεις ένας φακός των 300mm ίσως φανεί αρκετός. Σε γενικές γραμμές οι περισσότεροι που ασχολούνται με το σπορ συμφωνούν ότι ο φακός των 300mm είναι καλός για θηλαστικά και τα μεγαλύτερα πουλιά. Για μικρότερα θηλαστικά και για τα περισσότερα πουλιά απαιτείται κάτι μεγαλύτερο και φωτεινό. Οι προσιτοί

Όμως οι περισσότεροι από εμάς συμβιβαζόμαστε με ένα γρήγορο φακό μικρότερης εστιακής απόστασης ή ένα πιο αργό φακό μεγάλης εστιακής απόστασης. Έτσι για τον ερασιτέχνη που θέλει να ασχοληθεί σε κάποιο σοβαρό επίπεδο αλλά δεν μπορεί να δικαιολογήσει την μεγάλη επένδυση που χρειάζεται ένας 500mm f/4, ο AF 300mm f/4 θεωρείται η ιδανικότερη λύση. Έχει βαφτιστεί ο πιο μικρός – σοβαρός φακός για αυτό το είδος της φωτογραφίας. Ανεξάρτητα από τον κατασκευαστή, ο AF 300mm f/4 συνήθως είναι κατασκευασμένος με στοιχεία ED, είναι ικανός να αποδώσει άριστα αποτελέσματα και η τιμή του είναι η πιο προσιτή όσον αφορά τους τηλεφακούς. Μαζί με τη χρήση ενός teleconverter 1.4x μπορούμε να μετατρέψουμε των 300mm σε 420mm f/5.6. Αυτός ο συνδυασμός αποτελεί μια ποιοτική και οικονομική λύση. Όμως είναι σίγουρο ότι όλοι οι κάτοχοι ενός τέτοιου φακού πάντα θα νιώθουν την ανάγκη της μεγαλύτερης μεγέθυνσης ενός 600mm.

Μετά υπάρχει ο 400mm f/5.6 ο οποίος σε σύγκριση με το 300mm έχει 25% περισσότερη μεγεθυντική ικανότητα. Χαρακτηρίζεται από πολλούς ως ο ιδανικός φακός για φωτογραφήσεις πουλιών εν πτήση λόγω του μικρού μεγέθους και του ελάχιστο βάρους του. Όμως η φωτεινότητα του φακού είναι στο όριο της προτίμησης των περισσότερων φωτογράφων. Έτσι με τη χρήση ενός teleconverter 1.4x καταλήγουμε με ένα 560mm τηλεφακό με διάφραγμα f/8. Αυτό συνήθως ακυρώνει τη δυνατότητα αυτόματης εστίασης και δυσκολεύει ακόμη και τη χειροκίνητη εστίαση εξαιτίας του σκοτεινού σκοπεύτρου.

Οι φακοί "τέρατα"

Οι επαγγελματίες και μερικοί σοβαροί ερασιτέχνες με την οικονομική άνεση χρησιμοποιούν τους τερατώδεις φακούς των f/2.8 και f/4 όπως ο 300mm f/2.8, ο 500mm f/4 και ο 600mm f/4. Ένας τέτοιος φακός σου επιτρέπει τη χρήση γρηγορότερων ταχυτήτων συν τα άλλα πλεονεκτήματα που προαναφέραμε. Όμως αυτά από μόνα τους δεν μας εξασφαλίζουν καταπληκτικές φωτογραφίες.

500mm Με ένα 500mm φακό μπορούμε να γεμίσουμε το καρέ με ένα ελάφι από τα 25μ, αλλά για να πετύχουμε το ίδιο με ένα τσαλαπετεινό, θα πρέπει να πλησιάσουμε πολύ πιο κοντά, σχεδόν στα 5μ. Τώρα σκεφτείτε ότι για τον τσαλαπετεινό, απαιτείται η μετακίνηση μηχανής και τριπόδου πολλών κιλών ανάμεσα από κλαδιά και πέτρες, ενώ το φως θα είναι λίγο, οι ταχύτητες αργές, την ώρα της φωτογράφησης ο φακός θα επηρεάζεται από δονήσεις, και ο χρόνος που έχουμε για να φωτογραφίσουμε το τσαλαπετεινό είναι μόνο μερικά δευτερόλεπτα, γιατί είναι σίγουρο ότι δεν θα καθίσει να μας περιμένει. Με αυτό θέλω να σας επισημάνω ότι η απόκτηση ενός τέτοιου τηλεφακού δεν είναι εγγύηση για καταπληκτικές φωτογραφίες, χρειάζεται πολύ δουλειά, υπομονή, εμπειρία, κλπ.

600mm & 400mm Οι δυο αυτοί τηλεφακοί χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο από φωτογράφους σπορ. Για άγρια φύση αυτοί οι δυο είναι υπερβολικά βαριά και ακριβοι για το εστιακό μήκος που προσφέρουν. Γι’ αυτούς που θέλουν λοιπόν την αγορά ενός τέτοιου φακού, μην ξεχνάτε ότι ζυγίζουν αρκετά κιλά και απαιτούν ένα ξεχωριστό τρόπο φωτογράφησης.

Ο πολλαπλασιαστής

Όποιο τηλεφακό κι αν πάρετε ή έχετε, δεν μπορεί να λείψει από την τσάντα σας ο teleconverter (πολλαπλασιαστής). Στην αγορά κυριαρχούν δυο τύποι, ο 1.4x κι ο 2.0x, όμως αν ψάξει κανείς μπορεί να βρει και με 3.0x. Ο teleconverter των 2.0x θα σας κοστίσει δυο στοπ σε φωτεινότητα, ο 3.0x 3 στοπ, ενώ ο 1.4x χάνει μόνο 1 στοπ. Με τη χρήση του teleconverter, πολλαπλασιάζουμε το εστιακό μήκος του φακού μας χωρίς να χάσουμε το πολύ σημαντικό ελάχιστο σημείο εστίασης. Έτσι ο 300mm με ελάχιστο σημείο εστίασης τα 2.5m γίνετε 600mm με το ίδιο ελάχιστο σημείο εστίασης. Όμως ο πολλαπλασιαστής συμβάλει και σε κάποια μικρή απώλεια στην ποιότητα της εικόνας όσον αφορά το βαθμό οξύτητας και του κοντράστ. Έτσι για να εξασφαλίσουμε τη μικρότερη απώλεια προτείνεται η χρήση του μικρότερου πολλαπλασιαστή που μας επιτρέπουν οι συνθήκες και είναι προτιμότερο ο πολλαπλασιαστής να είναι κατασκευασμένος από την ίδια κατασκευάστρια εταιρεία του επιλεγμένου φακού μας.

Βάθος πεδίου και ταχύτητες κλείστρου

Οι δυο πιο συνηθισμένες επιλογές των περισσότερων έμπειρων φωτογράφων άγριας φύσης όσο αφορά την έκθεση, είναι το πρόγραμμα: «προτεραιότητα διαφράγματος» και ο τρόπος φωτομέτρησης είναι: «ο μέσος όρος με αυτόματη αντιστάθμιση» όπως το matrix της Nikon και το evaluative της Canon. Με το πρόγραμμα «προτεραιότητα διαφράγματος» θα έχετε πάντα υπό τον έλεγχο σας το βάθος πεδίου που είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο ως προς αυτό που θέλετε να εκφράσετε, ενώ επίσης έχετε εξασφαλισμένη πάντα τη γρηγορότερη ταχύτητα που επιτρέπει ο υπάρχων φωτισμός. Οι γρήγορες ταχύτητες μας δίνουν τη δυνατότητα να παγώσουμε τη κίνηση. Για τα περισσότερα ζώα σε κίνηση και για πουλιά σε πτήση, μια ταχύτητα τουλάχιστον 1/500sec θεωρείται αναγκαία για να παγώσουμε το θέμα μας. Πουλιά που φτεροκοπούν γρήγορα, όπως το Μαυροκιρκίνεζο όταν πετάει επί τόπου ανιχνεύοντας το έδαφος για τη λεία του, ίσως απαιτούνται ταχύτητες των τάξεων του 1/1000sec.

Γι’αυτόν που θέλει να καταγράψει την άγρια φύση όπως έχει, το πάγωμα της κίνησης και η σωστή καταγραφή των χρωμάτων είναι σημαντικό, όμως αυτό δεν είναι πάντα και το απαιτούμενο. Για τους περισσότερο "καλλιτέχνες" οι αργές ταχύτητες σε συνδυασμό με τη σωστή τεχνική μπορούν να μεταδώσουν την αίσθηση της κίνησης με ένα ποιοτικό τρόπο. Ακολουθώντας το σώμα ενός πτηνού εν πτήση και με το μάτι νετ και τα φτερά να χάνονται μέσα στο ίδιο τους το χρώμα που βάφουν στο φιλμ, η εικόνα πλέον παίρνει άλλη μορφή. Από την άλλη μεριά πουλιά όπως η κουκουβάγια μπορεί να παραμείνουν αδρανή για αρκετή ώρα, εξαλείφοντας την ανάγκη για γρήγορες ταχύτητες.

Όταν όμως χρησιμοποιούμε τηλεφακούς πρέπει να έχουμε κατά νου τη δύναμη της μεγέθυνσης γιατί εκτός του ότι μεγεθύνεται το θέμα μας, μεγεθύνονται και οι τυχόν δονήσεις. Οι δονήσεις αυτές, είτε δημιουργία των εσωτερικών μηχανισμών της μηχανής είτε δημιουργία εξωτερικών παραγόντων όπως αυτό που προκαλεί το κράτημα στο χέρι, εξαλείφονται με τις γρήγορες ταχύτητες του κλείστρου. Κατά «κανόνα» συνίσταται ταχύτητα κλείστρου ισότιμη με το μέγεθος του φακού - έτσι με ένα εστιακό μήκος των 500mm, θα χρησιμοποιήσουμε τουλάχιστον μια ταχύτητα 1/500. Με τη χρήση τριπόδου οι δονήσεις μειώνονται κατά πολύ αλλά όχι τελείως. Πολλοί κάνουν το λάθος και νομίζουν ότι με τη χρήση τριπόδου ένας τηλεφακός θα είναι τελείως στέρεος κι ακίνητος, όμως αν κοιτάξετε προσεκτικά μέσα από το σκόπευτρο και χτυπήσετε απαλά την άκρη του φακού ή και το τρίποδο θα προσέξετε ότι η εικόνα ταλαντεύεται. Για αυτό όσο μεγάλο και βαρύ είναι το τρίποδο και η κεφαλή που υποστηρίζουν το φακό τόσο το καλύτερο. Και πάλι όμως με τους μεγάλους τηλεφακούς θα δείτε επαγγελματίες που κατά τη διάρκεια της έκθεσης ακουμπάνε / κρεμάνε το χέρι τους πάνω στο σημείο στήριξης του φακού με το τρίποδο, σαν μαξιλάρι απόσβεσης των τυχών δονήσεων. Επίσης για τις πολύ αργές ταχύτητες μεταξύ 1/30 και 1/2 δευτερόλεπτο προτείνεται η χρήση του κλειδώματος του καθρέπτη, ο οποίος είναι ο κύριος υπεύθυνος για δονήσεις σε αυτές τις ταχύτητες.

Με αργές ταχύτητες, υπάρχει επίσης η πιθανότητα να δούμε δείγματα δονήσεων στις φωτογραφίες μας αν πατάμε το πλήκτρο αποδέσμευσης απότομα. Τη στιγμή της λήψης, πατάμε το πλήκτρο απαλά χωρίς να κινούμαστε, χωρίς να χρειάζεται να το πατήσουμε τέρμα, γιατί έτσι μεταδίδουμε την κατακόρυφη ενέργεια του δαχτύλου μας στο σώμα της μηχανής, δημιουργώντας μικροδονήσεις. Οι λήψεις με αργές ταχύτητες χρειάζονται ψυχραιμία χωρίς να βιαζόμαστε και πατάμε με σιγουριά. Όταν όμως το επιτρέπουν οι συνθήκες χρησιμοποιούμε ένα ντεγκλασέρ ή ένα τηλεχειριστήριο για περισσότερη σταθερότητα.

Έκθεση

Οι περισσότερες μηχανές SLR μας δίνουν τρεις βασικές επιλογές για τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να φωτομετρήσουμε, το σποτ, το κεντρικά ζυγισμένο και το μέσο όρο με αυτόματη αντιστάθμιση. Για τις περισσότερες φωτογραφίες μας που ο φωτισμός του ήλιου έρχεται από πίσω μας και οι αντιθέσεις είναι χαμηλές τα συστήματα Matrix και Evaluative κάνουν καλή δουλειά στον προσδιορισμό της έκθεσης. Το «κεντρικά ζυγισμένο» (center weighted) μπορεί να φανεί χρήσιμο για τη φωτογραφία δράσης, όπου το θέμα μας καλύπτει το περισσότερο μέρος του κάδρου. Για τις φορές όμως που έχουμε δυνατό φως με μεγάλες αντιθέσεις και υπάρχει ο απαιτούμενος χρόνος χρησιμοποιούμε το σποτ για να μετρήσουμε επιλεκτικά το κοντράστ και για να δούμε πού θα πέσουν οι φωτεινοί τόνοι. Αν αυτές οι επιλογές υπάρχουν, σας παροτρύνω να τις δοκιμάσετε ανάλογα με την περίσταση για να μπορείτε καλύτερα να εκμεταλλευτείτε τις δυνατότητες της μηχανής. Γενικά η τεχνικά σωστή έκθεση είναι αυτή που στην τελική φωτογραφία θα μας δώσει λεπτομέρειες από το πιο φωτεινό σημείο μέχρι το πιο σκιερό. Για παράδειγμα, η έκθεση για το πίσω φόντο μπορεί να είναι 1/500 και για τη λεπτομέρεια στο πρώτο πλάνο 1/60, μία διαφορά μόνο 3-στοπ. Οπότε αν ο αισθητήρας που θα χρησιμοποιήσουμε έχει περιθώριο έκθεσης 5-στοπ, η εικόνα μπορεί να φωτογραφηθεί με λεπτομέρεια σε όλα τα σημεία της.

Εδώ αξίζει να επισημάνω ότι αν χρησιμοποιείτε κάποιο πρόγραμμα έκθεσης αντί του manual και η μηχανή βρίσκεται σε τρίποδο, πρέπει να προσέχετε μην επηρεαστεί η αυτόματη έκθεση από τυχόν φως που μπορεί να εισέλθει μέσα από το σκόπευτρο. Πολλές μηχανές προσφέρουν ένα κλείστρο για το σκόπευτρο, είτε ενσωματωμένο είτε εξωτερικό, γι’αυτό το λόγο. Κατά την συνηθισμένη χρήση της μηχανής η έκθεση δεν επηρεάζεται, επειδή έχουμε το πρόσωπο κολλημένο στο σκόπευτρο, εμποδίζοντας έτσι το δυνατό φως να εισέλθει μέσα.

Φλας

Σπάνια θα βρούμε το θέμα μας να λούζεται με όμορφο απαλό φως. Τις περισσότερες φορές το εύρος των τόνων συνήθως είναι καταστροφικό όσον αφορά το κοντράστ που μπορεί να κυμανθεί από τα 7-στοπ και πάνω. Σε αυτές τις περιπτώσεις το φως είναι πολύ σκληρό, δημιουργώντας αρκετά έντονες σκιές που είναι βέβαιο ότι θα επηρεάσουν αρνητικά την όλη διάθεση της εικόνας. Οπότε, όπως και να εκθέσουμε, θα χάσουμε λεπτομέρεια είτε στα φωτεινά σημεία είτε στις σκιές, ανάλογα με το πού θα τοποθετήσουμε την έκθεση. Σε αυτές τις περιπτώσεις έχουμε φωτογραφίες με πολύ κοντράστ και δεν συνιστάται η φωτογράφηση – ωστόσο για τις φορές που αναγκαζόμαστε να τη πραγματοποιήσουμε η καλύτερη λύση είναι να χρησιμοποιήσουμε το φλας, προσθέτοντας φως στις σκιές για να χαμηλώσουμε το κοντράστ. Τυπικά εκθέτουμε για τους φωτεινούς τόνους και προσπαθούμε να σηκώσουμε τους σκοτεινούς τόνους για να μειώσουμε την αντίθεση.

Η χρήση του φλας θα αποδειχθεί πολύ χρήσιμη και αναγκαία για τις περισσότερες λήψεις. Είναι το μόνο μέσο που έχουμε για να φωτίσουμε τις σκιές, συμπιέζοντας το εύρος των τόνων σε κάτι μικρότερο που μπορεί να καταγράψει ο αισθητήρας. Με τη σωστή χρήση του φλας αυτή η ενέργεια μπορεί να περάσει απαρατήρητη, φτιάχνοντας τη διάθεση της εικόνας.

Το φλας όμως μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε άλλες περιπτώσεις και μάλιστα με πιο καλλιτεχνικές χροιές. Όπως σημείωσα και παραπάνω, η μέθοδος της πίσω κουρτίνας σε συνδυασμό με την αργή ταχύτητα μπορεί να φέρει καταπληκτικές εικόνες κίνησης και δράσης θυμίζοντας ένα αφηρημένο πίνακα ζωγραφικής. Όμως αυτή η μέθοδος έχει εξίσου δυνατά αποτελέσματα και για στάσιμα θέματα με πίσω φωτισμό, όπως ένα ζαρκάδι σε πρώτο πλάνο με πίσω φόντο το ηλιοβασίλεμα.

Ηθική συμπεριφορά

Η ηθική παίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή του φωτογράφου – ηθική στη συμπεριφορά του προς τη φύση αλλά και ηθική στο μήνυμα που βγαίνει μέσα από το έργο του. Οι περισσότεροι γνωστοί φωτογράφοι της άγριας φύσης υπήρξαν πρώτα φυσιολάτρες, κι οι υπόλοιποι υπήρξαν φωτογράφοι που ύστερα έγιναν φυσιολάτρες. Από τη στιγμή που ο φωτογράφος αρχίζει να ασχολείται με τη φωτογράφηση της φύσης, αργά ή γρήγορα το μεγαλείο της φύσης τον κυριεύει και η εκτίμηση του για αυτό το άλλο κόσμο μεγαλώνει. Είναι σημαντικό για το φωτογράφο που θα βρίσκεται μέσα στη φύση να συμπεριφέρεται ως αόρατος παρατηρητής που καλύπτει τα ίχνη του. Δηλαδή δεν πετάμε σκουπίδια πουθενά, δεν κάνουμε υπερβολικό θόρυβο, δεν ενοχλούμε τις φωλιές ή γενικώς τα ζώα γύρω μας, προσπαθούμε όσο είναι στο χέρι μας να βοηθήσουμε στη συντήρηση και στην καθαριότητα των περιοχών που επισκεπτόμαστε και γενικώς διατηρούμε μια στάση που δείχνει στους νεότερους ότι η φύση απαιτεί το σεβασμό μας.

Τη πρώτη φορά που είδα μια φωτογραφία ενός πάνθηρα να κυνηγάει ένα κουνέλι μέσα στο χιόνι, έμεινα πολύ εντυπωσιασμένος. Όταν έμαθα όμως ότι πρόκειται για μια φωτογραφία που τραβήχτηκε σε μια φάρμα μ’ένα εξημερωμένο ζώο με δόλωμα το κουνέλι, ένιωσα εξαπατημένος και το ενδιαφέρον μου για τη φωτογραφία εξαφανίστηκε. Σήμερα υπάρχουν κι άλλοι τρόποι για να μεταμορφώσουμε ή και να δημιουργήσουμε μια τέτοια «εντυπωσιακή» εικόνα. Όμως η χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας ή και άλλων μέσον για να αναδείξουμε κάτι ως πραγματικό, σημαίνει ότι η φωτογραφία ενδέχεται να χάσει την αξιοπιστία της. Ο δυναμισμός μιας πραγματικής φωτογραφίας της φύσης οφείλεται στην αναπαράσταση της πραγματικότητας. Άρα είναι σημαντικό οι φωτογράφοι να δηλώνουν αν οι φωτογραφίες τους είναι αυθεντικές, ψηφιακές-τροποποιημένες ή αν ήταν δημιουργίες υπό ελεγχόμενες καταστάσεις με εξημερωμένα ζώα.

Η τελευταία λέξη

Από όλο το ζωολογικό βασίλειο, τα πουλιά αριθμούνται περισσότερα και είναι σίγουρο ότι τα περισσότερα ζώα που θα φωτογραφήσουμε εδώ στην Ελλάδα θα είναι πουλιά. Τα χρώματα τους, το κελάηδημα τους και η γοητευτική συμπεριφορά τους σίγουρα θα φέρει μεγάλη χαρά σε όποιον τα παρατηρεί και τα φωτογραφίζει. Άρα, ετοιμάστε τον εξοπλισμό σας, γίνετε μέλος της ορνιθολογικής εταιρείας (για να εμπλουτίσετε τις γνώσεις σας για τα πουλιά της Ελλάδας), ή οποιαδήποτε άλλη οργάνωση προστασίας ζώων και βγείτε βόλτα στην εξοχή για να θαυμάσετε και να φωτογραφήσετε τη φύση με τα ζώα και τα πουλιά της.

FAQ (συχνές ερωτήσεις που μου έχουν κάνει)

Ποια είναι η καλύτερη φωτογραφική μηχανή για τη φωτογράφηση πουλιών; Δεν υπάρχει «η καλύτερη» μηχανή. Σίγουρα όμως, για τη φωτογράφηση πουλιών, χρειάζονται να καλυφθούν κάποιες βασικές παράμετροι. Η μηχανή που θα επιλέξει κάποιος πρέπει να δίνει και τη δυνατότητα της χειροκίνητης έκθεσης και εστίασης αν αυτή είναι μια σύγχρονη αυτόματη μηχανή, στο σύστημα που θα επιλέξει να υπάρχει η δυνατότητα χρήσης φακών από πολύ ευρυγώνιο έως και μεγάλου τηλεφακού και θα ήταν πολύ χρήσιμο αν υπήρχε κλείδωμα του καθρέπτη. Με βάση τις παραπάνω σκέψεις, καταλήγουμε σε κάποιο σύστημα SLR σε φόρμα 35mm. Προσωπικα, προτεινω Nikon :-)

Τι είδους μηχανή έχεις και γιατί επέλεξες αυτό το σύστημα; Μια από τις πιο σημαντικές απαιτήσεις που έχω είναι η αξιοπιστία και η ανθεκτικότητα. Δουλεύω σκληρά και γρήγορα υπό δύσκολες και παράξενες συνθήκες και απαιτώ ο εξοπλισμός μου να μπορεί να κάνει το ίδιο. Δεν έχω τον χρόνο, ούτε να τον προσέχω ούτε να τον χαϊδεύω σε τακτική βάση. Στο παρελθόν, σαν φωτορεπόρτερ έμαθα με σκληρό τρόπο ότι ένας επαγγελματίας βασίζεται σε αυτές τις ιδιαιτερότητες. Αυτός είναι και ο λόγος που εξοπλισμός επαγγελματικού επιπέδου συνήθως κοστίζει περισσότερο όχι μόνο για την καλύτερη απόδοση, αλλά και για την εξαιρετικά γερή κατασκευή του. Αποδίδει όχι μόνο την πρώτη φορά αλλά για όλες τις φορές. Από όλες τις σύγχρονες 35mm SLR μηχανές, οι ναυαρχίδες των περισσότερων κατασκευαστών είναι οι μόνες που προσωπικά πιστεύω ότι εμπνέουν αυτές τις αρετές. Η ποικιλία και ποιότητα των φακών είναι η δεύτερη απαίτησή μου. Ένα άλλο πλεονέκτημα για τις δυο κορυφαίες γιαπωνέζικες κατασκευάστριες εταιρίες είναι ότι η αγορά είναι γεμάτη με μεγάλη ποικιλία φακών από πολλούς ανεξάρτητους κατασκευαστές (Tokina, Sigma, Tamron κλπ), επεκτείνοντας το εύρος της ποικιλίας και των τιμών.

Ποια η γνώμη σου για τους φακούς των ανεξάρτητων κατασκευαστών; Παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων χρόνων, ένα τέτοιος φακός θα είναι πάντα σε δεύτερη μοίρα μπροστά σε ένα αντίστοιχο κατασκευασμένο από επώνυμο κατασκευαστή. Πιστεύω ότι είναι κατανοητό ότι ένας ανεξάρτητος κατασκευαστής στην προσπάθεια του να φέρει στην αγορά ένα φθηνότερο προϊόν, ελκύει περισσότερους συμβιβασμούς και συγχρόνως αυξάνει τις πιθανότητες για οπτικές και μηχανικές ατέλειες. Οπότε, γι’ αυτόν που η πρώτη του απαίτηση είναι η οπτική ποιότητα για μεγάλες μεγεθύνσεις, τότε οι φακοί ανεξάρτητων κατασκευαστών συνήθως απορρίπτονται. Αυτό στη θεωρία και όχι υποχρεωτικά στην πράξη. Ενώ πριν από μια δεκαετία η διαφορά ποιότητας τόσο στη οπτική απόδοση όσο και στη κατασκευή θα ήταν αρκετά αισθητή, σήμερα είναι τόσο μικρή, που χρειάζονται ειδικά όργανα για να μετρήσουν τη διαφορά οξύτητας, κοντράστ κλπ. μεταξύ των δυο τύπων κατασκευαστών. Έτσι έχουμε φτάσει στο σημείο σήμερα, οι φακοί από ανεξάρτητους κατασκευαστές να παράγουν άριστα αποτελέσματα που είναι αδύνατον για κάποιον να διακρίνει κάποια διαφορά. Ενώ κατά βάθος δεν είμαι λάτρης των φακών από ανεξάρτητους κατασκευαστές, τους χρησιμοποιώ και γενικά έχω μείνει πολύ ευχαριστημένος και από τη οπτική τους απόδοση αλλά και με την γερή τους κατασκευή. Βέβαια, μην ξεχνάμε το αμερικανικό ρητό που λέει: ότι πληρώνεις παίρνεις!

Ποιος είναι ο καλύτερος φακός για τη φωτογράφηση πουλιών; Ο 500mm f/4 ή ο πιο ακριβός και βαρύτερος 600mm f/4 σε συνδυασμό με teleconverters και extension tubes θεωρούνται οι σοβαροί τηλεφακοί για τον επαγγελματία φωτογράφο άγριων πουλιών οι οποίοι όμως απαιτούν και το δικό τους ξεχωριστό τρόπο φωτογράφησης λόγω του μεγέθους και του βάρους τους. Ο 400mm f/5.6 θεωρείται ο ιδανικότερος φακός για πουλιά εν πτήση, λόγω μικρού βάρους.

Εσύ ποιους φακούς χρησιμοποιείς για τη φωτογράφηση πουλιών; Ο κύριος μου φακός ήταν για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα ο Tokina AF 300mm f/2.8 ATX PRO-ΙΙ. Σε συνδυασμό τους δυο teleconverters 1.4x και 2.0x είχα 400mm f/4 και 600mm f/5.6. Τώρα έχω ένα 500mm f/4 χειροκίνητης εστίασης τον οποίο θέλω να αλλάξω για τον πιο σύγχρονο αδελφό του με αυτόματη εστίαση. Ο δευτερεύων φακός μου είναι ο Nikon AFS 70-200mm f/2.8 ο οποίος για την ώρα καλύπτει πολλές ανάγκες. Σε συνδυασμό με ένα σετ extension tubes, μπορώ να εισχωρήσω στο κόσμο του macro, σε συνδυασμό με τους teleconverters μετατρέπεται σε φακό ιδανικό για τις εν πτήση λήψεις και από μόνο του αποτελεί καλός φακός για πορτραίτα πουλιών μέσα στον φυσικό τους χώρο. Φυσικά, κάθε φορά που βγαίνω να φωτογραφήσω, η ανάγκη για ένα μεγαλύτερο φακό, όπως ο 600mm f/4, πάντα γίνεται αισθητή, όμως για την ώρα δεν μπορώ να δικαιολογήσω μια τέτοια επένδυση.

Ποια η γνώμη σας για τα Teleconverters; Το πλεονέκτημα τους είναι ότι πολλαπλασιάζουν το εστιακό μήκος του φακού χωρίς να αλλάζουν το ελάχιστο σημείο εστίασης επιτρέποντας την καλύτερη απομόνωση του θέματος από το φόντο γύρω του. Το μειονέκτημα όμως είναι ότι απορροφούν μεγάλες ποσότητες φωτός. Έτσι ο 1.4x θα σας κοστίσει ένα ολόκληρο στοπ και ο 2x, δυο ολόκληρα στοπ. Με τη μείωση του φωτός μειώνεται κι η απόδοση της αυτόματης εστίασης με αποτέλεσμα πολλές μηχανές να αρχίζουν το ενοχλητικό «ψάξιμο». Επίσης μειώνεται και το φως που φθάνει στο σκόπευτρο δυσκολεύοντας και την χειροκίνητη εστίαση. Ενώ το ελάχιστο σημείο εστίασης δεν αλλάζει με τον πολλαπλασιασμό του εστιακού μήκους, δυστυχώς το βάθος πεδίου προσαρμόζεται ανάλογα με το τελικό εστιακό μήκος. Έτσι, με τη χρήση του πολλαπλασιαστή για το ίδιο θέμα στη ίδια απόσταση, το βάθος πεδίου μικραίνει. Τελευταίο και κυριότερο, η ποιότητα της εικόνας μειώνεται ανάλογα με την ποιότητα του φακού και του teleconverter που θα χρησιμοποιήσετε και εξαρτάται από το πόσο ο teleconverter ήταν σχεδιασμένος για να ταιριάσει με το συγκεκριμένο φακό.

Ποιο είναι το καλύτερο τρίποδο για τη φωτογράφηση πουλιών; Σίγουρα χρειαζόμαστε την πιο στέρεα βάση που μπορούμε να κουβαλήσουμε μαζί μας. Αυτό σημαίνει ένα τρίποδο βαρύ, δυνατό και καλής ποιότητας κατασκευής, όπως της Manfrotto και της Gitzo. Όμως λίγοι είναι εκείνοι που σαν και μένα είναι έτοιμοι να κουβαλήσουν ένα 6-κιλο τρίποδο έξω στη φύση. Βέβαια αυτό ήταν το χτες, όταν ακόμα χρησιμοποιούσα Velvia 50 φιλμ. Σήμερα πλέον, πολλοί επαγγελματίες προτιμούν τα καινούρια μοντέλα κατασκευασμένα από Carbon fibre που είναι πιο στιβαρά και δυνατά από τα συνηθισμένα αλουμινένια και συγχρόνως πιο ελαφριά. Η ψηφιακή τεχνολογία στις μηχανές μου επιτρέπει να χρησιμοποιώ ένα παναλαφρο τρίποδο της Manfrotto (055CX PRO3) με ένα Q-Ball Q3 Emille ballhead της MARKINS.

Πηγή:

.

Top

© Giorgio Peppas



Welcome in Greece

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΟΝΤΑΣ
...............
...............