Welcome in Greece
ΚΥΝΗΓΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ KΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ
Welcome in Greece
 Welcome in Hellas 
 

ΠίσωHome ΠίσωBack


Γράμμος !

Τα πέτρινα σπίτια της Παλιάς Κοτύλης !

Τα λιβάδια ! H διαδρομή στον Γράμμο ποτέ δεν μπορεί να είναι μια απλή, ανέμελη εκδρομή. Ο επιβλητικός ορεινός όγκος, στη βόρεια απόληξη της οροσειράς της Πίνδου, επιβάλλεται στον επισκέπτη από την πρώτη στιγμή. Η κυριαρχία της φυσης είναι απόλυτη. Ένα συμφωνικό έργο σε κρεσέντο, που με τη δύναμη του αναστέλλει τις οδυνηρές μνήμες ενός αδελφοκτόνου πολέμου.

Η καταλυτική παρουσία τηs άνοιξης φέρνει το τοπίο στο ανθρώπινο μέτρο. Έτσι το δέος για το μεγαλείο ανασκευάζεται στη θέα της εαρινής παλέτας που χρωματίζει γενναιόδωρα τα πιο μικροσκοπικά άνθη που ξεπροβάλλουν θαλερά δίπλα στις εναπομείναντες νησίδες χιονιού.

Αφήνουμε πίσω μας την Καστοριά μέσα στην πρωινή ομίχλη και ανηφορίζουμε προς τον Γράμμο. Όσο απομακρυνόμαστε, η κυριαρχία της φύσης είναι τόσο έντονη που κανείς δεν περιμένει να συναντήσει έργα ανθρώπων. Σε μια στροφή του δρόμου, όμως, εμφανίζεται αναπάντεχα στα δεξιά μαs η Παλιά Κοτύλη. Ένα μικρό χωριό απλωμένο σε δυο αντικρινές πλαγιές, που τις χωρίζει ένα ρυάκι που κυλά ανάμεσα τους. Σαράντα και πλέον χρόνια σιωπής στοιχειώνουν το ερημωμένο χωριό. Στις αρχές της δεκαετίας του 60 το εγκατέλειψαν και οι τελευταίοι του κάτοικοι, ακολουθώντας είτε το δρόμο της μετανάστευσης είτε αυτόν που οδηγούσε στα πλησιέστερα αστικά κέντρα «Κανένα πλάσμα ζωντανό, τα αγριοπερίστερα φευγάτα...». Η έλλειψη της ανθρώπινης παρουσίας ανασύρει τα λόγια του ποιητή. Κανένας ήχος, καμία κίνηση.

Τα πέτρινα σπίτια φύονται κυριολεκτικά στις δύο πλαγιές. Είναι μονώροφα και διώροφα κυβοειδή μονολιθικά κτίσματα Η πρώτη και μοναδική ύλη για την κατασκευή τους όπως πάντα συμβαίνει στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική- είναι η πέτρα της περιοχής. Η λιθοδομή τους είναι εμφανής χωρίς επίχρισμα Ανάμεσα στις πέτρες, ξύλινα σενάζια δένουν τις στιβαρές κατασκευές. Ξύλινα και τα δοκάρια που στηρίζουν τις οροφές. Είναι εμφανής η προτεραιότητα που έχει δοθεί στη λειτουργικότητα και στην αντοχή τους στο χρόνο και στις αντίξοες κλιματολογικές συνθήκες. Οπω5 επίσης είναι εμφανής η έλλειψη κάθε διακοσμητικής διάθεσης Οι σκεπές του5 σχηματίζονται κι αυτέ5 από πέτρινες πλάκες που αλληλοκαλύπτονται.

Η φθορά έχει αγγίξει τα περισσότερα, που ερειπώνονται χρόνο με το χρόνο. Αλλού έχει υποχωρήσει η σκεπή, αλλού ένας τοίχος. Από τα παράθυρα, που έχουν μείνει χωρίς κουφώματα, διακρίνεται το εσωτερικό. Στο δάπεδο έχει αρχίσει να φυτρώνει χορτάρι και μικρά δέντρα. Σε κάποιο άλλο, ο χτιστός εσωτερικός φούρνος έχει ακόμα πάνω του τα σημάδια της κάπνας και στάχτης στο εσωτερικό του. Όταν το βλέμμα σταθεί μόνο στη λεπτομέρεια και αγνοήσει το ερειπωμένο σύνολο, έχεις την αίσθηση ότι πριν από λίγο βγήκε από εκεί ένα αχνιστό καρβέλι ψωμί. Το μόνο κτίσμα που έχει συντηρηθεί είναι η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου και αποτελεί σημείο αναφοράς για τους παλιούς κατοίκους, οι οποίοι συγκεντρώνονται ανήμερα της γιορτής του αγίου.

Η απομόνωση που επέβαλε π γεωγραφική θέση διαμόρφωσε μια κλειστή κοινωνία που διακρινόταν για την αλληλεγγύη των μελών της. Όταν ένα ζευγάρι επρόκειτο να παντρευτεί, οι συγχωριανοί στον ελεύθερο χρόνο τους αναλάμβαναν να χτίσουν το σπίτι του νέου ζευγαριού. Και οι διενέξεις που προέκυπταν, οι συνηθισμένες σε γεωργικές κτηνοτροφικές κοινότητες που έχουν να κάνουν με βοσκοτόπια ή ζώα, ουδέποτε έφταναν στα δικαστήρια. Ο άγραφος νόμος επέβαλλε την επίλυση των διαφορών με την παρέμβαση των γεροντότερων. Η μελαγχολική διάθεση που μας υπέβαλε η Παλιά Κοτύλη ξεθυμαίνει σταδιακά, καθώς ανηφορίζουμε προς τους Αρένες.

Το τοπίο Ο Χάρος και τα βράχια του ! H εγκατάλειψη ! αλλάζει διαρκώς. Κάθε στροφή του δρόμου μάς επιφυλάσσει μια έκπληξη. Δάση με οξιές και πεύκα, μεγάλα ξέφωτα, λιβάδια, χείμαρροι και καταρράκτες Όλες οι αποχρώσεις του πράσινου, που διακόπτονται μόνο από το λευκό του χιονιού στα ανήλιαγα σημεία. Στο βάθος, μέχρι εκεί που φτάνει το μάτι, απλώνεται χωρίς τέλος ο χορός των κορυφογραμμών που παίρνει από το απόλυτο γαλάζιο του ουρανού.

Σε ορισμένα σημεία τα δάση είναι εντελώς ανεπηρέαστα από την ανθρώπινη παρέμβαση. Η ερήμωση των ορεινών οικισμών και ο φόβος των ναρκοπεδίων που άφησε πίσω του ο Εμφύλιος δεν επέτρεψαν την εκμετάλλευση τους για πολλά χρόνια.

Ο δασικός δρόμος που ακολουθούμε άβατος τους χειμερινούς μήνες μας οδηγεί στη υποαλπική λίμνη των Αρένων. Πρόκειται για ένα ονειρικό τοπίο. Τα ακύμαντα καταπράσινα νερά της προσφέρουν ιδανικό κάτοπτρο στην πυκνή βλάστηση που περιβάλλει τη λίμνη. Η μόνη κίνηση διαφαίνεται στον πυθμένα, όπου ζωηροί τρίτωνε5 αναζητούν τροφή και ξαφνιάζουν με τη μορφή τους. Σίγουρα τέτοια τοπία ενέπνευσαν τους αρχαίους μύθους των νυμφών που τριγύριζαν σε λίμνες και πηγές.

Τελευταίος σταθμός της μικρής μας εκδρομής ο Χάρος. Από το Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης έχουμε ήδη διακρίνει το επιβλητικό βραχώδες μέτωπο που ορθώνεται απέναντι. Φτάνουμε στο πέτρινο μπαλκόνι που ατενίζει την οροσειρά μετέωρο πάνω από τον γκρεμό.

Από αυτό το σημείο, στη διάρκεια του Εμφυλίου, μια μικρή ομάδα ανταρτών, που βρέθηκαν περικυκλωμένοι, βούτηξαν στο κενό για να αποφύγουν τη σύλληψη και την εκτέλεση.

Το άγνωστο Ζάλογγο της σύγχρονης ιστορίας Βουβά, αβέβαια βήματα στην άκρη και η ανάσα κόβεται. Το τοπίο κι ο ίλιγγος του κενού σε ακινητοποιούν. Ώσπου μια κίνηση μακρινή αποσπά το βλέμμα. Κάτω, στο χάος, ένας μοναχικός αετός πετάει με απλωτές φτερούγες στα «απρόσιτα όνειρα των βουνών της άνοιξης».

Βιβλιογραφία
Γεωτρόπιο εβδομαδιαίο περιοδικό της 'Ε'
Κείμενο – Φωτογραφίες Μαρία Αλβανού

ΕΠΑΝΩ-UP

© Giorgio Peppas