Υπάρχει μεγάλη ποικιλία κλωβών που χρησιμοποιούνται τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη για την απελευθέρωση των περδίκων. Η τεχνική της απελευθέ­ρωσης των Νησιωτικών περδίκων από κλωβό εξοικείωσης παρέχει στα πουλιά μια περίοδο αιχμαλωσίας μέσα στον κλωβό, μετά την οποία σταδιακά απελευθε­ρώνονται, μέσα σε χρονικό διάστημα από ορισμένες ημέρες έως και μήνα ή πε­ρισσότερο. Τα ελευθέρα πουλιά επιστρέφουν στον κλωβό και τρέφονται από τις εξωτερικές ταΐστρες, για όσο εκεί φιλοξενούνται ορισμένα άτομα, και σιγά-σιγά γνωρίζουν και προσαρμόζονται στο φυσικό περιβάλλον.

Επιλογή βιότοπου.

Ο τόπος που τελικά θα επιλέξουμε για την απελευθέρωση της Νησιωτικής πέρδι­κας θα πρέπει να είναι ιδανικός για τις πέρδικες και ικανός να τις «κρατήσει». Το τοπογραφικό ανάγλυφο της περιοχής, η ύπαρξη καλλιεργειών και πηγών, η βλά­στηση, η ύπαρξη της Ορεινής πέρδικας, είναι όλα σημαντικά χαρακτηριστικά της περιοχής που πρέπει να εξετάσουμε.

Περιοχές με ξηρό κλίμα που περιλαμβάνουν λόφους με χαμηλή και θα­μνώδη βλάστηση, φρύγανα κτλ και γειτονεύουν με γεωργικές καλλιέργειες, γυ­μνά λιβάδια, βοσκότοπους, άγονες και υποβαθμισμένες περιοχές απαντώνται συχνά και είναι ο τυπικός ιδανικός βιότοπος για την Νησιωτική πέρδικα. Είναι προτιμότερο να επιλέγονται περιοχές μέσα στα όρια της φυσικής εξάπλωσης του είδους, Αιγαιοπελαγίτικα νησιά και το τμήμα της Θράκης ανατολικά της Ξάνθης.

Η Νησιωτική πέρδικα δε θα πρέπει να απελευθερώνεται σε περιοχές που γειτονεύουν με περιοχές που υπάρχει Ορεινή ή ακόμη χειρότερα να αναμιγνύο­νται οι πληθυσμοί τους. Αυτή η πρακτική θα στερήσει μακροπρόθεσμα από την Ορεινή παραδοσιακά δικούς της βιότοπους ενώ παράλληλα διακινδυνεύουμε την εξαφάνιση και του ιθαγενούς είδους, λόγω ανταγωνισμού ή πιθανής υβριδοποίησης (Σε τέτοιες περιοχές μπορούμε κάλλιστα να επιχειρήσουμε την απελευθέρωση Ορεινής πέρδικας με τη μέθοδο της σύλληψης και μεταφοράς ή να βελτιώσουμε παράλληλα και το βιότοπο.).

Ιδανικοί βιότοποι για την Νησιωτική πέρδικα, όπου δεν υπάρχει Ορεινή, όπως λοφώδη, απομονωμένα ημιορεινά συγκροτήματα, βραχονησίδες κ.τ.λ. συ­ναντώνται σε αρκετά γεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδος και πραγματικά. προσφέρουν μια εξαιρετική δυνατότητα επιτυχούς αναπληθυσμοΰ. Ιδιαίτερα όταν οι παραπάνω περιοχές γειτονεύουν με καλλιέργειες παραδοσιακής μορφής (σταριού κ.τ.λ), όπως συμβαίνει σε ορισμένα νησιά μας, η ανάπτυξη της Νη­σιωτικής πέρδικας είναι πολύ μεγάλη και θεαματική. Ακόμα καλύτερα δε εάν υπάρχουν και μερικές ομοιόμορφα κατανεμημένες πηγές στην περιοχή που θα επιλέξουμε για αναπληθυσμό.

Περιοχές με εξοχικές κατοικίες ή πολυσύχναστοι τόποι, θορυβώδεις γενικά, πρέπει να αποφεύγονται. Όταν η περιοχή τελικά επιλεγεί, θα πρέπει να μας απασχολήσει ο ακριβής χώρος τοποθέτησης του κλωβού εξοικείωσης. Εάν υπάρχουν παραδοσιακού τύ­που καλλιέργειες στην περιοχή μας θα προτιμήσουμε ο κλωβός να τοποθετηθεί δίπλα τους και αν είναι δυνατό, ένα κομμάτι να μείνει αμάζευτο για τα πουλιά. Εάν κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατό, τότε θα πρέπει να επιλέξουμε ένα τμήμα δίπλα στον κλωβό και να το σπείρουμε με κατάλληλα είδη, σε σημείο ώστε να μπορού­με εύκολα να το περιποιούμαστε. Το σημείο αυτό δεν θα πρέπει να είναι εκτεθει­μένο σε ακραίες καιρικές συνθήκες, δυνατούς ανέμους ή λιμνάζοντα νερά, καθώς επίσης θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα να το φυλάσσουμε εύκολα από το με­γαλύτερο ίσως κίνδυνο, τον άνθρωπο.

Εποχή απελευθέρωσης

Η χρονική περίοδος που θα πρέπει, να πραγματοποιηθεί η απελευθέρωση εξετάζεται γενικά σε προηγούμενο κε­φάλαιο. Μπορούμε να πούμε ότι οι Νησιωτικές πέρδικες μπορούν να απελευθερω­θούν είτε στο τέλος του κα­λοκαιριού είτε στην αρχή πε­ρίπου της αναπαραγωγικής περιόδου, όταν η φύση προ­σφέρει τις καλύτερες συνθή­κες για την εξεύρεση της τρο­φής τους και-κατά συνέπεια-για τον εγκλιματισμό τους. Ο ακριβής προσδιορισμός των ημερομηνιών θα εξαρτηθεί από το αν η περιοχή απελευθερώσεις είναι καταφύγιο θηραμάτων, από την πορεία των αγροτικών εργασιών στην περιοχή και από την διαθεσιμότητα της τροφής.

Εάν υπάρχει η δυνατότητα (σε νησιωτικές περιοχές συνήθως), θα προτιμήσου­με ο τόπος που Βα επιλέξουμε για να απελευθερώσουμε τις πέρδικες να περιλαμβάνει και καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Σε περιοχές που καλλιεργούνται με μηχανικά μέσα, η απελευθέρωση είναι προτιμότερο να γίνει μετά τη συγκομιδή των καλλιεργειών (σιτη­ρών κτλ). Το αργότερο αρχές Σεπτεμβρίσυ οι πέρδικες θα πρέπει να έχουν απελευθερωθεί στα καταφύγια και οποιοδήποτε νωρίτερα στους ελεύθερους κυνηγότοπους.

Στη δεύτερη περίπτωση, τα πουλιά θα πρέπει να έχουν τουλάχιστον ένα μή­να καιρό πριν την έναρξη του κυνηγίου τους, έτσι (ώστε να προλάβουν να εγκλιμα­τισθούν στις συνθήκες του φυσικού περιβάλλοντος Η ηλικία των προς απελευθέρωση πουλιών, στα τέλη του καλοκαιριού είναι συνήθως μεταξύ οκτώ και δώδεκα Εβδομάδων, η οποία φαίνεται να δίνει ικανοποιητικά αποτελέσματα. Πρέπει να έχουμε πάντοτε υπόψη μας ότι η απελευθέρωση θα χρειαστεί περίπου δύο - τρεις εβδομάδες. Έτσι τα πουλιά θα είναι δεκατεσσάρων περίπου εβδομάδων, ώριμα δηλαδή μέχρι την απεξάρτηση τους από τους κλωβούς εξοικείωσης.

Εάν υπάρχει έλλειψη κλωβών, τα πουλιά μπορούν να απελευθερωθούν σε δυο ομάδες, εφόσον όμως η απελευθε'ρωση γίνεται σε καταφύγιο θηραμάτων. Όταν η πρώτη ομάδα θα έχει απελευθερωθεί, η δεύτερη θα «γνωρίζει» τον κλω­βό, θα ακολουθήσουν οι κατάλληλες ενέργειες και τελικά και αυτή θα εγκλιματι­στεί στο φυσικό περιβάλλον. Εάν κάτι τέτοιο όμως γίνει στον ελεύθερο κυνηγότο-πσ, η δεύτερη ομάδα δε θα προλάβει να εγκλιματιστεί και το πιθανότερο είναι να μην τα καταφέρει ποτέ κάτω από την κυνηγετική πίεση.

Εάν η απελευθέρωση γίνει με γεννήτορες περίπου στην αρχή της ανα­παραγωγικής περιόδου, ο ακριβής προσδιορισμός των ημερομηνιών θα εξαρ­τηθεί από την ύπαρξη των διαθέσιμων σε τροφή. Αυτή η χρονική στιγμή γενι­κά τοποθετείται τον Φεβρουάριο-Μάρτιο. Και σε αυτή την περίπτωση, των ατόμων-γεννητόρων, η απελευθε'ρωση πρε'πει να γίνει με τη μέθοδο των κλω­βών εξοικείωσης. Επειδή δε, η όλη διαδικασία θα διαρκέσει 2-3 εβδομάδες και θα είναι χρονικά ελεγχόμενη (οι κλωβοί μας δίνουν τη δυνατότητα να απελευθερώνουμε τα πουλιά, όταν θέλουμε) καλό είναι η απελευθέρωση να ξεκι­νήσει από τις πρώτες ηλιόλουστες εβδομάδες του Φεβρουαρίου και να πραγματο­ποιείται σταδιακά όσο τα διαθέσιμα του βιοτόπου θα αυξάνονται. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι η όλη διαδικασία της απελευθέρωσης θα πρέπει να ολοκληρωθεί το συντομότερο δυνατό και με με­γάλη προσοχή προκειμένου να μη χωρίσουμε τα πουλιά, τα οποία ήδη έχουν επι­λέξει το σύντροφο τους και έχουν σχηματίσει ζευγάρια, ώστε να προλάβουν τα πουλιά να αναπαραχθούν με επιτυχία. Αυτός είναι ο σκοπός της απελευθέρωσης γεννητόρων και μόνο τότε δικαιολογούνται τα χρήματα που δαπανήσαμε και οι κόποι μας για τη διατήρηση τους καθ' όλο το χειμώνα.

Κατασκευή του κλωβού εξοικείωσης

Η απελευθέρωση των Νησιωτικών περδίκων είναι προτιμότερο να γίνεται από κι­νητούς κλωβούς, ελαφριές κατασκευές, οι οποίες να μπορούν εύκολα να μετακι­νηθούν και να αποθηκευθούν για χρήση την επόμενη περίοδο σε άλλη ενδεχομέ­νως περιοχή.

Ένας κλωβός για πάνω από 50 πουλιά είναι περίπου διαστάσεων 6X3 αλλά συνηθέστερα χρησιμοποιείται ο μικρός τετράγωνος κλωβός 3X3 πι και ύψους 1,80, ο οποίος είναι κατάλληλος για περίπου 30-35 πουλιά. Οι πλευρές του κλωβού πρέπει να είναι ισχυρά πακτωμένες στο έδαφος, κυρίως για τα ανεπιθύ­μητα αρπακτικά που πιθανώς να πλησιάσουν. Προτείνεται, είτε να τοποθετούνται λαμαρίνες μέσα στο έδαφος περιμετρικά του κλωβού είτε να προεκτείνεται το πλευρικό μεταλλικό διχτυωτό του κλωβού μέχρι το έδαφος, να το ακολουθεί πα­ράλληλα για 30 εκατοστά και να εισχωρεί μέσα στο έδαφος για άλλα 30 εκατοστά σε σχήμα "σκαλοπατιού" και για όλη την περιφέρεια του κλωβού.

Εάν δεν υπάρχει η δυνατότητα να σκαφτεί το έδαφος, τότε βράχια και κορμοί δένδρων τοποθετημένα περιφερειακά πάνω στο σύρμα ή/και κάρφωμα του σύρματος στο έδαφος με αυτοσχέδια πασαλάκια είναι καλύτερα από το τίπο­τα. Οι πλευρές πρέπει να είναι από σύρμα τεντωμένο και στερεωμένο γερά σε ξύ­λα, ενώ στη βάση τους και για ύψος 30-50οιη -όχι μεγαλύτερο- πρέπει περιφερει­ακά να υπάρχει ξύλο. Αυτό επιτρέπει στα πουλιά να βλέπουν τριγύρω το φυσικό περιβάλλον ακόμα και αν στον κλωβό υπάρχουν μπάλες άχυ­ρου και στέγαστρα, όπως θα δούμε παρακάτω. Κλωβοί σε σχήμα κουτιού που τα πουλιά μπορούν μόνο να δουν στον ουρανό δεν προτείνονται. Εάν πιστεύουμε ότι μας εξυπηρετεί καλύτερα ένας κλωβός μικρότερου μεγέθους, τότε προτείνεται το μέγεθος των 3Χ1,5ιη, ο οποίος είναι ιδανικός για περίπου 20 πέρδικες.

Προσοχή πρέπει να δοθεί στην οροφή, η οποία πρέπει να είναι από μαλα­κό σύρμα, χαλαρό που να καλύπτεται από νάιλον και βρόχων όχι μεγαλύτερων των κεφαλιών των πουλιών. Οριζόντιες, ισχυρά τεντωμένες συρμάτινες οροφές πρέπει να αποφεύγονται γιατί τα πουλιά εύκολα πληγώνονται όπως πηδούν ή πε­τούν και χτυπούν σε αυτά. Κάθε κλωβός πρέπει να συμπληρώνεται από ταΐστρα και ποτίστρα τόσο μέσα όσο και έξω απ' αυτόν. Κάποιας μορφής σκέπαστρο είναι απαραίτητο και είναι προτιμότερο να είναι κατασκευασμένο από υλικό τέτοιο, ώστε να μην προκαλείται υπερβολικός θόρυβος κατά τις βροχοπτώσεις ή κατά τα πηδήματα των πουλιών πάνω σε αυτό (π.χ ξύλο). Μια μπάλα άχυρο θα προσφέρει άριστη απασχόληση στις πέρδικες και θέση επικοινωνίας με το εξωτερικό περιβάλλον ενώ μια ακόμη δίπλα αλλά έξω από το κλωβό, θα βοηθήσει τις πέρδικες που είχαν απελευθερωθεί και επιστρέ­φουν στον κλωβό.

Εάν είναι δυνατό, οι πέρδικες θα πρέπει να «εκπαιδευθούν» κατά κάποιο τρόπο στον τύπο της ταΐστρας που θα χρησιμοποιήσουμε καθ' όλη τη διάρκεια της απελευθέρωσης. Έχουν επιτευχθεί πολύ καλά αποτελέσματα και προτείνεται η χρήση αυτόματων τροφοδοτών ή αυτόματης ταΐστρας (κυκλοφορούν πολλοί τύποι στην αγορά), διότι προστατεύουν την τροφή από αλλοιώσεις, δε σκορπίζεται και δεν τρώγεται από ποντικούς. Επιπλέον, όταν αυτές τοποθετηθούν στο φυσικό πε­ριβάλλον, σε κατάλληλα προφυλαγμένες θέσεις από τα αρπακτικά, τα πτηνά ήδη της γνωρίζουν και κατευθύνονται προς αυτές.

Όταν τα πτηνά μπαίνουν για πρώτη μέρα στους κλωβούς, η τροφή που θα έχουν στη διάθεση τους θα πρέπει να είναι η ίδια, όπως αυτή που είχαν συνηθίσει να τρώνε και ήταν η κατάλληλη για την ανάπτυξη και ευρωστία τους στο εκτρο­φείο. Η δίαιτα των πτηνών και η αναλογία των τροφών είναι ένα σημαντικότατο θέμα και πρέπει να προσέξουμε να μην μεταβληθεί απότομα. Σταδιακά θα προ­σθέτουμε χλωρή τροφή και, αν είναι δυνατό, τέτοια χλωρή τροφή ίδια με αυτή, που θα συναντήσουν τα πουλιά μετά την απελευθέρωση τους στο φυσικό περιβάλ­λον.

Τελειώνοντας αυτή τη σύντομη αναφορά στον τρόπο κατασκευής του κλω­βού, θα επισημάνουμε για άλλη μια φορά- την ανάγκη χρήσης ελαφριών υλικών, όπως ξύλο, διχτυωτό με μικρού διαμετρήματος βρόχους με χαλαρή οροφή, απο-συναρμολογούμένος σκελετός προς αποθήκευση για χρήση σε άλλη ενδεχομένως περιοχή και υλικά φθηνά και συμβατά με το περιβάλλον.

Μέθοδος απελευθέρωσης

Όταν έρθει η ώρα για την απελευθέρωση των περδίκων, τότε αυτό θα πρέπει να γίνει σταδιακά, λίγα πουλιά κάθε φορά και για περίπου δυο εβδομάδες. Όσο λι­γότερο στρες προξενηθεί στα πουλιά κατά τη διαδικασία της απελευθέρωσης, τό­σο το καλύτερο. Εφόσον τα πουλιά παραμείνουν στον κλωβό για περίπου μια εβδομάδα, απελευθερώνουμε σταδιακά λίγα πουλιά κάθε ημέρα.

Ο άνθρωπος, που θα απελευθερώσει τα πουλιά, θα πρέπει να πλησιάσει τον κλωβό ήσυχα, να ανοίξει την πόρτα και να αφήσει να βγουν τρία, τέσσερα πουλιά. Μετά, θα κλείσει την πόρτα και θα απομακρυνθεί όσο πιο ήσυχα και γρή­γορα γίνεται. Μια καλύτερη λύση είναι να έχουμε κατασκευάσει ένα σύστημα αυ­τοσχέδιο, το οποίο να μας επιτρέπει από απόσταση με σχοινί να απελευθερώσου­με τρία -τέσσερα πουλιά χωρίς να ενοχλήσουμε καθόλου τα υπόλοιπα . Εάν τα πουλιά απελευθερωθούν βίαια, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα στρεσαριστούν, θα φοβηθούν και θα πετάξουν μακριά σε περιοχή που ίσως δε θα μπορού­με να φυλάσσουμε, με μεγάλο κίνδυνο να χαθούν για πάντα.

Εάν θέλουμε να απελευθερώσουμε και νέα ομάδα πουλιών από τον ίδιο κλωβό, είναι σκόπιμο να κρατήσουμε ένα αριθμό πτηνών σαν «κράχτες» μέχρι την ημέρα που θα έρθουν τα δεύτερα πουλιά. Σε αυτή την περίπτωση, ο κλωβός θα πρέπει να μετακινηθεί σε καθαρό έδαφος λίγα μέτρα πιο πέρα, μεταξύ των δια­δοχικών ομάδων. Εάν δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, τότε το έδαφος θα πρέπει να απολυμανθεί σχολαστικά.

Ακόμη και όταν οι περισσότερες πέρδικες απελευθερωθούν, δύο ή περισ­σότεροι «κράχτες» θα πρέπει να παραμείνουν στον κλωβό για ένα χρονικό διά­στημα, ώστε να κρατηθούν και τα άλλα πουλιά κοντά. Εάν η απελευθέρωση γίνε­ται σε επιτρεπόμενο για το κυνήγι τόπο, τότε τουλάχιστον 3-4 εβδομάδες πριν από την έναρξη του κυνηγίου τους, θα πρέπει και τα τελευταία πουλιά να έχουν απελευθερωθεί. Όταν όλα τα πουλιά θα είναι ελεύθερα στο φυσικό περιβάλλον, ο κλωβός εξοικείωσης θα πρέπει να μετακινηθεί για καθάρισμα - απολύμανση και αποθήκευση.

Πέππας Γιώργος

Bιβλιογραφία
Παναγιώτης Ν. Καμπουρογλου