Η απελευθέρωση των φασιανών μπορεί να γίνει είτε με τη μέθοδο των πυρήνων προσαρμογής είτε με τη μέθοδο των κλωβών εξοικείωσης. Και οι δυο έχουν απο­δώσει άριστα αποτελέσματα αρκεί να χρησιμοποιούνται κάτω από τις κατάλλη­λες προϋποθέσεις.

Επιλογή του βιοτόπου

Ένα πραγματικά κακό προηγούμενο που επαναλαμβάνεται είναι η λάθος επιλο­γή βιοτόπων για την απελευθέρωση των Φασιανών. Κάθε χρόνο, και ίσως από τους ίδιους ανθρώπους, απελευθερώνονται Φασιανοί σε ορεινά κλειστά δάση Ελάτης ή απέραντους πουρναρότοπους, που έτυχε να χαρακτηριστούν καταφύγια θηραμάτων ή σε άλλες περιοχές, όπου έχουν επανειλημμένως απελευθερωθεί Φασιανοί και έχει αποδειχθεί ότι δεν επιβιώνουν.

Η επιλογή του βιοτόπου είναι πραγματικά μεγάλης σημασίας και θα πρέ­πει να αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη προσοχή. Το γεγονός άλλωστε που έχει επανειλημμένα αποδειχθεί (το ότι δηλαδή δεν επιβιώνουν οι Φασιανοί σε ορισμέ­νους τόπους), ανεξάρτητα των γνώσεων που έχει ο καθένας και της μεθόδου απε­λευθέρωσης που έχει χρησιμοποιηθεί πολύ απλά ερμηνεύεται ως αδυναμία της περιοχής να «κρατήσει» τα πουλιά.

Σύμφωνα με τον Dr Daniel l. Leedy, ο ιδανικός βιότοπος για τον Φασια­νό περιλαμβάνει 75% καλλιέργειες (σιτηρά, σόγια, καλαμπόκι και άλλα διάφορα είδη), 15-30% διάκενα και βοσκότοπους, 5-10% της συνολικής έκτασης θάμνους και δένδρα, και περίπου 3% ή παραπάνω χέρσα γη. Αυτά τα χαρακτηριστικά πε­ριγράφουν το Οχάιο πριν από αρκετές δεκαετίες, μπορούν όμως να χρησιμεύ­σουν σαν κώδικας για την απελευθέρωση του είδους αυτού παντού.

Το γεγονός είναι ότι ιδανικοί βιότοποι για το Φασιανό στην Ελλάδα είναι μάλλον λίγοι. Μια γρήγορη ματιά της κατανομής της εκτάσεως της χώρας στις βα­σικές κατηγορίες χρήσεως για το 1991* δείχνει ότι για το σύνολο το ποσοστό των καλλιεργειών είναι μόλις 29,9%, ενώ το μέγιστο ποσοστό, κατά Νομό, δεν ξεπερ­νάει πουθενά το 55%. Το γεωγραφικό διαμέρισμα της Μακεδονίας, μόνο, συγκε­ντρώνει τις μισές περίπου. *Τα στοιχεία είναι από τη Γεωργική Στατιστική της Ελλάδος Έτους 1993*

Αροτραιες (Σιτάρι, Κριθάρι κτλ) καλλιέργειες της Ελλάδας και αρκετά μεγάλες εκτάσεις κτηνοτροφικών και βιομηχανικών φυτών (Ηλιόσπορος, Καπνός κ.τ.λ.) και ίσως εκεί να οφείλεται η ύπαρξη και ανάπτυξη κάποιου σημαντικού αριθμού Φασιανών. Ακόμα όμως και σε αυτό το γεωγραφικό διαμέρισμα, σε μεγάλη κλί­μακα, σε έκταση Νομού το ποσοστό συνολικά των καλλιεργειών δεν ξεπερνά πουθενά το 50% και κατά μέσο όρο είναι 32,5%. Τα παραπάνω μεγέθη στα άλλα γεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδος είναι πολύ μικρότερα εκτός των Νομών Λαρίσης και Έβρου.

Δεν είναι δυνατό βέβαια, σε αυτές τις εκτάσεις, να αγνοηθεί το γεγονός της καύσης των σιτοκαλαμιών που εξαφανίζει και τα τελευταία υπολείμματα τρο­φής ή η έλλειψη φυσικών φραχτών και χέρσας γης που θα προσφέρουν τροφή και κάλυψη το χειμώνα. Όλα αυτά δείχνουν ότι ιδανικοί βιότοποι για το φασιανό στην Ελλάδα είναι λίγοι σε αριθμό και σίγουρα περιορισμένης έκτασης. Υπάρχουν όμως πολλές εκτάσεις της χώρας, που μπορούν να προσφέρουν ικανοποιητικές συνθήκες για την ανάπτυξη του, χωρίς ο αριθμός των πουλιών να μπορεί να φθάσει σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο. Η απελευθέρωση σε αυτές τις πε­ριπτώσεις θα πρέπει να εστιάζεται στην εξασφάλιση άφθονου νερού το καλοκαίρι και της τροφής και κάλυψης, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες μιας και τις άλλες εποχές του έτους, γενικά, είναι διαθέσιμη.

Μια πεδινή έκταση με άφθονο τρεχούμενο νερό, χαμηλού υψομέτρου, γόνιμη και λοφώδης, η οποία καλλιεργείται με δημητριακά και κτηνοτροφικά είδη και συνορεύει ή εναλλάσσεται, με συστάδες δένδρων και αραιά δάση με πλούσια χα­μηλή βλάστηση από θάμνους που παράγουν χυμώδεις καρπούς, συνθέτουν ένα τύ­πο βιοτόπου που γενικά απαντάται στην Ελλάδα και μπορεί να «κρατήσει» ένα αριθμό πουλιών. Ο φασιανός λατρεύει άλλωστε τις παραποτάμιες και τις παραλί­μνιες περιοχές που συνορεύουν με γεωργικές καλλιέργειες και περιλαμβάνουν και αρκετούς φυσικούς φράχτες, οι οποίοι είναι απαραίτητοι για να προσφέρουν θέσεις φωλεοποίησης, απόκρυψης, τροφή, έντομα κ.τ.λ.. Γενικά, αμιγή δάση κωνοφόρων ή κλειστοί θαμνότοποι ή μικρά οροπέδια, ορεινές περιοχές ή φαινομενικά «ιδανικές» αλλά μικρής έκτασης περιοχές πρέ­πει να αποφεύγονται για αναπληθυσμό με Φασιανό, όπως επίσης και εκτεταμέ­νες γεωργικές εκτάσεις χωρίς θάμνους, δένδρα και φυσικούς φράχτες.

Ο αναπληθυσμός μιας μικρής περιοχής με φασιανούς, ακόμα κι αν αυτή φαίνεται να είναι ιδανική για την ανάπτυξη του, δεν πρόκειται ποτέ να αποδώσει και να παράγει θηρεύσιμο πλεόνασμα. Σε μια τέτοια περίπτωση, που δε θα υπάρ­χει η δυνατότητα της ακτινοβολίας των πουλιών στις γύρω Περιοχές, η παραγωγή αναγκαστικά θα περιορίζεται από τη μικρή έκταση του βιοτόπου. Επιπλέον αυ­τών, ένας μικρός πληθυσμός φασιανών -σε ένα περιορισμένο χώρο είναι εξαιρε­τικά ευάλωτος σε ασθένειες και καταστροφές και το πιθανότερο είναι πολΰ γρή­γορα να εξαφανισθεί. Πρέπει να προσέξουμε ώστε οι φασιανοί να μην απελευθερώνονται κοντά σε δρόμους γιατί δε φημίζονται για την εξυπνάδα τους και συχνά πέφτουν θύματα τροχοφόρων, ενώ είναι εύκολο να θανατωθούν από λαθροθήρες μέσα από αυτο­κίνητα . Έχει σημασία, ο βιότοπος που θα επιλεγεί για αναπληθυσμό με φασιανό να καλύπτει μια μεγάλη έκταση και ο αναπληθυσμός να γίνει στο κέντρο αυτής, ώστε τα πουλιά να σκορπιστούν περιμετρικά μιας κατάλληλης και μεγάλης σε έκταση περιοχής και να αποδώσουν ικανοποιητικά αποτελέσματα.

Εποχή απελευθέρωσης

Εκτός από όσα αναφέρθηκαν σε προηγούμενο κεφάλαιο για την εποχή απελευ­θέρωσης και την ηλικία των πουλιών, η σκοπιμότητα της απελευθέρωσης ώριμων αναπαραγωγικά φασιανών-γεννητόρων θα πρέπει να εξετάζεται με ιδιαίτερη προσοχή. Οι φασιανοί που έχουν μεγαλώσει τεχνητά, δίπλα σε ανθρώπους, δεν έχουν εμπειρίες από το φυσικό κόσμο ούτε την απαραίτητη «σοφία» για να επιζή­σουν σε αυτόν. Ως αποτέλεσμα έχουμε πραγματικά μεγάλες απώλειες, λόγω της εξοικείωσης που έχουν με τους ανθρώπους, από λαθροθηρία (με διάφορα μέσα, ακόμα και ραβδιά κ.τ.λ) και από αρπακτικά. Γι' αυτό, αν επιθυμούμε να απελευ­θερώσουμε άτομα-γεννήτορες, πρέπει να προσπαθήσουμε να προέρχονται από ευρύχωρο διχτυοστάσιο και να είναι όσο το δυνατόν άγρια. Ένα πλεονέκτημα, που έχει η απελευθέρωση ώριμων αναπαραγωγικά ατόμων, είναι ότι ένα ποσοστό πουλιών θα αναπαραχθεί και θα μας δώσει άγρια πουλιά, αν γίνει προσεκτικά η απελευθέρωση από κλωβούς εξοικείωσης και σε κατάλληλο βιότοπο. Γενικά μπορούμε να πούμε ότι είναι προτιμότερο να απελευθερώνονται νεαρά πουλιά και να αποφεύγονται ιδιαίτερα δαπανηρές λύσεις, όπως η διατήρη­ση των πουλιών μέχρι την αρχή της αναπαραγωγικής περιόδου ή ακόμα χειρότε­ρα, η αγορά αυτών από ιδιώτη που τα διατηρούσε ίσως σε ακατάλληλες συνθήκες.

ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΑΠΟ ΠΥΡΗΝΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ

Η μέθοδος αυτή έχει αποδώσει άριστα αποτελέσματα και εφαρμόζεται για νεαρά πουλιά που πρόκειται να απελευθερωθούν προς το τέλος του καλοκαιριού. Η μέ­θοδος αυτή συνίσταται στην κοπή των 6-7 πρωτευόντων φτερών της μιας φτερού­γας και στην απελευθέρωση των πουλιών σε κατάλληλα διαμορφωμένο χώρο (πυ­ρήνας), ο οποίος τα προστατεύει από τα αρπακτικά μέχρι να προσαρμοστούν στο νέο για αυτά φυσικό περιβάλλον και διασκορπιστούν ομαλά στη γύρω περιοχή.

Η χρήση αυτής της μεθόδου προτείνεται για την απελευθέρωση μεγάλου αριθμού νεαρών πουλιών στο κέντρο καταφυγίου θηραμάτων και γενικά σε πε­ριοχές που δε θα απαιτηθεί η μετακίνηση των πυρήνων προσαρμογής για ορι­σμένα χρόνια. Η κοπή των φτερών της μιας φτερούγας και η χρήση πυρήνα προσαρμο­γής δεν είναι ασφαλής μέθοδος για την απελευθέρωση γεννητόρων, πριν ή στην αρχή της αναπαραγωγικής περιόδου. Τα πουλιά έχουν ολοκληρώσει την αλλαγή του φτερώματός τους και μια κατά λάθος κοπή των φτερών θα οδηγούσε σε ανι­κανότητα πτήσης για έναν ολόκληρο χρόνο. Μπορούμε όμως να απελευθερώσου­με τους φασιανούς-γεννήτορες από κλωβούς εξοικείωσης.

Επιλογή του σημείου κατασκευής του πυρήνα προσαρμογής.

Ο πυρήνας προσαρμογής (μεγάλος περίφρακτος χώρος) πρέπει να κατασκευα­σθεί σε σημείο τέτοιο, ώστε να αντιπροσωπεύει ένα φυσικό, ελκυστικό αλλά και ασφαλές «σπίτι» για τον Φασιανό, στο οποίο τα πουλιά θα επιθυμούν να μείνουν. Ο πυρήνας θα πρέπει να περιλαμβάνει κατάλληλη φυσική κάλυψη για να κρύβονται τα πουλιά από τα αρπακτικά και σκέπαστρα ώστε να προστατεύονται από τη βροχή και τις καταιγίδες, πολλά ανοιχτά ηλιόλουστα κομμάτια, καλλιερ­γημένα τμήματα με κοινά είδη στην περιοχή και αρκετούς χαμηλούς και υψηλούς θάμνους και δένδρα πάνω στα οποία τα πουλιά θα κουρνιάζουν.

Ένας ιδανικός τόπος κατασκευής του πυρήνα μπορεί να είναι ένα απομο­νωμένο νεαρό μικτό κομμάτι δάσους από κωνοφόρα και πλατύφυλλα με αρκετούς διάδρομους ανοιχτούς, για να αποτελέσουν διαδρόμους τροφής και ηλιόλουστα καθαρά μέρη, ορισμένα από τα οποία θα τα σπείρουμε με συνηθισμένα είδη της περιοχής. Αν η βλάστηση είναι πολύ πυκνή, λωρίδες - μονοπάτια μπορούν να διανοιχτούν και να κοπούν ανάμεσα στους θάμνους και στα βάτα και περιμετρικά γύρω από το φράχτη και έξω και μέσα από το σύρμα, ώστε τα πουλιά να έχουν τις κατάλληλες διεξόδους και να βρίσκουν το δρόμο τους για τα σημεία παροχής τρο­φής. Ο συνδυασμός κάλυψης, προστασίας, θέσεων κουρνιάσματος και ανοιχτών ηλιόλουστων τμημάτων είναι ένας συνδυασμός που πιθανώς να μην είναι εύκολο να συναντήσουμε σε πεδινή περιοχή. Μεμονωμένα αλλά χαμηλά δένδρα με άφθονους θάμνους ή μια ομάδα βελανιδιών κ.τ.λ. θα χρειαστεί να διαμορφωθούν κατάλληλα σε αυτή την περίπτωση.

Η διαμόρφωση του πυρή­να θα απαιτήσει σπορές κατάλληλων ειδών κατά θέσεις και φύτευση θάμνων που παράγουν χυμώδεις καρπούς, αν η χαμηλή βλάστηση δεν είναι αρκετά ικανοποιητική. Εάν και η μεσαίου ύψους βλάστηση που θα προσφέρει, εκτός από προστασία και κάλυψη, θέσεις κουρνιάσματος στα πουλιά δεν είναι ικανοποιητική, θα πρέπει να φυτεύουμε μερικούς θάμνους και μερικά κωνοφόρα δένδρα, έτσι ώστε μακροπρόθεσμα να επιτύχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Τα ανοιχτά ηλιόλουστα μέρη μέσα στον πυρήνα πρέπει να είναι όσο το δυνατό στο κέ­ντρο του, ώστε να ελκύουν τα πουλιά μακριά από το περιμετρικό φράχτη. Σαν μια γενική αρχή, μπορούμε να πούμε ότι ο πυρήνας προσαρμογής θα πρέπει να αποτελεί τη βάση για τα πουλιά, τα οποία θα πρέπει να διασπείρονται στη γύρω περιοχή για βοσκή όλη την ημέρα, αλλά θα πρέπει να έχουν την τάση να επι­στρέφουν στον πυρήνα τη νύχτα. Γι' αυτό η επιλογή του τόπου εγκατάστασης του και ο τρόπος κατασκευής του απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, γνώσεις και συνέπεια σε κά­ποιες αρχές λειτουργίας. Ο τόπος κατασκευής του πυρήνα προσαρμογής θα πρέπει να είναι έτσι επιλεγμέ­νος, ώστε να υπάρχει πάντα η δυνατότητα τα πουλιά να βρίσκουν τροφή κοντά και περι­μετρικά του, σε γειτονικές καλλιέργειες καλαμποκιού, σιταριού κ.τ.λ., για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί η προσαρμογή τους στο φυσικό περιβάλλον. Σε μικρή απόσταση δεν πρέπει να υπάρχουν συστάδες υψηλών δένδρων με πυκνή βλάστηση καρποφόρων θά­μνων ή άλλα ελκυστικά μέρη, όπου τα πουλιά έχουν την τάση να καταφεύγουν οπότε δεν επιστρέφουν στον πυρήνα, με μεγάλο κίνδυνο να καταλήξουν βορά, των αρπακτικών.

Όπως λένε οι Άγγλοι, ο τόπος που πιάνει τον πρωινό ήλιο «κρατάει» τα πουλιά καλύτερα και υπάρχει μια αλήθεια σε αυτό. Με αρκετή προσοχή και έχο­ντας στο νου μας όσα αναφέρθηκαν προηγουμένως, είναι καλό να επιλέξουμε για την κατασκευή του πυρήνα προσαρμογής έναν τόπο Νοτιοανατολικό, που να ικανοποιεί αυτό το κριτήριο. Αυτός ο τόπος θα πρέπει να παρέχει ένα ζεστό άνε­το σπίτι για τα νεαρά πουλιά, αργά το καλοκαίρι, προφυλαγμένο από συνήθεις ισχυρούς ανέμους τις περιοχής και μακριά από λιμνάζοντα νερά. Δε θα πρέπει κοντά του να περνούν δρόμοι ή κεντρικά μονοπάτια και γε­νικά, πολυσύχναστοι και θορυβώδεις τόποι θα πρέπει να αποκλείονται για την εγκατάσταση του πυρήνα.

Οι καλλιέργειες στην περιοχή απελευθέρωσης, αν είναι δυνατό, είναι κα­λό να διαχειρισθούν κατά τρόπο, ώστε να ευνοηθεί ο εγκλιματισμός και η ανά­πτυξη του πληθυσμού των φασιανών στην περιοχή αυτή. Είναι πολύ σημαντικό να επιτύχουμε ένα ποσοστό των καλλιεργειών να μείνει εκτός εντατικής γεωργίας και εκτός συγκομιδής, ώστε να συνεχίσει να παρέχει τροφή στα πουλιά. Ομοιό­μορφα, διάσπαρτα κομμάτια αθέριστου σιταριού ή καλαμποκιού κ.τ.λ, θα προ­σφέρουν πλούσια τροφή το φθινόπωρο και το χειμώνα και θα συμβάλουν αποφα­σιστικά στην εγκατάσταση και ανάπτυξη ενός άγριου υγιούς πληθυσμού. Πρέπει επίσης να προσέξουμε την ημερομηνία απελευθέρωσης των νεαρο5ν πουλιών, ώστε οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές να έχουν τελειώσει την εργασία τους στην περιοχή πριν τα νεαρά πουλιά αρχίσουν να τριγυρνούν ελεύθερα μέσα-έξω στους πους πυρήνες. προσαρμογής. Η συγκομιδή σε περιοχές με εκτεταμένες καλλιέργειες μπορεί να εί­ ναι ένας παράγοντας σημαντικών απωλειών, καθώς τα μόλις απελευθερωμένα πουλιά μπορούν να πιαστούν και να κομματιαστούν εύκολα από τις μηχανές.

Μία άλλη σημαντική απόφαση, που πρέπει να πάρουμε, είναι ο αριθμός και το μέγεθος των πυρήνων προσαρμογής, που θα χρησιμοποιήσουμε για τον αναπληθυσμο μιας περιοχής. Το αν τελικά θα επιλέξουμε να κατασκευάσουμε έναν κεντρικό στην περιοχή και μεγάλο σε έκταση πυρήνα ή πολλούς μικρούς, πε­ριμετρικά τοποθετημένους, θα καθορισθεί από τις οικονομικές δυνατότητες μας και από τοπικούς παράγοντες. Γενικά μπορούμε να πούμε ότι ένας μεγάλος πυ­ρήνας προσαρμογής, είναι οικονομικότερος στην κατασκευή του και απαιτεί λι­γότερο χρόνο και φροντίδα από ό,τι απαιτούν ένας μεγαλύτερος αριθμός μικρών. Επίσης, είναι πιο εύκολη η επιτήρηση και προστασία του, τόσο από τα αρπακτικά όσο και από πιθανούς κλέφτες. Από την άλλη μεριά όμως η συγκέντρωση των πουλιών σε μια περιοχή συντελεί στην υπερσυγκέντρωση αρπακτικών, με όλες τις πιθανές επιπτώσεις που αυτό συνεπάγεται.

Ο πυρήνας προσαρμογής πρέπει να προσφέρει άφθονο χώρο στα πουλιά. Είναι προτιμότερο να τον κατασκευάσουμε μεγάλο για την περίπτωση που ο αριθμός των προς απελευθέρωση πτηνών αυξηθεί στο μέλλον. Ο Βρετανικός Οργανισμός θηραματοπονιας προτείνει ως κατάλληλο μέγεθος τα δεκαέξι (16) τετραγωνικά μέτρα για κάθε Φασιανό που θα φιλοξενηθεί στον πυ­ρήνα. Αυτός ο αριθμός, έχει βασισθεί στο γεγονός ότι μεγαλύτερη αναλογία πτη­νών ανά έκταση μπορεί να προκαλέσει ζημιά στη φυσική κάλυψη, ενώ ταυτόχρο­να αυξάνεται και ο κίνδυνος ασθενειών λόγω συνωστισμού. Αυτή η αναλογία, μειώνει επίσης τον κίνδυνο εμφάνισης καννιβαλισμού και απωλειών από αυτό το φαινόμενο, διότι υπάρχει συνήθως αρκετή κάλυψη διαθέσιμη για να κρυφτούν τα υποψήφια θύματα.

Παρ' όλα αυτά, εξαιρετικά μεγάλοι πυρήνες μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα στα νεαρά πουλιά, που συνήθως χάνονται την πρώτη μέρα της απε­λευθέρωσης. Μια αρκετά διαδεδομένη λύση στην Αγγλία είναι η κατασκευή ενός μικρότερου κλειστού κλωβού, μέσα στον πυρήνα προσαρμογής. Τελειώνοντας, επισημαίνουμε ότι ένα κομμάτι φραγμένου δάσους γυμνού από βλάστηση, με το έδαφος του «οργωμένο» από τους Φασιανούς είναι μια αί­σθηση και μια πρακτική πραγματικά κακή. Αυτή άλλωστε η κατάσταση προϋπο­θέτει πουλιά υπερβολικά συνωστισμένα, με εξαιρετικά αυξημένο κίνδυνο ασθε­νειών .

Kατασκευή του πυρήνα προσαρμογής

Ο κύριος σκοπός στην κατασκευή του πυρήνα προσαρμογής είναι να προσφέρει έναν ασφαλή «παράδεισο» στα νεαρά πουλιά, όσο αυτά εγκλιματίζονται στο φυ­σικό περιβάλλον. Ο πυρήνας προσαρμογής θα πρέπει να κρατήσει τα αρπακτικά έξω και μακριά, όσο οι νεαροί Φασιανοί γίνονται «σοφότεροι» και μαθαίνουν να ανακα­λύπτουν την τροφή τους. Παράλληλα όμως, ο πυρήνας προσαρμογής θα πρέπει να δρα και ως εμπόδιο για τους Φασιανούς μέχρι εκείνοι να είναι ικανοί να πετά­ξουν έξω. Αυτό μπορεί να διαρκέσει μερικές εβδομάδες από την ημερομηνία απελευθέρωσης, εάν στα νεαρά πτηνά έχουν κοπεί τα 6-7 πρωτεύοντα φτερά τους (βλέπε «προετοιμασία των πτηνών για απελευθέρωση» ).

Ο Βρετανικός Οργανισμός θηραματοπονίας έχει καθορίσει ένα ελάχιστο ύψος φράχτη 1,8 μ συν 30 εκ πάνω και προς τα έξω και 30εκ κάτω και μέσα στο έδαφος. Αυτό σημαίνει συνολικά την χρήση ενός σύρματος 2,4 μ. Αυτό είναι ένα ελάχιστο ΰψος του φράχτη και καλύτερη επιλογή είναι η προσθήκη έξτρα ύψους. Ένας τύπος φράχτη που έχει δώσει πολύ καλά αποτελέσματα είναι η χρήση ρολλοΰ διχτυωτού 1,5 μ πλάτους με διάμετρο βρόχων 25εκ στη βάση του φράχτη και ρολού διχτυωτού 1,5μ πλάτους με διάμετρο βρόχων 50 εκ για το υπόλοιπο ύψος. Η διαμόρφωση του σύρματος στη βάση, για μεγαλύτερη ασφάλεια, πρέπει να εί­ναι για 30 εκ παράλληλα με το έδαφος και άλλα 30 εκ θαμμένα μέσα στο έδαφος . (Πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι εάν τελικά εισχωρήσει στο χώμα 30 εκ το σύρμα, θα αντιμετωπίσουμε ιδιαίτερες δυσκολίες , σε περίπτωση που ο πυρήνας χρειαστεί να μετακινηθεί). Στο πάνω μέρος του φράχτη, 25-30 εκ θα πρέπει να γυριστούν προς τα έξω και, εάν υπάρχει η δυνατότητα, καλό είναι να προστεθούν σε αυτό το σημείο και για όλο το μήκος του φράκτη μεταλλικές λά­μες, ώστε να εμποδιστεί η είσοδος των αλεπούδων.

Το συνολικό ύψος του φράχτη τελικά θα είναι 2,1μ. Τα δύο ρολά σύρμα διαφορετικής διαμέτρου βρόχων, ένα χαμηλά και ένα υψηλότερα, θα πρέπει να είναι καλής κατασκευής και ποιότητας και πολύ προσεκτικά ενωμένα με σύρμα, τανάλια κ.τ.λ. Μια κακή σύνδεση μπορεί να επιτρέψει σε αγριόγατες, κουνάβια, αλεπούδες ή νυφίτσες να μπουν εύκολα. Είναι σημαντικό να υποστηρίξουμε την κατασκευή μας με κατάλληλους ξύλινους πασσάλους, βαθιά πακτωμένους στο έδαφος.

Ένας καλά κατασκευασμένος πυρήνας προσαρμογής, πρέπει να μπορεί να αντέξει ακόμα και 10 χρόνια χρήσης, γι' αυτό και φτηνά υλικά κατασκευής εί­ναι κακή οικονομία. Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε καλή ποιότητα συρμάτων, ίσως και γαλβανισμένα, εάν τα βρούμε σε οικονομική τιμή, σωστά επεξεργασμέ­να ξύλα καστανιάς και εάν είναι δυνατό εμποτισμένα με συντηρητικά και πισσαρισμένα. Είναι επίσης σημαντικό να κατασκευασθούν κυκλικά οι γωνίες. Αυτή η διαμόρφωση των γωνιών μειώνει το κίνδυνο συνωστισμού των πουλιών σε άσχη­μες καιρικές συνθήκες, καθώς και στην περίπτωση εισόδου αρπακτικού μειώνει τις πιθανότητες μαζικής εξόντωσης . Δεν πρέπει να εφάπτεται το σύρμα σε δένδρα που μεγαλώνουν . Σε ζώνη 4m γύρω από το σύρμα, δεν πρέπει να υπάρχουν θάμνοι, δένδρα και γενικά υψη­λή βλάστηση ώστε να μένει καθαρό 2m μονοπάτι και από τις δύο πλευρές του φράχτη . Κατ' αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η πιθανότητα τα αρπακτικά να σκαρφαλώσουν και να πηδήξουν μέσα στον πυρήνα και τα νεαρά πουλιά να βγουν έξω, ενώ η επιτήρηση και συντήρηση του σύρματος γίνεται εύκολα και γρή­γορα.

Ανάλογα με το μέγεθος του πυρήνα, είναι αναγκαίες κάποιες πόρτες, ώστε να ταΐζουμε και να περιποιούμαστε τα πουλιά και την βλάστηση. Εκτός όμως από τις πόρτες εισόδου των ανθρώπων είναι καλό να έχουμε προβλέψει και κατασκευάσει μια πόρτα εισόδου οχημάτων ώστε να μπορούμε να επέμβουμε και με αγροτικά μηχανήματα στην διαμόρφωση της βλάστησης, στις κατά τόπους σπο­ρές ή σε όποιες άλλες εργασίες κρίνουμε απαραίτητες, κατά την προετοιμασία και συντήρηση του πυρήνα.

Όλες οι πόρτες πρέπει να είναι προσεκτικά κατασκευασμένες και να εφά­πτονται τέλεια, χωρίς κενά, τα οποία ίσως επιτρέψουν την είσοδο αρπακτικών. Το κεκλιμένο προς τα έξω σύρμα στην κορυφή του φράχτη, η διαμόρφωση του στο κάτω μέρος και η πάκτωση του στο έδαφος δε θα πρέπει να διακόπτονται σε κα­μία περίπτωση, ούτε στις πόρτες, οι οποίες πρέπει να είναι ενισχυμένες και με κλειδαριές. Αυτές οι προφυλάξεις, ίσως δε συγκρατήσουν τους κλέφτες, αλλά θα τους δυσκολέψουν αρκετά και θα μειώσουν τον κίνδυνο βανδαλισμών.

Ο φράχτης μπορεί να γίνει ακόμα πιο ασφαλής για τα αρπακτικά, εάν προσθέσουμε μια λεία λωρίδα λαμαρίνας πλάτους 40cm σε ύψος 1,5 μ. περίπου. Σε αυτή την περίπτωση, τα κουνάβια και τα άλλα αναρριχητικά αρπακτικά θα γλιστρούν και θα πέφτουν πριν καταφέρουν να βρουν τρόπο να μπουν μέσα. Η λαμαρίνα μπορεί να τοποθετηθεί και στο πάνω μέρος του φράχτη με κλίση προς τα έξω, αλλά αυτό δεν προτείνεται σε περιοχές με συχνές και ισχυ­ρές χιονοπτώσεις. Ένα σύστημα προστασίας, διαδεδομένο στην Αγγλία, που έχει αποδει­χθεί πολύ αποδοτικό, είναι η χρήση ηλεκτροφόρων συρμάτων, δύο συρμάτων δη­λαδή τεντωμένων περιμετρικά του πυρήνα προσαρμογής που συνδέονται με μπα­ταρίες. Τα σύρματα αυτά τοποθετούνται σε 15cm και 30 cm ύψος και περίπου 50cm έξω από τον κυρίως φράχτη. Προφυλάξεις πρέπει να παίρνονται για την αποφυγή βραχυκυκλώματος από τη βλάστηση (ψεκασμός περιμετρικά με ισχυρό ζιζανιοκτόνο κ.τ.λ ) και την τέλεια μόνωση των συρμάτων με τους στύλους στήρι­ξης τους. Τα σύρματα συνδέονται με μπαταρίες αυτοκινήτων που τοποθετούνται σε ένα απλό ξύλινο κιβώτιο και επαναφορτίζονται όταν αδειάσουν .

Όταν οι νεαροί Φασιανοί αρχίσουν να πετούν έξω από τους πυρήνες προ­σαρμογής, θα χρειαστεί φροντίδα για την επανείσοδό τους. Δυστυχώς, οι φασια­νοί δε φημίζονται για την εξυπνάδα τους. Μπορούν για ώρες να προσπαθούν έξω από τον φράχτη να βρουν τρόπο να μπουν μέσα, χωρίς να τα καταφέρνουν. Εάν κάποια είσοδος μείνει ανοιχτή, αυτό σημαίνει ότι θα μπορούν και οι αλεπούδες να μπουν μέσα, και πάλι το αν οι Φασιανοί βρουν αυτή την είσοδο είναι αμφίβο­λο. Ο Βρετανικός Οργανισμός θηραματοπονίας έχει σχεδιάσει και προτείνει ένα τύπο τούνελ μονής εισόδου που επιτρέπει στους νεαρούς φασιανούς να μπουν στον πυρήνα όπως περιφέρονται γύρω από το φράχτη όχι όμως και στις αλεπού­δες.

Το τούνελ κατασκευάζεται με ειδικές προεξοχές, ώστε να εντοπίζεται εύ­κολα από τους φασιανούς και έχει στην άκρη του ισχυρά κάγκελα 30αη ύψους, ανά 9οιπ απόσταση, που δεν επιτρέπει στις αλεπούδες να μπουν, και κατάλληλα διαμορφωμένη έξοδο στο πυρήνα ώστε να μη βγαίνουν από εκεί τα πουλιά. Αυτές οι είσοδοι προτείνεται να κατασκευάζονται κάθε 50m μήκος φράχτη. Εάν ο πυρή­νας είναι μικρότερος, τότε πρέπει να κατασκευασθούν ένα σε κάθε πλευρά. Για να δελεάσουμε τα πουλιά να περάσουν από το τούνελ, προτείνεται μια ελαφριά κάλυψη της κατασκευής με φυσική βλάστηση και ρίψη τροφής στην διαδρομή που θα πρέπει να διανύσουν. Για την αποφυγή και της ελάχιστης πιθανότητας εισόδου αρπακτικού από αυτές τις ειδικές επανεισόδους, θα πρέπει να τις έχουμε προσωρινά κλειστές με μεταλλικό δίχτυ και να τις ανοίξουμε, όταν αντιληφθούμε τα πρώτα πουλιά έξω από τον πυρήνα.

Όλοι αυτοί οι τρόποι προστασίας αποσκοπούν στην αποφυγή μαζικής θα­νάτωσης των πτηνών, ιδιαίτερα κατά την περίοδο που δεν έχουν μεγαλώσει τα κομμένα φτερά τους και δεν έχουν μάθει να πετούν δυνατά. Όλα τα χρησιμοποι­ούμενα μέσα είναι εξαιρετικά φθηνά, συγκρινόμενα με την αξία των πτηνών που προστατεύουν, είναι υλικά ελαφριά που δεν προσβάλουν την αισθητική του τοπί­ου και μπορούν να μετακινηθούν σε περίπτωση που το επιθυμούμε.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος χρήσης μπετόν - σκυροδέματος και βαριών μεταλλικών κατασκευών, ατσάλινων στύλων, σιδηροπλεγμάτων όπλισης οικο­δομών και άλλων απαράδεκτων υλικών που ορισμένες φορές χρησιμοποιούνται. Τέτοια υλικά καθιστούν αδύνατη τη μετακίνηση του πυρήνα, είναι δαπανηρά, εισβάλλουν αυθαίρετα στο φυσικό τοπίο, προσβάλλουν βάναυσα την αισθητική του και καταστρέφουν ένα κομμάτι του.

Έλεγχος πριν από την απελευθέρωση

Ακόμη και αν ο πυρήνας έχει μόλις κατασκευασθεί, είναι καλό να γίνει ένας προ­σεκτικός έλεγχος μερικές μέρες πριν τα πουλιά φθάσουν. Δε χρειάζεται να πού­με, ότι εάν ο πυρήνας έχει μείνει εγκαταλειμμένος για ένα χρόνο ή δυο, ο έλεγχος πρέπει να γίνει πολύ πριν, ώστε να υπάρχει αρκετός χρόνος για τις επισκευές. Ο έλεγχος καλό είναι να ξεκινήσει από τον περιμετρικό φράχτη, θα απαιτηθεί αρ­κετή εργασία, εάν εκεί υπάρχουν σοβαρές βλάβες, θα πρέπει να είμαστε σίγου­ροι για την αποτελεσματικότητα του και να εμποδίσουμε περαστικές αλεπούδες να εγκατασταθούν στην περιοχή. Ο έλεγχος του φράχτη γίνεται μέσα και έξω από τα μονοπάτια 2ηι πλάτους που έχουμε αφήσει. Πρέπει τα πάντα να είναι εντάξει και τα μονοπάτια καθαρά από υψηλά χόρτα και θάμνους. Όλες οι ειδικές επανείσοδοι για τους φασιανούς πρέπει να είναι κλειστές και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι θα ανοιχθούν μόνο, όταν αυτό απαιτηθεί. Όλα τα εσωτερικά μονοπάτια πρέπει να καθαριστούν από τα χόρτα και οι ταΐστρες και οι ποτίστρες να μπουν στις θέσεις τους. Τα παλαιά σκέ­παστρα να καθαριστούν και επισκευασθούν και εάν είναι σκόπιμο να κατασκευ­ασθούν και άλλα.

Για να είναι αποτελεσματικά τα σκέπαστρα, πρέπει να είναι χαμηλά (50 -70 cm ύψος) και μεγάλα, τουλάχιστον δύο τετραγωνικά μέτρα. Το έδαφος πρέπει είναι ξηρό και αμμώδες, εάν δεν υπάρχει άμμος είναι σκόπιμο να παρέχουμε στα πουλιά κατάλληλες θέσεις με άμμο ανακατεμένη με παρασιτοκτόνο. Δε θα πρέ­πει ποτέ να συλλέγουμε το νερό της βροχής που πέφτει πάνω στα σκέπαστρα, για­τί υπάρχει μεγάλος κίνδυνος ασθενειών. Καθαρό, φρέσκο νερό με το οποίο εμείς θα τροφοδοτούμε τον πυρήνα, είναι απαραίτητο .

Τέλος, είναι απαραίτητος ένας σχολαστικός έλεγχος για αρπακτικά μέσα στον πυρήνα, θα είναι μάλλον ανόητο να επαναληφθεί το λάθος ενός Άγγλου εκτροφέα που απελευθέρωσε 500 φασιανούς μέσα σε έναν τέλεια κλειστό πυρή­να, στον οποίο είχε γεννήσει μια αλεπού λίγες εβδομάδες νωρίτερα.

Προετοιμασία των πτηνών πριν την απελευθέρωση.

Ανεξάρτητα του αν εκτρέφουμε τα δικά μας πουλιά ή τα προμηθευτήκαμε από κρατικό ή ιδιωτικό εκτροφείο, πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι αυτά είναι έτοιμα για απελευθέρωση. Προκαλεί στρες στα πουλιά η κοπή των φτερών τους μόλις τα έχουμε παραλάβει και είναι μέσα στα κιβώτια. Πολλοί Άγγλοι κτηματίες, προτιμούν τα πουλιά, που θα παραλάβουν να έχουν κομμένα τα φτερά τους, ώστε να μην είναι ικανά να φύγουν από το πυρήνα για τις πρώτες 2 με 3 εβδομάδες αλλά ορισμένοι προτιμούν πουλιά με άρτια φτε­ρά. Υπάρχουν πλεονεκτήματα και στις δύο περιπτώσεις . Η κοπή των φτερών όμως εξασφαλίζει ότι τα πουλιά είναι ανίκανα να δραπετεύσουν από τον πυρήνα και επομένως μειώνεται ο κίνδυνος τα νεαρά πουλιά να πέσουν θύματα αρπακτι­κών ή να χαθούν και να πεθάνουν από ασιτία.

Επειδή ο έλεγχος των αρπακτικών συνήθως δεν είναι δυνατός σε ικανο­ποιητικό βαθμό είναι καλύτερο να κοπούν τα φτερά των νεαρών πτηνών και να εξασφαλίσουμε παράλληλα την άρτια κατασκευή του πυρήνα και την μέγιστη ασφάλεια του. Είναι σημαντικό σε αυτή την περίπτωση τα νεαρά πουλιά να έχουν άφθονη χαμηλή βλάστηση για κάλυψη (θάμνοι κ.τ.λ), πάνω στα οποία να μπορούν να σκαρφαλώσουν εφόσον θα είναι ανίκανα να πετάξουν. Αυτός είναι ίσως ο ση­μαντικότερος παράγοντας για την αποφυγή μαζικών θανάτων.

Η κοπή των φτερών της μιας φτερούγας, αποθαρρύνει το πουλί να προ­σπαθήσει να πετάξει, αλλά δεν το εμποδίζει να σκαρφαλώσει σε χαμηλή βλάστη­ση για κοΰρνιασμα. Ο σκοπός στην κοπή των φτερών είναι να κοπούν μόνο τα εξωτερικά πρωτεύοντα νεαρά φτερά ( 6-7 ) περίπου . Αυτά τα νεαρά κύρια φτερά για την πτήση μεγαλώνουν στο πτηνό αμέσως μετά, καθώς αυτό αναπτύσσεται και θα είναι πλήρως αναπτυγμένα τις επόμενες εβδομάδες. Εάν κάποιο από τα ώριμα φτερά, σε αυτό το στάδιο ανάπτυξης του πουλιού, κοπεί μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αδυναμία στην ικανότητα πτήσης του. Σε αυτή την περίπτωση, το κομμένα φτερά θα μείνουν μέχρι αυτό να γίνει ενός έτους και αλλάξει πάλι φτέρωμα.

Όταν τα πουλιά θα είναι έτοιμα για τη μεταφορά τους στον πυρήνα προ­σαρμογής, τα ράμφη τους θα έχουν μεγαλώσει αρκετά, κάτι που μπορεί να προ­καλέσει απώλειες σε περίπτωση εκδήλωσης καννιβαλισμού. θα πρέπει λοιπόν να φροντίσουμε να κοπούν κατάλληλα. Μεγάλη προσοχή πρέπει να δοθεί, ώστε να εξασφαλίσουμε την ελαφριά κοπή μόνο της άνω σιαγόνας του ράμφους. Εάν τα ράμφη των πουλιών παραμείνουν άκοπα, μπορεί να προκληθεί ανικανότητα λή­ψης τροφής στα πουλιά, με αποτέλεσμα την τροφοπενία λόγω της διαστροφής των ραμφών. Μια ελαφριά κοπή της άνω σιαγόνας του ράμφους και μια καυτηρίαση του σημείου κοπής, σε αυτό το στάδιο, θα προλάβει πρώιμη εκδήλωση καννιβαλι­σμού στον πυρήνα . Προσοχή όμως, μόνο η «κορυφή» της άνω σιαγόνας του ράμ­φους πρέπει να κόβεται. Τέλος, εάν τα πτηνά θέλουμε να σημανθούν, αυτό θα πρέπει να γίνει πριν απελευθερωθούν στον πυρήνα.

Τροφή και Νερό

Το στρες από το πιάσιμο, το γέμισμα των κιβωτίων και τη μεταφορά των πουλιών είναι μεγάλο και ασκεί ισχυρή πίεση στα νεαρά πτηνά. Εάν σε αυτό προστεθεί με­γαλύτερο στρες με την αλλαγή της δίαιτας τους και του τρόπου λήψης τροφής, ίσως έχουμε πραγματικά μεγάλες απώλειες. Η ποιότητα άλλωστε της τροφής έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει σημαντικά το ποσοστό επιβίωσης των πουλιών μετά την απελευθέρωση.

Γι' αυτό θα πρέπει να εξασφαλίσουμε τις προϋποθέσεις ότι ο πυρήνας προσαρμογής που έχουμε μπορεί να προσφέρει τον άριστο και συνηθισμένο στα πουλιά τύπο τροφής, στις συνηθισμένες ταΐστρες, καθώς επίσης και άφθονο κα­θαρό και φρέσκο νερό. Είναι αρκετά εύκολο να μάθουμε τον τύπο ταΐστρας που χρησιμοποιούσε ο εκτροφέας απ' όπου και προμηθευτήκαμε τα πουλιά. Αν υπάρ­χει η δυνατότητα, θα πρέπει να αγοράσουμε μερικές ίδιες, τοποθετώντας ταυτό­χρονα και τις δικές μας ταΐστρες στον πυρήνα.

Εάν έχουμε την πρόθεση να ταΐσουμε τα πουλιά και μετά την απελευθέρω­ση, κατά την χειμερινή περίοδο, τότε θα πρέπει να «εκπαιδεύσουμε» τα πουλιά στον τρόπο και στον τύπο ταΐστρας που θα χρησιμοποιήσουμε. Η περίοδος της απελευθέρωσης είναι η κατάλληλη ευκαιρία γι' αυτή την αλλαγή. Ανεξάρτητα του τύπου ταΐστρας που θα χρησιμοποιήσουμε (απλό πιάτο, ταΐστρα ή αυτόματη κ.τ.λ.), η χρονική περίοδος στον πυρήνα προσαρμογής θα είναι και αυτή που θα τα εκπαιδεύσει ώστε να εξοικειωθούν με αυτές, πριν αφήσουν τον πυρήνα και πε­τάξουν ελεύθερα στο φυσικό περιβάλλον.

Εάν χρησιμοποιήσουμε κρεμαστούς τροφοδότες, πρέπει να είμαστε σί­γουροι ότι τα πουλιά είναι αρκετά μεγάλα ώστε να τους χρησιμοποιήσουν σωστά. Οι νεαροί φασιανοί είναι αρκετά μικρότεροι από τους ενήλικους και επομένως θα πρέπει το ύψος του κρεμαστού τροφοδότη να μειωθεί ώστε να είναι εύκολη η χρήση τους. Ένα ύψος, συνήθως ιδανικό για την αρχή είναι περίπου τα 30εκ από το έδαφος, το οποίο σταδιακά θα πρέπει να αυξηθεί στα 40-45 εκ. Πρέπει να προσέξουμε, ώστε να αποφύγουμε απώλειες τροφής στο έδαφος, οι οποίες μπο­ρούν να αυξήσουν εκπληκτικά τα ποντίκια. Ένα ξύλο είναι καλό να τοποθετείται σαν πάτωμα κάτω από τις ταΐστρες ώστε να περιορίζεται αυτό το φαινόμενο . Τα σημεία παροχής τροφής πρέπει να είναι αρκετά και σωστά κατανεμη­μένα στον πυρήνα. Πολλές αψιμαχίες που μπορεί να οδηγήσουν σε απώλειες προ­έρχονται από τον ανταγωνισμό μεταξύ των πουλιών για πρόσβαση στην τροφή.

Οι ταΐστρες πρέπει να είναι κατανεμημένες ομοιόμορφα σε όλο το χώρο, ακόμα και στις απομακρυσμένες από τις πόρτες γωνίες και πρέπει να είναι πάντοτε κανονι­κά γεμάτες. Εάν κάποια ταΐστρα είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στα πουλιά, μπορού­με να μειώσουμε τον κίνδυνο αψιμαχιών, μετακινώντας δίπλα της μια ακόμη. Για βοηθήσουμε τα πουλιά να χρησιμοποιήσουν ταΐστρες, που δεν έχουν ξαναδεί, μπορούμε να τοποθετήσουμε μία δύο χούφτες τροφή δίπλα τους. Οι ταΐστρες πρέπει να τοποθετούνται σε ανοιχτές ζώνες από βλάστηση -μονοπάτια δίπλα όμως σε θάμνους και θέσεις κάλυψης. Έτσι θα μειωθεί ο κίνδυνος απωλει­ών από αρπακτικά πτηνά και τα υποψήφια θύματα θα έχουν την δυνατότητα να κρυφτούν εύκολα σε πιθανή επίθεση τους .

Τα νεαρά των Φασιανών συνεχίζουν να μεγαλώνουν γρήγορα μέχρι την ηλικία των 14 εβδομάδων και οι τροφικές τους απαιτήσεις φθάνουν τα 80 γρ. την ημέρα περίπου. Η ποσότητα και ποιότητα της τροφής σε αυτή την ηλικία παίζει σημαντικότατο ρόλο για τη μετέπειτα υγεία, ευρωστία και επιβίωση τους στο φυ­σικό περιβάλλον. Γι' αυτό και ο τύπος φυράματος που θα χρησιμοποιήσουμε, η ποσότητα και τα απαραίτητα φάρμακα θα πρέπει να προταθούν από κτηνίατρο που καλό είναι να παρακολουθεί τα πτηνά μέχρι τον εγκλιματισμό τους. Είναι πολύ σημαντικό να γίνει μια σταδιακή αλλαγή στην δίαιτα των που­λιών.

Σε συνεργασία με τον κτηνίατρο που θα παρακολουθεί τα πουλιά και όταν αυτά θα είναι 12 εβδομάδων περίπου, θα πρέπει να προσθέσουμε χλωρή τροφή και καρπούς αλεσμένου καλαμποκιού, σιταριού κ.τ.λ. Την τροφή δηλαδή, που θα συναντήσουν τα πουλιά στο ελεύθερο περιβάλλον.

Εκτός όμως από τα παραπάνω, το ιδιαίτερα ξηρό ελληνικό καλοκαίρι και η στεγνή τροφή δημιουργούν αυξημένη ανάγκη στα πουλιά για νερό. Γι' αυτό και το νερό θα πρέπει να υπάρχει άφθονο στην διάθεση τους και σε αρκετά σημεία. Η εργασία που απαιτείται για την μεταφορά και τακτική αλλαγή του νερού είναι κουραστική και χρονοβόρα. Είναι όμως κάτι που οπωσδήποτε πρέπει να γίνεται. Εκτός της πιθανότητας να πεθάνουν τα πουλιά από αφυδάτωση, υπάρχει ο κίνδυνος να φύγουν και να χαθούν για πάντα. Εάν δεν ικανοποιείται η ανάγκη τους για νερό, τα πρώτα πουλιά που θα βγουν από τον πυρήνα θα φύγουν για ανα­ζήτηση του. Ο πυρήνας όμως, δε θα πρέπει να περιλαμβάνει ρέματα με τρεχού­μενο νερό, πηγές ή άλλους υγρούς τόπους. Σε αυτή την περίπτωση υπάρχει πάντο­τε ο μεγάλος κίνδυνος της εκδήλωσης ασθενειών, παρασίτων ή εισόδου αρπακτι­κών, ακόμη και ο κίνδυνος απωλειών από πλημμύρες.

Τέλος, μπορούμε να πούμε ότι ο πυρήνας πρέπει να εγκαθίσταται σε στεγνό έδα­φος με αρκετή άμμο διαθέσιμη για τα πουλιά και μερικά χαλικάκια, που θα τα βοηθούν στη χώνεψη τους . Εάν δεν υπάρχουν σημεία με άμμο και ψιλό χαλικάκι, μπορούμε εύκολα να κατασκευάσουμε. Είναι χαμηλού κόστους και θα μας προ­φυλάξουν και από τον κίνδυνο να βγουν τα πουλιά από τον πυρήνα και να πάνε σε χωματόδρομους ή άλλα σημεία και να πέσουν θύματα ακόμα και «τροχαίων» .

Φροντίδες μετά την απελευθέρωση

Μετά από μερικές μέρες ή εβδομάδες (εξαρτάται από το βαθμό κοπής των φτε­ρών), τα πουλιά θα είναι ικανά να πετάξουν και θα αρχίσουν να μετακινούνται έξω από τον πυρήνα, ατή γύρω περιοχή. Σε πολλές περιπτώσεις αυτή η περίοδος ενέχει και τους μεγαλύτερους κίνδυνους. Η συνδυασμένη επίδραση των αρπακτι­κών και της οριστικής φυγής ορισμένων πτηνών μπορεί να επιφέρει δραματικές απώλειες. Από τις πρώτες μέρες μετά την μεταφορά των πουλιών στον πυρήνα είναι σκόπιμο να επισκεπτόμαστε τον πυρήνα τουλάχιστον δυο φορές την ημέρα. Τρεις φορές τουλάχιστον είναι η ενδεικνυόμενη συχνότητα, εάν δεν έχουμε αυτόμα­τους τροφοδότες-ταΐστρες και τα πουλιά ταΐζονται με το χέρι ( διασκορπώντας την τροφή ). Μια επίσκεψη νωρίς το πρωί είναι απαραίτητη, ώστε να σιγουρευτούμε ότι κανένα νεαρό πουλί δεν βγήκε έξω και εάν είναι έξω, να το οδηγήσουμε ήρε­μα πίσω στον πυρήνα. Για να το επιτύχουμε αυτό ίσως χρειαστεί να ανοίξουμε κά­ποιες από τις ειδικές επανεισόδους στον φράχτη, αλλά θα πρέπει αμέσως να τις κλείσουμε για να αποφευχθεί η πιθανότητα εισόδου αρπακτικού.

Μετά από μερικές μέρες, τα πουλιά θα κουρνιάζουν όλο και σε ψηλότερα σημεία στον πυρήνα, καθώς οι ικανότητες πτήσης τους θα αυξάνονται όλο και συχνότερα- θα βρίσκουμε πουλιά που θα έχουν πηδήξει έξω από το φράχτη. Αυτή είναι και η στιγμή που θα αρχίσουμε να παρέχουμε τροφή και νερό έξω από τον πυρήνα. Είναι επίσης η στιγμή, όπου περιοδικά θα πρέπει να ανοίγουμε και κάποια από τα ειδικά σημεία επανεισόδου των φασιανών.

Όσο θα περνάει ο καιρός, τα πουλιά θα μετακινούνται όλο και πιο μακριά από τον πυρήνα αφήνοντας την ασφάλεια που τους παρέχει και αναζητώντας νέ­ους τόπους. Είναι σκόπιμο να προβλέψουμε αυτή τη στιγμή και να έχουμε εγκατα­στήσει ταΐστρες και ποτίστρες σε κατάλληλες τοποθεσίες. Με αυτό τον τρόπο θα προτρέψουμε τα πουλιά να εξαπλωθούν ομαλά στην περιοχή και παράλληλα θα ελέγξουμε το που θα πάνε. Η σταδιακή εξάπλωση των πουλιών είναι πραγματικά πολύ σημαντική. Απο­φεύγουμε, έτσι, μια μαζική έξοδο που θα προκαλούσε μαζικές απώλειες από τα αρ­πακτικά που αμέσως θα, συγκεντρώνονταν στην περιοχή. Η διασπορά των σημείων τροφής και νερού περιμετρικά του πυρήνα προσαρμογής, θα οδηγήσει σε σταδιακή διασπορά των πουλιών και ο σκοπός μας τότε θα έχει εκπληρωθεί. Μέσα στις επό­μενες μέρες, θα μειώσουμε την παροχή τροφής στα επιλεγμένα σημεία και θα συντηρήσουμε τις εγκαταστάσεις μας.

Σε όλο το χρονικό διάστημα που διαρκεί η απελευθέρωση, θα πρέπει να προσέχουμε ιδιαίτερα για σημάδια ασθενειών, παρασίτων ή νεκρών πουλιών. Αυτή ίσως να είναι η αρχή για μια ασθένεια ή για πρόβλημα αρπακτικών. Μία από τις δυσκολίες που παρουσιάζονται, είναι ότι τα άρρωστα πουλιά έχουν την τάση να κρύβονται, και συχνά πεθαίνουν σε μέρη, όπου δεν είναι εύκολη και άμε­ση η εντόπιση τους. Γι' αυτό και προσεκτική έρευνα σε τακτικά χρονικά διαστή­ματα πρέπει να γίνεται μέσα στον πυρήνα μέχρι η πλειοψηφία των πουλιών να τον εγκαταλείψει εντελώς. θαμπό πτέρωμα, αδυναμία, έλλειψη ζωηράδας, λερωμένα φτερά γύρω από την έδρα των πουλιών, παραμορφώσεις στις αρθρώσεις των ποδιών κ.τ.λ , εί­ναι σημάδια ότι το πτηνό δεν είναι υγιές και θα πρέπει απευθείας να καλέσουμε κτηνίατρο. Η καθυστέρηση σε τέτοιες περιπτώσεις ίσως επιτρέψει την εξάπλωση επιδημίας και την μαζική απώλεια πουλιών.

Πέππας Γιώργος

Bιβλιογραφία
Παναγιώτης Ν. Καμπουρογλου